Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ước đạt 56,3 tỷ USD trong 9 tháng

Sáng ngày 25/9, tại Trụ sở Chính phủ, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã chủ trì buổi làm việc với các hiệp hội, doanh nghiệp tiêu biểu ngành hàng nông, lâm, thủy sản.

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 9 tháng năm 2026 ước đạt 56,3 tỷ USD, tăng 7,8% so với cùng kỳ và hoàn thành 75,9% mục tiêu năm. Riêng kim ngạch xuất khẩu trong tháng 9/2026 ước đạt 6,51 tỷ USD, tăng 5,7%.

Trong 9 tháng qua, nông sản đạt khoảng 29,28 tỷ USD. Lâm sản đạt khoảng 14,41 tỷ USD, tăng 7,6% so với cùng kỳ; trong đó gỗ và sản phẩm gỗ chiếm 13,43 tỷ USD. Thủy sản đạt khoảng 9,17 tỷ USD, tăng 12,3%. Trong 8 tháng đầu năm, xuất khẩu tôm đạt 3,27 tỷ USD (tăng 11,4%) và cá tra đạt 1,42 tỷ USD (tăng 10%).

Rau quả đạt 7,35 tỷ USD, tăng 19,9%. Đáng chú ý, tính đến hết tháng 8, riêng sầu riêng đã mang về 2,27 tỷ USD, tăng tới 47,8%. Sản phẩm chăn nuôi đạt 564,4 triệu USD, tăng mạnh 24,6%. 

Mặc dù tổng kim ngạch duy trì đà tăng, bức tranh xuất khẩu xuất hiện sự phân hóa rõ rệt ở một số mặt hàng nông sản chủ lực do biến động giá trên thị trường quốc tế.

Với cà phê, mặc dù lượng xuất khẩu 9 tháng tăng 15,4% (đạt khoảng 1,44 triệu tấn), nhưng kim ngạch lại giảm 7,3% (xuống 6,54 tỷ USD) do giá xuất khẩu bình quân giảm tới 19,7%. Với gạo, lượng xuất khẩu giảm 6,1% (xuống khoảng 6,4 triệu tấn), khiến kim ngạch giảm 10,9% (còn khoảng 3,11 tỷ USD). Giá xuất khẩu bình quân của gạo giảm 5,1%, xuống mức 485 USD/tấn.

Về cán cân thương mại, thặng dư thương mại toàn ngành 9 tháng ước đạt 16,9 tỷ USD, tăng 7,4% so với cùng kỳ. Trong đó, lâm sản xuất siêu 11,59 tỷ USD và thủy sản xuất siêu 6,73 tỷ USD. Tuy nhiên, thặng dư nhóm nông sản giảm 27,7% (còn 4,32 tỷ USD) do nhập khẩu tăng nhanh, trong khi nhóm sản phẩm chăn nuôi nhập siêu khoảng 3,43 tỷ USD (tăng 20,9%).

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ ra một số điểm nghẽn chính đang ảnh hưởng đến đà tăng trưởng bền vững của ngành. Trong đó, Trung Quốc chiếm khoảng 63% kim ngạch xuất khẩu rau quả, 58,7% cao su và 91% sắn. Hoa Kỳ chiếm tới 50,1% kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ.

Bên cạnh đó, các quy định chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU), quy định chống mất rừng của EU (EUDR), kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc đặt ra yêu cầu chuẩn hóa nghiêm ngặt. Sản xuất nhỏ lẻ gây khó khăn cho việc chuẩn hóa; nhiều vùng nguyên liệu chưa gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp chế biến theo hợp đồng.

Trong ba tháng cuối năm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định trước hết phải giữ vững những nhóm hàng đang tạo nền cho xuất khẩu, nhất là gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản; đồng thời tiếp tục khai thác động lực tăng trưởng từ rau quả và sầu riêng.

Với cà phê, trọng tâm sẽ chuyển từ tăng lượng sang tăng giá trị thông qua nâng chất lượng, phân loại, rang xay, cà phê hòa tan, cà phê đặc sản và xây dựng thương hiệu. Với gạo, yêu cầu đặt ra là giữ ổn định xuất khẩu nhưng tăng tỉ trọng gạo thơm, gạo chất lượng cao và mở rộng thị trường ngoài các thị trường truyền thống.

Đối với rau quả, cùng với bảo đảm nguồn hàng theo mùa vụ, ngành nông nghiệp sẽ tiếp tục kiểm soát mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và truy xuất nguồn gốc. Riêng sầu riêng, bên cạnh thị trường Trung Quốc, cần tăng tỉ trọng sản phẩm đông lạnh, puree, sấy và các sản phẩm chế biến nhằm giảm phụ thuộc vào mùa vụ và xuất khẩu quả tươi.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng xác định tiếp tục đa dạng hóa thị trường, khai thác tốt hơn các thị trường EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và các nước thuộc CPTPP, RCEP; đồng thời mở rộng dư địa tại Trung Đông, Nam Á, châu Phi và Mỹ Latinh đối với gạo, cà phê, hồ tiêu, rau quả chế biến, thủy sản và sản phẩm chăn nuôi.

Cùng với mở rộng thị trường, Bộ sẽ tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục thông quan, tiêu chuẩn, kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng, vùng nuôi, cơ sở đóng gói, tín dụng, logistics và kho lạnh; tăng liên kết giữa doanh nghiệp chế biến với vùng nguyên liệu.

Định hướng xuyên suốt được Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt ra là chuyển mạnh từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang chất lượng, giá trị gia tăng, thương hiệu và chuyển đổi số; lấy thị trường làm định hướng, chất lượng và tiêu chuẩn làm nền tảng, doanh nghiệp làm trung tâm, người sản xuất là chủ thể, qua đó phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GDP toàn ngành 4% và kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trên 74 tỷ USD trong năm 2026.

Minh Anh