Một số chính sách kinh tế xã hội nổi bật có hiệu lực từ tháng 10/2026

Tháng 10/2026 đánh dấu thời điểm hàng loạt văn bản quy phạm pháp luật quan trọng trong các lĩnh vực kinh tế, tài chính, an sinh xã hội, phát triển đô thị và tư pháp chính thức đi vào cuộc sống.

Những điều chỉnh này không chỉ bảo đảm quyền lợi cho các đối tượng thụ hưởng an sinh mà còn tháo gỡ khó khăn về thủ tục, tạo hành lang pháp lý minh bạch cho cộng đồng doanh nghiệp.

Tăng mức chuẩn trợ cấp người có công và trợ giúp xã hội

Nâng chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công lên 3,012 triệu đồng/tháng

Theo Nghị định 321/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/10/2026, mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công với cách mạng được điều chỉnh tăng 8%, từ 2.789.000 đồng lên 3.012.000 đồng/tháng (thời điểm tính hưởng từ 1/7/2026).

Mức chuẩn mới là căn cứ xác định các khoản trợ cấp, phụ cấp ưu đãi cụ thể:

Người hoạt động cách mạng trước Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 trợ cấp hằng tháng là 3.115.000 đồng.

Thân nhân liệt sĩ mức hưởng cho thân nhân của 1 liệt sĩ là 3.012.000 đồng/tháng; 2 liệt sĩ là 6.024.000 đồng/tháng; 3 liệt sĩ trở lên là 9.036.000 đồng/tháng.

Bà mẹ Việt Nam Anh hùng trợ cấp ưu đãi hằng tháng 9.036.000 đồng cùng phụ cấp 2.524.000 đồng/tháng.

Anh hùng LLVTND, Anh hùng Lao động thời kỳ kháng chiến trợ cấp 2.524.000 đồng/tháng.

Người hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù, đày hưởng 1.807.000 đồng/tháng.

Nâng mức chuẩn trợ giúp xã hội lên 540.000 đồng/tháng

Có hiệu lực từ ngày 5/10/2026, Nghị định 335/2026/NĐ-CP điều chỉnh mức chuẩn trợ giúp xã hội tăng 8%, từ 500.000 đồng lên 540.000 đồng/tháng (tính hưởng từ ngày 1/7/2026). Đây là căn cứ tính mức trợ cấp xã hội, kinh phí chăm sóc tại các cơ sở bảo trợ, nuôi dưỡng người cao tuổi, người khuyết tật và trẻ em.

Tùy vào cân đối ngân sách, UBND cấp tỉnh có thể trình HĐND quyết định mức trợ giúp cao hơn quy định chung.

Luật Phát triển Đô thị 2026: Tháo gỡ điểm nghẽn quy hoạch và mô hình TOD

Luật Phát triển Đô thị số 18/2026/QH16 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/10/2026 (riêng khoản 4 Điều 7 áp dụng từ 1/9/2026):

Trao quyền chủ động cho địa phương trong chuẩn bị và thực hiện dự án, rút ngắn thời gian làm thủ tục hành chính và giảm chi phí cơ hội cho doanh nghiệp. Thúc đẩy đô thị thông minh, đô thị xanh và đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) nhằm khai thác hiệu quả giá trị đất đai quanh các đầu mối giao thông tái đầu tư hạ tầng.

Mở rộng phương thức hợp tác công - tư (PPP) và minh bạch hóa quy trình bồi thường, tái định cư để giảm rủi ro cho doanh nghiệp bất động sản. Cho phép TP.HCM và các đô thị đặc biệt thí điểm các mô hình tổ chức bộ máy, mô hình kinh tế mới vượt khung pháp luật thông thường; đồng thời quy định tiêu chí thành lập các khu kinh tế đặc biệt.

Thí điểm chế định Luật sư công tại 8 bộ và 10 tỉnh, thành phố

Từ ngày 1/10/2026, Nghị quyết 24/2026/QH15 áp dụng thí điểm chế định luật sư công trong thời hạn 2 năm (đến hết 30/9/2028):

Theo đó, áp dụng tại 8 Bộ (Quốc phòng, Công an, Ngoại giao, Tư pháp, Tài chính, Công Thương, Nông nghiệp & Môi trường, Xây dựng) và 10 tỉnh/thành gồm Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Đồng Nai, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Khánh Hòa, Lâm Đồng.

Điều kiện trở thành luật sư công: Cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan lực lượng vũ trang hoặc người làm việc tại doanh nghiệp nhà nước có tư tưởng chính trị vững vàng, đạo đức liêm chính và có tối thiểu 5 năm kinh nghiệm làm việc trực tiếp trong lĩnh vực pháp luật, tranh tụng.

Về chế độ đãi ngộ, bên cạnh lương cơ bản, luật sư công được hưởng hỗ trợ hằng tháng và mức bồi dưỡng 0,5 lần mức lương cơ sở cho mỗi buổi làm việc khi giải quyết vụ việc pháp lý.

Siết quy định tài chính ngân hàng và quản lý seri tiền mới in

Quản lý trích lập quỹ và chia cổ tức bằng cổ phiếu tại TCTD

Nghị định 316/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 1/10/2026) bổ sung khung quản lý tài chính đối với các tổ chức tín dụng (TCTD) có vốn nhà nước:

Trích lập quỹ đầu tư phát triển tối đa 40%, bảo đảm tổng trích lập quỹ bổ sung vốn điều lệ và quỹ đầu tư phát triển không quá 50%. Quỹ khen thưởng, phúc lợi trích tối đa từ 1 đến 3 tháng lương căn cứ trên xếp loại doanh nghiệp.

Điều kiện chia cổ tức bằng cổ phiếu: TCTD phải đạt xếp loại từ B trở lên trong 2 năm liền kề và duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 3% mới được trình Thủ tướng Chính phủ xem xét.

Quy trình quản lý seri tiền mới in

Thông tư 45/2026/TT-NHNN (hiệu lực từ 13/10/2026) quy định việc xác lập seri tiền mới in từ ngày 1/1/2027 do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyết định theo từng thời kỳ. Thông tư siết chặt quy trình lập bảng kê seri, đối chiếu thực tế khi giao nhận, điều chuyển tiền giữa Quỹ dự trữ phát hành và Quỹ nghiệp vụ phát hành.

Quy định mới đối với doanh nghiệp FDI và thủ tục hải quan 1 cửa

Quản lý 9 nhóm hoạt động thương mại của khối FDI

Nghị định 342/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 18/10/2026) thay thế Nghị định 09/2018/NĐ-CP, quy định cấp phép với 9 nhóm ngành hàng/dịch vụ của doanh nghiệp FDI bao gồm: phân phối bán lẻ, logistics chưa cam kết, trung gian thương mại, cho thuê hàng hóa, kinh doanh dầu mỡ bôi trơn, và các mặt hàng đặc thù như gạo, đường, sách báo. Doanh nghiệp FDI hoạt động từ 1 năm trở lên phải bảo đảm không nợ thuế quá hạn.

Đặc biệt, các nền tảng thương mại điện tử trung gian, mạng xã hội tích hợp giao thương lớn do nhà đầu tư nước ngoài chi phối sẽ bị kiểm tra, thẩm định chặt chẽ về yếu tố an ninh quốc gia.

Thông quan hải quan trong vòng 1 giờ qua Cổng NSW/ASW

Nghị định 336/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 15/10/2026) chuẩn hóa quy trình vận hành Cổng thông tin một cửa quốc gia (NSW) và ASEAN (ASW):

Áp dụng mã "Số định danh hàng hóa" điện tử và công nhận giá trị pháp lý của chứng từ số. Rút ngắn thời gian xử lý thủ tục tại cửa khẩu, cảng biển, cảng hàng không xuống không quá 1 giờ kể từ khi tiếp nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Đẩy mạnh kiểm tra chuyên ngành theo mã HS dựa trên quản lý rủi ro, giảm thiểu kiểm tra trước thông quan với hàng hóa rủi ro thấp.

Nâng mức hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp lên tối đa 95%

Có hiệu lực từ ngày 20/10/2026, Nghị định 346/2026/NĐ-CP sửa đổi quy định về bảo hiểm nông nghiệp:

Hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ phí bảo hiểm tối đa 95% (trước đây là 90%); cá nhân khác được hỗ trợ tối đa 50%; doanh nghiệp, hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao hoặc có hợp đồng liên kết được hỗ trợ tối đa 30%.

Nghị định cũng bổ sung bảo hiểm theo chỉ số. Lần đầu tiên đưa cơ chế bồi thường dựa trên chỉ số năng suất, thời tiết, viễn thám vào áp dụng, truy xuất dữ liệu từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia và WMO để xác định tổn thất thay cho giám định riêng lẻ.

Các chính sách nổi bật khác:

Cơ chế tài chính đặc thù cho TKV: Xác lập Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) làm đầu mối điều phối "Thị trường TKV", cho phép xử lý chi phí rủi ro thăm dò thất bại từ lợi nhuận sau thuế trong thời hạn tối đa 5 năm.

Nghị định 368/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 1/10/2026) khống chế tỷ lệ danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở" không quá 10% tổng số Lao động/Chiến sĩ tiên tiến; Cờ thi đua của Chính phủ không vượt quá 20% số tập thể dẫn đầu cụm, khối thi đua.

Theo Nghị quyết 264/NQ-CP (hiệu lực từ 1/10/2026), chuyển giao nguyên trạng Khu Liên hợp thể thao quốc gia về Bộ Quốc phòng trực tiếp quản lý, phần đất quy hoạch còn lại bàn giao cho UBND TP Hà Nội quản lý.

Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 10/2026 thể hiện tinh thần cải cách thủ tục hành chính, siết chặt kỷ cương quản lý tài chính - công sản, đồng thời gia tăng các nguồn lực an sinh xã hội cho người dân và doanh nghiệp.

Tú Linh