Triển vọng lợi nhuận quý IV/2026: Động lực bứt phá từ nhóm phi tài chính

Bức tranh lợi nhuận quý III/2026

Thống kê từ báo cáo tài chính quý III/2026 của 1.056 doanh nghiệp niêm yết đại diện trên thị trường cho thấy tổng lợi nhuận sau thuế đạt 243.901 tỷ đồng, chính thức xác lập chuỗi 6 quý liên tiếp đà tăng trưởng vượt mức 30% so với cùng kỳ.

Xét riêng trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HoSE), tổng doanh thu doanh nghiệp tăng 33% và lợi nhuận sau thuế bứt phá 50,1%, nâng biên lợi nhuận ròng lên mức 13,93%. Đóng góp lớn nhất vào bức tranh tăng trưởng chung đến từ sự bứt phá của các doanh nghiệp vốn hóa lớn thuộc nhóm bất động sản, sản xuất thép và bán lẻ.

Công ty Cổ phần Vinhomes (VHM) tiếp tục giữ vững vị trí quán quân lợi nhuận toàn thị trường với lợi nhuận sau thuế hợp nhất quý III đạt 23.021 tỷ đồng, tăng trưởng 419% so với cùng kỳ nhờ tiến độ bàn giao lớn tại các đại dự án như Vinhomes Ocean Park 2 và 3. Bộ đôi VHM và VIC đóng vai trò trụ cột nâng đỡ đà tăng chung.

Tập đoàn Hòa Phát (HPG) dẫn đầu khối sản xuất công nghiệp khi ghi nhận lợi nhuận sau thuế 8.265 tỷ đồng, tăng 106% so với cùng kỳ năm trước nhờ sản lượng tiêu thụ thép đạt 3,8 triệu tấn cùng sự phục hồi của ngành xây dựng.

Tập đoàn Masan (MSN): Đại diện ngành tiêu dùng và bán lẻ đạt lợi nhuận sau thuế 4.552 tỷ đồng, tăng 144% so với cùng kỳ nhờ sự mở rộng hiệu quả của chuỗi bán lẻ WinCommerce và các mảng kinh doanh cốt lõi.

Tuy nhiên, bức tranh lợi nhuận tổng thể vẫn thể hiện sự phân hóa gay gắt. Thực tế chỉ có hơn 50% số doanh nghiệp niêm yết ghi nhận lợi nhuận tăng trưởng dương, phản ánh áp lực tối ưu chi phí là bài toán gay gắt đối với khối doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Mặc dù kết quả kinh doanh của khối doanh nghiệp khởi sắc, thị trường chứng khoán giai đoạn vừa qua chưa ghi nhận sự đồng pha giữa điểm số và dòng tiền thực tế. Tính đến kết thúc phiên giao dịch ngày 10/11, chỉ số VN-Index đóng cửa ở mức 1.743,07 điểm, gần như đi ngang so với thời điểm cuối tháng 7.

Thanh khoản thị trường suy giảm đáng kể với giá trị khớp lệnh bình quân trên HoSE trong tháng 10 chỉ đạt khoảng 12.380 tỷ đồng/phiên – mức thấp nhất kể từ đầu năm 2025 đến nay. Dư nợ cho vay ký quỹ (margin) toàn thị trường cũng sụt giảm về mức 410.000 tỷ đồng vào cuối quý III.

Dù thị trường Việt Nam đã chính thức gia nhập nhóm thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE từ ngày 21/9/2026, khối ngoại vẫn liên tục bán ròng mạnh mẽ, với giá trị lũy kế bán ròng riêng trong tháng 10 vượt mốc 24.000 tỷ đồng.

Xét về yếu tố vĩ mô, bức tranh kinh tế Việt Nam 10 tháng đầu năm 2026 duy trì nền tảng phục hồi vững chắc nhưng vẫn chịu áp lực lạm phát. 

Tăng trưởng GDP trong 9 tháng đầu năm 2026 đạt 9,01%, trong đó riêng GDP quý III bứt phá 9,95% – mức tăng trưởng theo quý cao nhất trong 4 năm trở lại đây. Chỉ số lạm phát (CPI) tháng 10/2026 tăng 5,09% so với cùng kỳ và tăng 0,20% so với tháng trước, cảnh báo áp lực chi phí sinh hoạt và chi phí đầu vào còn lớn.

Với hoạt động sản xuất và thương mại tháng 10, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 2,3% so với tháng trước; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 122,03 tỷ USD (tăng 3,7%); tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ đạt 695,5 nghìn tỷ đồng (tăng 1,0%).

Khách quốc tế đến Việt Nam tháng 10 đạt 1,85 triệu lượt (tăng 4,9%); số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam tính đến 31/10/2026 đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ. Vốn FDI thực hiện 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1%.

Tỷ giá trung tâm ngày 11/11/2026 đạt 25.611 VND/USD; Ngân hàng Nhà nước áp dụng tỷ giá mua ngoại tệ giao ngay ở mức 25.500 VND/USD nhằm gia tăng dự trữ ngoại hối và cung ứng thanh khoản cho thị trường.

Triển vọng quý IV/2026: Phi tài chính, bảo hiểm dẫn dắt tăng trưởng

Dựa trên nền tảng vĩ mô và sức khỏe doanh nghiệp, Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) dự báo tổng lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp niêm yết trên HoSE trong quý IV/2026 sẽ đạt mức tăng trưởng khoảng 24% so với cùng kỳ năm 2025. Cấu trúc đà tăng trưởng trong quý cuối năm sẽ có sự chuyển dịch rõ nét giữa các nhóm ngành cốt lõi.

Ngành hàng tiêu dùng và bán lẻ được đánh giá là động lực tăng trưởng hàng đầu trong quý IV. Dù biên lợi nhuận ròng của ngành có thể đã chạm đỉnh trong giai đoạn quý II và quý III/2026, việc mặt bằng giá bán duy trì ở mức cao kết hợp với nền so sánh thấp của cùng kỳ năm trước sẽ giúp các doanh nghiệp tiêu dùng bứt tốc. Sức cầu nội địa cải thiện rõ rệt giúp nhiều doanh nghiệp bán lẻ quy mô lớn ghi nhận lợi nhuận tăng bằng lần.

Đối với nhóm tiện ích công cộng, ngành nhiệt điện đóng vai trò hạt nhân với dự báo lợi nhuận tăng trưởng cao. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sản lượng điện phát tăng mạnh và tỷ lệ sản lượng điện hợp đồng duy trì ở mức cao trên thị trường phát điện cạnh tranh. Trong khi đó, ngành dầu khí (thượng nguồn và trung nguồn), sau khi chịu áp lực chi phí một lần trong quý III, dự kiến sẽ bùng nổ lợi nhuận nhờ khối lượng công việc lớn và giá cước vận tải duy trì ở mức cao.

Mặc dù triển vọng lợi nhuận quý IV/2026 mang nhiều tín hiệu tích cực, nhà đầu tư vẫn cần cẩn trọng trước các biến số rủi ro tiềm ẩn cả trong nước lẫn quốc tế. Chỉ số CPI tháng 10 ở mức 5,09% cho thấy áp lực lạm phát vẫn hiện hữu. Mặt bằng lãi suất kéo dài có thể gây khó khăn cho chi phí vay vốn của các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Giá trị giao dịch duy trì ở mức thấp cùng sự thận trọng của dòng tiền margin đòi hỏi thị trường cần thêm tín hiệu xác nhận từ dòng tiền lớn.

Trên thị trường quốc tế, dù Fed đã quyết định giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tháng 10 và lợi suất trái phiếu Mỹ hạ nhiệt, những xung đột địa chính trị như căng thẳng Mỹ - Iran cùng những bất định về chính sách thương mại toàn cầu vẫn là ẩn số tác động tới chi phí đầu vào và chuỗi cung ứng.

Bức tranh kinh doanh quý IV/2026 đang mở ra cơ hội phân hóa rõ nét. Nhà đầu tư nên tập trung giải ngân vào các nhóm ngành có đà tăng trưởng lợi nhuận thực chất, hưởng lợi từ tiêu dùng nội địa, đầu tư công và nhóm tiện ích, đồng thời ưu tiên các doanh nghiệp sở hữu nền tảng tài chính lành mạnh và quản trị rủi ro tốt.

Minh Anh