Triển vọng xuất khẩu năm 2027: Nhóm hàng tăng trưởng mạnh và chiến lược cho doanh nghiệp Việt

Tại hội thảo "2027 - Xuất khẩu gì?" do Công ty TNHH Xúc tiến xuất khẩu VIETGO tổ chức ngày 5/11, ông Nguyễn Tuấn Việt, CEO VIETGO nhận định, hoạt động xuất nhập khẩu Việt Nam tiếp tục ghi nhận những kết quả tích cực, tạo nền tảng để doanh nghiệp mở rộng thị trường và tìm kiếm cơ hội kinh doanh.

Dẫn số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), ông Việt cho biết, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa 10 tháng năm 2026 đạt 1.010,55 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ năm trước. Đây là lần đầu tiên quy mô xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam vượt mốc 1.000 tỷ USD. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 499,24 tỷ USD, tăng 27,5%; nhập khẩu đạt 511,31 tỷ USD, tăng 37,4%. Trên cơ sở diễn biến thị trường, ông dự báo kim ngạch xuất khẩu cả năm 2026 có thể đạt khoảng 570 đến hơn 600 tỷ USD.

Đánh giá về triển vọng, ông Nguyễn Tuấn Việt cho rằng, Việt Nam đang có 3 lợi thế quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu gồm: môi trường chính trị, kinh tế vĩ mô ổn định; vị trí địa lý thuận lợi cho hoạt động vận tải quốc tế và mạng lưới các hiệp định thương mại tự do (FTA).

Trong đó, mạng lưới FTA tạo điều kiện để hàng hóa Việt Nam tiếp cận nhiều thị trường với ưu đãi thuế quan khi đáp ứng các quy định liên quan. Vị trí địa lý cùng hệ thống cảng biển cũng hỗ trợ doanh nghiệp kết nối với các tuyến vận tải quốc tế, góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh về chi phí logistics", ông Việt nhấn mạnh.

Các nhóm hàng và thị trường triển vọng trong năm 2027

Sự kết hợp giữa nhu cầu tiêu dùng hàng hóa thiết yếu, nguyên liệu phục vụ sản xuất và vật liệu phục vụ đầu tư phát triển hạ tầng đang tạo ra "dư địa" lớn cho nhiều ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam.

Nông sản và gia vị - trụ cột tăng trưởng bền vững

Nông sản tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột trong bức tranh xuất khẩu. Các mặt hàng thế mạnh như cà phê, hạt điều, gạo, hồ tiêu, trái cây tươi và trái cây chế biến được dự báo giữ vững đà tăng trưởng. Đặc biệt, đối với ngành cà phê, đại diện VIETGO đề xuất cần xây dựng chiến lược phát triển đồng bộ, tập trung nâng cao tỷ lệ chế biến sâu, cải thiện chất lượng và mở rộng mạng lưới khách hàng quốc tế nhằm nâng cao giá trị gia tăng thay vì phụ thuộc vào xuất khẩu thô.

Bên cạnh đó, nhóm hàng gia vị (bao gồm quế, hồi, tiêu, ớt, gừng, nghệ, tỏi) đang chứng kiến nhu cầu tiêu thụ tăng cao tại các thị trường quy mô lớn.

Về thị trường, Ấn Độ với dân số hơn 1,4 tỷ người và tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, nhu cầu nhập khẩu gia vị và nguyên liệu thực phẩm từ Việt Nam tiếp tục mở rộng. Bên cạnh đó, nhu cầu tiêu thụ các loại gia vị truyền thống tại Trung Đông giữ nhịp tăng trưởng ổn định.

Đồ gỗ và vật liệu xây dựng đón làn sóng đô thị hóa và tái thiết

Nhóm hàng đồ gỗ gồm hai phân khúc chính có triển vọng cao là đồ gỗ nội - ngoại thất và nhóm nguyên liệu chế biến (ván bóc, gỗ dán, gỗ xẻ). Nhu cầu xây dựng, hoàn thiện nhà ở tại Ấn Độ và Trung Quốc đang tạo cơ hội lớn để doanh nghiệp Việt phát triển chuỗi cung ứng liên kết từ vùng nguyên liệu đến nhà máy chế biến.

Với nhóm vật liệu xây dựng: Xi măng, gạch, đá và các loại vật liệu hoàn thiện nhận được sự quan tâm lớn từ các nhà nhập khẩu quốc tế nhờ nhu cầu phát triển hạ tầng và tái thiết sau xung đột tại một số khu vực trên thế giới.

Công nghiệp nhẹ, bao bì và linh kiện hỗ trợ

Xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu thúc đẩy nhu cầu đối với các sản phẩm nhựa, giấy, bao bì, dệt may, giày dép và linh kiện công nghiệp. Đối với ngành dệt may, các doanh nghiệp cần chủ động nguồn nguyên phụ liệu trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ nhằm đáp ứng quy tắc xuất xứ để khai thác tối đa ưu đãi thuế quan từ các FTA.

Thách thức chi phí logistics và rủi ro thị trường

Bên cạnh những cơ hội rộng mở, doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam trong năm 2027 phải đối mặt với không ít thách thức về vận hành, tài chính và quản trị rủi ro. Những biến động địa chính trị và xung đột kéo dài tại khu vực Trung Đông đã tác động tiêu cực đến hoạt động vận tải biển toàn cầu.

Ông Nguyễn Tuấn Việt chia sẻ, có thời điểm giá cước vận chuyển một container 40 feet đi tuyến Trung Đông đã tăng vọt từ mức 1.500 - 2.000 USD lên tới 4.000 - 6.000 USD. Sự gia tăng đột biến của giá cước cùng nguy cơ thiếu chỗ trên tàu gây ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giao hàng, làm đội chi phí cấu thành và giảm sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.

Đại diện một doanh nghiệp sản xuất sản phẩm tre tại Thanh Hóa phản ảnh khó khăn khi xuất khẩu sang Trung Đông và Ấn Độ do cước vận tải tăng cao. Dù đã nhận tiền đặt cọc từ đối tác, hàng hóa vẫn phải đắp chiếu lưu tại xưởng, gây áp lực nghiêm trọng lên dòng vốn lưu động và năng lực sản xuất.

Một bài học kinh nghiệm quan trọng được các chuyên gia chỉ ra là tình trạng doanh nghiệp đầu tư sản xuất trước rồi mới đi tìm đầu ra. Điển hình là trường hợp một số hợp tác xã (HTX) thanh long đẩy mạnh chế biến sâu các sản phẩm như thanh long sấy dẻo, mứt, bánh, kẹo nhằm giảm phụ thuộc vào thị trường quả tươi. Tuy nhiên, khi đưa sản phẩm sang thị trường Nga, Châu Âu và Mỹ, các HTX lại gặp bế tắc trong việc tìm kiếm khách hàng do sản phẩm không phù hợp với thói quen tiêu dùng và kênh phân phối bản địa.

Giải pháp chiến lược cho doanh nghiệp xuất khẩu năm 2027

Muốn biến cơ hội thị trường thành các đơn hàng thực tế mang lại lợi nhuận, các doanh nghiệp xuất khẩu cần chuẩn bị bài bản từ sớm với các chiến lược trọng tâm:

Thứ nhất, chuyển đổi tư duy lấy nhu cầu thị trường làm căn cứ. Doanh nghiệp phải nghiên cứu kỹ đặc điểm tiêu dùng, quy chuẩn kỹ thuật và thói quen mua sắm của từng thị trường mục tiêu trước khi quyết định đầu tư chế biến hoặc mở rộng quy mô. Trái cây tươi và trái cây chế biến phục vụ những phân khúc khách hàng hoàn toàn khác nhau, đòi hỏi phương thức tiếp thị riêng biệt.

Thứ hai, chủ động quản trị logistics và phòng ngừa rủi ro. Chủ động kết nối sớm với các đơn vị vận tải, đàm phán giá cước dài hạn, tìm kiếm phương án đặt chỗ trên tàu và điều chỉnh kế hoạch giao hàng linh hoạt. 

Thẩm định kỹ lưỡng năng lực và độ uy tín của đối tác nhập khẩu; ưu tiên lựa chọn các phương thức thanh toán an toàn và xây dựng các điều khoản hợp đồng chặt chẽ để hạn chế rủi ro trong giao dịch quốc tế.

Thứ ba, đổi mới kênh tiếp cận thị trường Trung Quốc. Doanh nghiệp và các HTX cần chuyển dịch từ hình thức mua bán qua thương lái biên giới sang việc kết nối trực tiếp với các nhà nhập khẩu và hệ thống phân phối lớn tại các đô thị phát triển như Bắc Kinh, Thượng Hải, Hàng Châu.

Các HTX có vùng trồng đạt chuẩn và sản lượng ổn định cần nâng cao nghiệp vụ ngoại thương, xây dựng đội ngũ bán hàng chuyên nghiệp để làm việc trực tiếp với đối tác quốc tế.

Thứ tư, khai thác chính sách hỗ trợ và ứng dụng công nghệ. Tăng cường giải pháp hỗ trợ vốn vay ưu đãi cho nhóm doanh nghiệp thương mại xuất khẩu; đồng thời tháo gỡ triệt để các vướng mắc trong khâu hoàn thuế giá trị gia tăng (VAT) để giải phóng dòng tiền cho doanh nghiệp.

Ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác dữ liệu khách hàng quốc tế, nâng cao năng lực dự báo nhu cầu thị trường và tích cực tham gia các chương trình xúc tiến thương mại chính ngạch.

Khả năng chuyển hóa cơ hội thành đơn hàng thành công trong năm 2027 phụ thuộc cốt lõi vào năng lực cung ứng, chất lượng sản phẩm, khả năng kiểm soát chi phí và thiết lập quan hệ hợp tác bền vững với nhà nhập khẩu. Giai đoạn cuối năm 2026 chính là thời điểm vàng để doanh nghiệp Việt Nam chủ động chuẩn bị nguồn hàng, đàm phán hợp đồng và sẵn sàng bứt phá thị trường quốc tế.

Minh Anh