Lãi suất huy động tăng trở lại, chuyên gia cảnh báo áp lực chi phí vốn

Sau một thời gian duy trì ở mức thấp, lãi suất huy động tại các ngân hàng lớn đã có những điều chỉnh đầy bất ngờ. Ví dụ, với Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), chỉ riêng trong tháng 6/2026, ngân hàng này đã có hai lần điều chỉnh tăng lãi suất huy động.

Cụ thể, BIDV đã tăng mạnh lãi suất kỳ hạn 6-12 tháng thêm 0,6 điểm phần trăm và kỳ hạn 13-36 tháng thêm 0,4 điểm phần trăm. Với điều chỉnh này, lãi suất huy động trực tuyến kỳ hạn 12 tháng tại BIDV đã chạm mức 7,4%/năm, dẫn đầu nhóm Big 4 về lãi suất tiết kiệm truyền thống.

Các ngân hàng khác trong nhóm như Vietcombank, VietinBank và Agribank cũng niêm yết mức lãi suất từ 6,3% đến 6,8% tùy kỳ hạn, thậm chí Vietcombank cũng có sản phẩm đạt mức 7,4%/năm cho sản phẩm tiết kiệm rút gốc linh hoạt.

Không đứng ngoài cuộc đua, các ngân hàng tư nhân cũng đẩy mức lãi suất lên cao. Tại các kỳ hạn 6-12 tháng, nhiều nhà băng niêm yết mức 7-8%/năm, cá biệt có trường hợp lên tới hơn 10%/năm đối với các khoản tiền gửi lớn trên 5 tỷ đồng.

Đánh giá về hiện tượng này, chuyên gia kinh tế, TS. Nguyễn Trí Hiếu phân tích rằng mặt bằng lãi suất hiện nay phản ánh mối liên hệ chặt chẽ giữa nhu cầu vốn của ngân hàng và diễn biến tỷ giá.

Theo ông Hiếu, việc duy trì lãi suất ở mức cao là một công cụ quan trọng để bảo vệ giá trị đồng nội tệ. "Lãi suất ở mức cao đã góp phần giữ cho đồng Việt Nam ổn định so với các đồng tiền khác, đặc biệt là USD".

Thực tế cho thấy, dù Việt Nam nhập siêu gần 14 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm 2026, tỷ giá vẫn duy trì trạng thái tương đối ổn định nhờ sức hấp dẫn của mặt bằng lãi suất nội tệ.

Tuy nhiên, vị chuyên gia cũng nhấn mạnh đây là "con dao hai lưỡi" đối với nền kinh tế. Về mặt tích cực, giúp ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát và thu hút dòng vốn vào kênh tiền gửi. Về mặt tiêu cực, khi chi phí huy động vốn (lãi suất đầu vào) tăng, các ngân hàng rất khó để giảm lãi suất cho vay. Điều này tạo nên gánh nặng chi phí tài chính cho các doanh nghiệp trong bối cảnh sức cầu thị trường chưa phục hồi mạnh mẽ.

Nguyên nhân cốt lõi khiến lãi suất huy động khó hạ nhiệt được giới phân tích chỉ ra là sự mất cân đối giữa tăng trưởng tín dụng và tốc độ huy động vốn. Trong khi nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh và đầu tư hạ tầng của nền kinh tế đang gia tăng mạnh mẽ theo mục tiêu tăng trưởng của Chính phủ, thì nguồn vốn huy động từ dân cư lại tăng chậm hơn.

Theo báo cáo của MBS, đà tăng lãi suất huy động diễn ra trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh gấp gần 2 lần so với tốc độ huy động vốn. Bên cạnh đó, áp lực từ thị trường quốc tế như căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông và giá năng lượng leo thang cũng buộc cơ quan quản lý phải lựa chọn cách tiếp cận thận trọng.

Đánh giá về xu hướng những tháng cuối năm 2026, TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng chưa có nhiều cơ sở để kỳ vọng lãi suất sẽ giảm mạnh. Nhiều khả năng cơ quan quản lý sẽ tiếp tục chấp nhận duy trì mặt bằng lãi suất ở mức tương đối cao nhằm bảo vệ giá trị đồng tiền và kiểm soát lạm phát trước các biến động khó lường của kinh tế thế giới.

Song song với những biến động tài chính, các chuyên gia cũng lưu ý doanh nghiệp cần chủ động kế hoạch nguồn vốn để thích nghi với mặt bằng chi phí vay mới, trong khi người dân có thể tận dụng giai đoạn lãi suất tốt để tối ưu hóa kênh tiết kiệm.

Minh Phương