Đổi mới mô hình giáo dục để thích ứng và dẫn dắt sự phát triển AI

Sáng ngày 3/11, Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) tổ chức hội thảo Giáo dục trực tuyến toàn cầu - GMC 2026 với chủ đề “Tái phân bổ trí tuệ: Chuyển đổi giáo dục vì tương lai hợp tác giữa con người và trí tuệ nhân tạo”.

Phát biểu tại Phiên khai mạc, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, khi trí tuệ nhân tạo đảm nhận ngày càng nhiều nhiệm vụ, câu hỏi đặt ra cho giáo dục không còn là có nên sử dụng trí tuệ nhân tạo hay không, mà là sử dụng trí tuệ nhân tạo vào những mục đích gì, và con người sẽ tập trung phát triển những năng lực gì?

Đánh giá cao chủ đề của Hội thảo, Phó Thủ tướng cho rằng tái phân bổ trí tuệ trong thời đại AI không có nghĩa là chuyển giao trí tuệ cho máy móc một cách đơn thuần, mà để công nghệ giúp con người tập trung phát triển tư duy độc lập, năng lực phản biện, sáng tạo và nuôi dưỡng tinh thần học tập suốt đời.

“Quan trọng nhất, con người phải luôn là chủ thể định hướng giá trị và kiểm soát công nghệ. Thành công của giáo dục trong thời đại AI không được đo bằng số lượng công nghệ được đưa vào lớp học, mà bằng chính sự tiến bộ thực chất về năng lực, phẩm chất và khả năng sáng tạo của mỗi người học”, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu khẳng định.

Đối với Việt Nam, giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, có vai trò quyết định đối với tương lai phát triển đất nước. Hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam đang chuyển mạnh sang mô hình phát triển dựa trên tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao, lấy con người làm trung tâm, chủ thể và động lực phát triển.

Trên tinh thần đó, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã ban hành nhiều quyết sách chiến lược quan trọng, nổi bật là Nghị quyết số 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Theo đó, Việt Nam chủ trương xây dựng nền giáo dục mở, hiện đại, công bằng và hội nhập quốc tế; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để đổi mới căn bản phương thức dạy và học, nghiên cứu và quản trị giáo dục.

Phó Thủ tướng nhận định trong tiến trình ấy, giáo dục đại học phải giữ vai trò tiên phong trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, sáng tạo tri thức và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

"Chính phủ Việt Nam kỳ vọng Đại học Quốc gia Hà Nội, với định hướng phát triển thuộc nhóm cơ sở giáo dục đại học hàng đầu châu Á, sẽ tiếp tục phát huy vai trò dẫn dắt, tăng cường hợp tác với Đại học Thanh Hoa và các đối tác quốc tế để góp phần hiện thực hóa những định hướng chiến lược ", Phó Thủ tướng chia sẻ.

Từ thực tiễn phát triển của đất nước, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu gợi mở 4 định hướng trọng tâm cần thúc đẩy:

Thứ nhất, đổi mới mô hình giáo dục để vừa thích ứng vừa dẫn dắt sự phát triển của AI. Các trường đại học cần chủ động điều chỉnh chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy, đánh giá và quản trị; chú trọng đào tạo năng lực số, chuẩn mực sử dụng AI, tư duy phản biện và khả năng giải quyết các bài toán thực tiễn.

Thứ hai, đặt phát triển toàn diện con người làm trung tâm chuyển đổi. Đội ngũ nhà giáo vừa phải làm chủ công nghệ, vừa giữ vững vai trò định hướng giá trị nhân cách, truyền thống văn hóa - lịch sử và truyền cảm hứng; người học cần phát huy năng lực tự học gắn liền với đạo đức và trách nhiệm khi ứng dụng AI.

Thứ ba, bảo đảm ứng dụng AI có trách nhiệm, an toàn, minh bạch và nhân văn. Cần sớm hoàn thiện hệ thống chuẩn mực ứng dụng AI trong giảng dạy, nghiên cứu, đánh giá học thuật tiệm cận thông lệ quốc tế; bảo vệ dữ liệu, quyền lợi người dạy lẫn người học và xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho công nghệ giáo dục mới.

Thứ tư, đẩy mạnh hợp tác quốc tế thực chất xây dựng hệ sinh thái giáo dục mở, bao trùm và bền vững.

Tuấn Kiệt