Bí mật bên trong làng nghề “chế tác” két sắt nhồi…cát

Quỳnh Hương | Thứ hai , 14/05/2018, 10:42 GMT+7 |

(THPL) - Ít ai biết rằng những chiếc két bạc giữ gìn của cải, tiền vàng của các gia đình, doanh nghiệp được người dân thôn Đại Tự sản xuất từ… cát đen, trộn bê tông và ốp tôn mỏng. Theo nhiều người dân ở đây, làng nghề truyền thống làm két ở Đại Tự đã hình thành khoảng 20 năm nay, tuy nhiên mỗi hộ là một xưởng sản xuất tự phát, mạnh ai ấy làm không theo quy hoạch...

Mới cập nhật

Chúng tôi tìm đến thôn Đại Tự (Kim Chung, Hoài Đức Hà Nội) để tìm hiểu công nghệ làm két bạc mà các gia đình, doanh nghiệp sử dụng lâu nay. Nghề làm két bạc ở Đại Tự hình thành từ thập kỷ 90 và được UBND tỉnh Hà Tây cũ công nhận là làng nghề truyền thống từ năm 2006. Hiện cả làng có hơn 50 doanh nghiệp, xưởng sản xuất quy mô lớn thu hút hàng trăm lao động tham gia với thu nhập trung bình 5 -6 triệu đồng/lao động. Mỗi ngày người dân thôn Đại Tự sản xuất ra hàng ngàn két bạc, tủ hồ sơ, giá để tài liệu… cung cấp cho các gia đình, doanh nghiệp từ Hà Nội đến TP.HCM. 

ket bac1
Nghề sản xuất két sắt ở Đại Tự giúp nhiều người trở thành tỷ phú

Nếu có dịp đến làng Đại Tự, nhiều người sẽ dễ nhầm đây là điểm công nghiệp làng nghề, bởi hai bên đường là những dãy nhà xưởng sản xuất, với hàng trăm công nhân miệt mài làm việc, xe ô tô, xe máy tấp nập ra vào nhận hàng. Nhưng tìm hiểu kỹ, phần lớn các hộ dân làm nghề ở đây theo kiểu tự phát, mạnh ai nấy làm.

Chứng kiến công nghệ làm két bạc thủ công phần lớn bằng… bê tông và tôn mỏng ở đây, chúng tôi tự hỏi: két bạc sử dụng trong các hộ gia đình hiện nay có độ an toàn cao không?

PV tìm đến Xưởng két bạc có tên là Ngọc Quang. Phía trong xưởng được đóng bằng cánh cửa tôn, nhưng chúng tôi vẫn nghe tiếng hàn xì xoẹt, tiếng gõ chúa chát inh tai bên trong. Khi giới thiệu là người muốn mua két bạc ngỏ ý muốn vào thăm quy trình sản xuất, ông chủ xưởng không ngần ngại dẫn vào giới thiệu.

Đến cổng xưởng, đập vào mắt chúng tôi là hàng trăm chiếc két bạc ở đây đã đóng hộp chuẩn bị xuất xưởng. Ông Trần Ngọc Quyến, đại diện cơ sở sản xuất này chia sẻ: “Trung bình một ngày xưởng sản xuất ở đây có thể làm được 10 – 20 két bạc, phần lớn làm theo đơn đặt hàng cho các doanh nghiệp, hộ gia đình khắp cả nước.

Ket bac2
Những chiếc két sắt sản xuất thật đơn giản bằng cát đen, bê tông, tôn...

Vào những dịp cuối năm số lượng khách hàng đặt mua két bạc tăng cao, vì thế chúng tôi phải hoạt động hết công suất cả ngày và đêm…”.

Theo ông Quyến, két bạc ở đây có nhiều loại từ K30, K40 đến to nhất là K100. Mỗi chiếc có kích thước năng nhẹ khác nhau, từ 1 đến 3 tạ. Chi phí làm một chiếc két trên từ 800 ngàn đến vài triệu, sau khi trừ nguyên vật liệu, lương công nhân… mỗi chiếc két lãi được khoảng từ 300.000 đến 500.000 ngàn đồng/chiếc, tùy to nhỏ khác nhau. Trung bình giá một chiếc két bạc xuất tại xưởng từ 800.000 đồng đến gần 3 triệu đồng/chiếc, thậm chí vài chục triệu đồng/chiếc. 

Ket bac3
Những chiếc két bạc chuẩn bị xuất xưởng

Chúng tôi gõ vào 4 thành và phía trên két đều nghe tiếng bộp bộp kêu của cát và bê tông. Theo tìm hiểu, từ những tấm tôn trắng dầy khoảng 1cm được người thợ cắt theo khuôn hình, kích thước từng loại két, sau đó công nhân hàn các tấm tôn lại với nhau. Phần trên và phần đáy két bạc cũng được hàn 1 tấm tôn mỏng để làm chân và giữ cát. Sau khi hình thành lên chiếc két thô, công đoạn tiếp theo là quét lên một lớp sơn chống rỉ. Sau đó, được công nhân chuyển ra địa điểm kín đáo khác “nhồi” cát đen vào, phủ một lớp mỏng bê tông xi măng lên, sau đó hàn 1 lớp tôn mỏng nữa phía ngoài, phủ lớp sơn chống rỉ màu xanh, đỏ... bên ngoài vỏ két. Phía cửa mở được lót tấm nhựa mỏng để gắn khóa và mật mã mở két… 

“Kết cấu một chiếc két bạc có tới 2/3 là cát đen và bê tông. Nếu không làm vậy người làm nghề ở đây lấy đâu ra lãi mà duy trì sản xuất. Trong khi đó, giá thành một chiếc két đang có xu hướng giảm đi và thị trường tiêu thụ ngày càng bão hòa.” – Một công nhân cho biết.

Nếu như trước kia 1 chiếc két người dân làm ra và xuất xưởng giá trị tới 3 đến 5 triệu đồng/chiếc, thậm chí vài chục triệu đồng/chiếc, vì vậy họ sản xuất mất nhiều công sức, tỷ mỉ công phu, cẩn thận bao nhiêu, thì nay dân Đại Tự chạy theo số lượng, lợi nhuận…và bỏ mặc chất lượng, nên nghề làm két bạc kiểu thủ công ở đây đã dần mất thị trường, mặc dù giá có rẻ hơn trước tới một nửa. 

Anh Toàn một công nhân làm két phân tích, “tiền nào của ấy”, vì tuổi thọ một chiếc két sản xuất ở đây chỉ sử dụng được một thời gian. Sau đó, các tấm tôn két sẽ bị rỉ sét theo thời gian do lớp sơn mất tác dụng, nếu có va đập mạnh thì cát ở thành két có thể bục ra. Chính vì thời gian sử dụng ngắn vậy, cộng với phần lớn két “nhồi” bằng cát nên mới “đại hạ giá” như hiện nay.

Vài năm trở lại đây, két bạc được người Đại Tự làm ra tiêu thụ rất chậm, nên một số cơ sở xoay sang làm cả giá để sách, tủ hồ sơ bằng tôn…để tăng doanh thu lợi nhuận. Không những vậy, người dân nơi đây hằng ngày phải đón những chiếc xe tải vào ra tấp nập, hai bên đường ngổn ngang những cuộn thép to nhỏ, đủ kiểu; tiếng máy cắt, máy mài, máy hàn inh tai, nhức óc ngày đêm…

Ông Nguyễn Hữu Cương – Chủ tịch UBND xã Kim Chung cho biết: “Mặc dù làng nghề sản xuất két bạc được UBND huyện Hoài Đức ra quyết định thành lập điểm công nghiệp từ năm 2008, nhưng lại “dính” vào quy hoạch trục đường Hồ Tây – Ba Vì. Nên các hộ đã dựng nhà xưởng chính quyền tạo điều kiện cho các hộ mặt bằng sản xuất tổ tạm thời, và tổ chức ký cam kết khi nào thi công tuyến đường các hộ phải tự tháo dỡ nhà xưởng, và không nhận được khoản đền bù nào…”. 

Theo ông Cương, đến nay các hộ dân đã tự dồn đổi khoảng 8ha đất sản xuất nông nghiệp ven làng làm điểm sản xuất két bạc. Và về lâu dài khó khăn của địa phương là không còn quỹ đất để bố trí điểm công nghiệp hay điểm sản xuất tập trung, nên môi trường làng nghề bị ô nhiễm bởi không khí, nước thải, chất thải… sau sản xuất cũng khó tránh khỏi. Người dân làng nghề làm két bạc truyền thống rất mong mỏi địa phương sớm có quy hoạch điểm sản xuất công nghiệp tập trung vừa mở rộng sản xuất, vừa tránh ô nhiễm môi trường. 





...