Nâng tầm Gốm Bát Tràng, đổi mới thiết kế để trở thành dòng quà tặng giá trị

Dù có kỹ thuật tinh xảo, sản phẩm gốm sứ hiện nay vẫn chủ yếu cạnh tranh bằng nguyên liệu và giá thành, chưa phát huy được hết chiều sâu văn hóa và giá trị thương hiệu.

Tại Hội thảo chuyên đề “Đổi mới sáng tạo trong thiết kế mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ và làng nghề Hà Nội năm 2026” với nhóm gốm sứ diễn ra ngày 10/8, các đại biểu đã thẳng thắn chỉ ra những hạn chế của làng nghề.

Nghệ nhân ưu tú Tô Thanh Sơn (làng Bát Tràng) nhận định, dù nhu cầu quà tặng cho các hội nghị, lễ kỷ niệm là rất lớn, nhưng các hộ sản xuất vẫn đang làm theo cách "tương đối giống nhau".

Ông nhấn mạnh: "Mỗi gia đình, dòng họ cần xác định thế mạnh riêng để tạo ra sản phẩm có dấu ấn và sự khác biệt".

Đồng quan điểm, ông Đặng Đình Túc (làng gốm Giang Cao) thừa nhận thiết kế và sáng tạo là điểm yếu lớn nhất hiện nay. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu mặt bằng sản xuất tại Giang Cao cũng đang gây khó khăn cho việc nghiên cứu và sáng tạo mẫu mã mới.

Để gốm Bát Tràng chinh phục được khách hàng quốc tế, các chuyên gia cho rằng cần có sự thay đổi quyết liệt trong tư duy làm nghề. Chuyên gia thủ công mỹ nghệ, nguyên Viện trưởng Viện Mỹ nghệ Vũ Hy Thiều đặc biệt lưu ý yếu tố tiện dụng của sản phẩm quà tặng. Theo ông, một sản phẩm dù đẹp nhưng quá lớn, quá nặng sẽ khó có khả năng trở thành món quà được khách quốc tế lựa chọn.

Ông chia sẻ từng chứng kiến khách nước ngoài phải bỏ lại quà tặng là những bình gốm lớn tại khách sạn vì không thể mang lên máy bay. Do đó, mẫu mã và bao bì cần được nghiên cứu kỹ để đảm bảo tính gọn nhẹ, dễ vận chuyển.

Ông Phạm Văn Mai, Ban đại diện làng Bát Tràng nhấn mạnh, một sản phẩm quà tặng không đơn thuần là vật phẩm trao tặng mà còn là sự kết tinh của văn hóa. Theo ông, cần kết hợp hài hòa giữa bảo tồn truyền thống với đổi mới sáng tạo, đưa bản sắc văn hóa vào thiết kế để nâng cao "sức mạnh mềm" của văn hóa Việt Nam.

Trong bối cảnh mới, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội Nguyễn Đình Hoa đề nghị làng nghề cần tập trung vào xu hướng thiết kế mới, số hóa câu chuyện, nguồn gốc và giá trị sản phẩm; tăng cường thương mại điện tử và truyền thông số. Các chuyên gia, nhà thiết kế, doanh nghiệp và người làm nghề cần đưa ra những ý tưởng, giải pháp mới, có tính khả thi để triển khai trong thực tế.

Bà Hà Thị Vinh, Chủ tịch Hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội, cho biết Bát Tràng sẽ tiên phong tổ chức cuộc thi thiết kế mẫu sản phẩm vào đầu tháng 9/2026. Đây không chỉ là sân chơi tìm kiếm mẫu mã mới mà còn là cơ sở để khai mở tư duy sáng tạo cho người làm nghề.

Đổi mới sáng tạo không phải là rời xa truyền thống, mà là dùng ngôn ngữ mới để chuyển tải những giá trị di sản. Với sự đầu tư đúng đắn vào thiết kế và công nghệ, gốm Bát Tràng sẽ không chỉ là vật dụng sinh hoạt mà còn là những "đại sứ văn hóa" kể câu chuyện của Hà Nội và Việt Nam ra thế giới.

Minh Anh