Hà Nội đưa “chợ số” về làng nghề, mở rộng thị trường cho sản phẩm quê hương

Khi những sản phẩm OCOP, nông sản và hàng hóa làng nghề bước lên không gian mạng, những “chợ quê” vốn bị giới hạn bởi địa lý đang có cơ hội tiếp cận khách hàng rộng hơn.

Chính quyền cùng người dân tìm kiếm thị trường

Một phiên livestream tại xã Đa Phúc, TP Hà Nội chỉ kéo dài khoảng một giờ nhưng đã bán hết 2.500 quả trứng gà đông trùng hạ thảo, 40 túi trà ướp sen và 11 lít mật ong rừng, mang về doanh thu khoảng 20 triệu đồng.

Điều đáng chú ý là người trực tiếp giới thiệu sản phẩm là bà Đỗ Thu Nga, Chủ tịch UBND xã Đa Phúc. Không chỉ đứng ở vai trò quản lý, người đứng đầu chính quyền địa phương trực tiếp cùng người dân giới thiệu sản phẩm, kể câu chuyện sản xuất, tương tác với khách hàng và tìm đầu ra cho hàng hóa. Cách làm này cho thấy sự thay đổi trong vai trò của chính quyền cơ sở khi chuyển đổi số ngày càng gắn với phát triển kinh tế.

Nếu trước đây chính quyền chủ yếu thực hiện chức năng quản lý, hỗ trợ chính sách, xúc tiến thương mại, thì nay tại nhiều địa phương của Hà Nội, chính quyền đang trực tiếp đồng hành cùng hợp tác xã, hộ sản xuất và doanh nghiệp đưa sản phẩm ra thị trường.

Thông điệp được thể hiện khá rõ: chính quyền không chỉ mở đường mà còn cùng người dân bước vào thị trường số. Giá trị của một phiên livestream vì thế không chỉ nằm ở số lượng sản phẩm bán được. Quan trọng hơn, người sản xuất có cơ hội làm quen với một phương thức kinh doanh mới, nhận diện khách hàng và hiểu rằng sản phẩm của mình hoàn toàn có thể vượt khỏi phạm vi chợ truyền thống, cửa hàng hay thương lái.

Đây là bước chuyển từ tư duy “sản xuất những gì mình có” sang chủ động tìm kiếm và làm chủ thị trường.

Từ sản phẩm địa phương đến câu chuyện về Hà Nội

Trong môi trường số, sản phẩm không còn xuất hiện đơn độc. Cùng với hàng hóa là câu chuyện về vùng đất, con người và nghề truyền thống.

Một gói trà sen không chỉ là trà mà còn gắn với vùng sen, người trồng sen và kỹ thuật ướp trà được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Một chiếc bánh của làng nghề Nội Am không chỉ là thực phẩm mà còn là câu chuyện của những hộ gia đình gắn bó với nghề từ năm 1965. Một sản phẩm hoa của xã Mê Linh, TP Hà Nội không chỉ có giá trị từ nguyên liệu và công sức lao động mà còn gắn với vùng đất vốn nổi tiếng với nghề trồng hoa. 

Khi những câu chuyện ấy được kể trực tiếp trên mạng xã hội, người tiêu dùng không chỉ nhìn thấy một món hàng mà còn biết sản phẩm đến từ đâu, ai làm ra và vì sao sản phẩm có giá trị. Đó chính là nền tảng quan trọng để hình thành thương hiệu địa phương.

Tại xã Nam Phù, TP Hà Nội, phiên livestream “Tinh hoa Nam Phù – Trọn vị quê hương” thu hút gần 6.000 lượt xem, 81 lượt chia sẻ và gần 1.000 lượt tương tác, bình luận. Hơn 920 sản phẩm bánh được khách hàng đặt mua ngay trong chương trình, trong đó có đơn hàng lên tới 250 chiếc.

Phía sau những con số đó là câu chuyện của làng nghề sản xuất bánh, kẹo Nội Am với 183 hộ sản xuất, tạo việc làm ổn định cho gần 300 lao động và được công nhận danh hiệu “Làng nghề Hà Nội” năm 2022. Từ đây có thể thấy, livestream không đơn thuần là một hình thức bán hàng. Đó còn là phương thức để các làng nghề của Hà Nội đưa lịch sử, văn hóa và con người địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng.

“Gian hàng số” mở rộng không gian của chợ truyền thống

Tại xã Hoài Đức, TP Hà Nội, các sản phẩm OCOP 4 sao như miến dong, miến khoai lang, miến khoai tây, miến dong sợi rút, bún gạo… được đưa lên livestream. Người tiêu dùng có thể tìm hiểu nguyên liệu, quy trình sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng và nguồn gốc sản phẩm ngay trong quá trình theo dõi. Đây là sự thay đổi đáng chú ý trong hoạt động xúc tiến thương mại.

Nếu hội chợ truyền thống đưa người mua đến gần sản phẩm thì livestream có thể đưa sản phẩm đến gần người mua. Một gian hàng tại chợ chỉ tiếp cận những khách hàng có mặt ở địa điểm bán. Trong khi đó, một “gian hàng số” có thể mở rộng phạm vi tiếp cận tới khách hàng ở nhiều địa phương khác. Đặc biệt, khi sản phẩm được giới thiệu thường xuyên, nhất quán và có chất lượng ổn định, hoạt động bán hàng trên nền tảng số có thể từng bước tạo dựng nhận diện thương hiệu.

Những cách làm tại Đa Phúc, Nam Phù, Hoài Đức, Phượng Dực, Mê Linh và nhiều xã khác của TP Hà Nội cho thấy chuyển đổi số đang ngày càng gắn với đời sống kinh tế ở cơ sở. Một chiếc điện thoại có thể trở thành gian hàng. Một phiên livestream có thể thay thế một phần khoảng cách địa lý. Một câu chuyện về sản phẩm có thể giúp khách hàng biết đến cả một làng nghề.

Điều quan trọng hơn là người dân đang dần chuyển từ vị trí tiếp nhận công nghệ sang làm chủ công nghệ, từ phụ thuộc vào các kênh bán hàng truyền thống sang chủ động tìm kiếm khách hàng. Chính quyền mở đường, hỗ trợ kỹ năng và kết nối; người sản xuất tạo ra sản phẩm; nền tảng số mở rộng không gian tiếp cận; còn câu chuyện về quê hương tạo nên sự khác biệt.

Từ vài phiên livestream đến một cách làm mới

Tại xã Phượng Dực, TP Hà Nội, chuyển đổi số trong quảng bá sản phẩm được triển khai theo hướng bài bản hơn. Địa phương đã tổ chức 8 lớp tập huấn kỹ năng bán hàng trên nền tảng số cho khoảng 400 đại biểu; thực hiện 27 phiên phát trực tiếp, quảng bá hơn 100 sản phẩm của 40 cơ sở sản xuất, kinh doanh; đồng thời triển khai chương trình hỗ trợ trên nền tảng TikTok.

Đáng chú ý, xã phối hợp với Trường Đại học Kinh tế Quốc dân huy động 250 sinh viên hỗ trợ truyền thông, quảng bá và tiếp thị số cho 5 nhóm nghề, sản phẩm đặc trưng như hương thắp, kẹo Cổ Hoàng, tò he Xuân La, cỏ tế Phú Túc và cơ khí - may màn Đại Thắng. Như vậy, chuyển đổi số đang được đưa xuống gần hơn với hoạt động sản xuất, kinh doanh hằng ngày của người dân.

Người dân không chỉ được hướng dẫn sử dụng công nghệ mà còn được tiếp cận các kỹ năng chụp ảnh, xây dựng nội dung, livestream, giao tiếp với khách hàng, giới thiệu sản phẩm và chốt đơn. Từ đó, một phiên livestream không còn đơn thuần là một sự kiện bán hàng, mà trở thành một “lớp học thực tế” để người sản xuất từng bước làm chủ phương thức kinh doanh mới.

Đó chính là cách những “gian hàng số” đang từng bước hình thành trên địa bàn Hà Nội. Và khi sản phẩm quê hương đã có thể đi xa hơn qua một chiếc điện thoại, câu hỏi tiếp theo không còn chỉ là làm thế nào để bán được hàng, mà là làm thế nào để từ những phiên livestream ấy hình thành thương hiệu của làng nghề, thương hiệu của sản phẩm và thương hiệu của từng vùng đất Hà Nội.

Đỗ Khuyến