Đề xuất siết kinh doanh kim cương, chuyên gia nói gì?

Đề xuất siết quản lý kinh doanh kim cương

Thảo luận tại kỳ họp không thường lệ của Quốc hội về dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư mới đây, các đại biểu cơ bản đồng tình với định hướng tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, thúc đẩy hoạt động đầu tư và phát triển khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng lưu ý cần duy trì cơ chế quản lý đối với những lĩnh vực có nguy cơ phát sinh rủi ro hoặc ảnh hưởng đến trật tự quản lý thị trường.

Theo tờ trình của Chính phủ, dự thảo luật đề xuất cắt giảm 58 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện từ ngày 1/3/2027, tăng 2 ngành, nghề so với danh mục tại Nghị quyết số 66.17/2026.

Phát biểu tại phiên thảo luận, ĐBQH Trịnh Xuân An, Đoàn ĐBQH thành phố Đồng Nai, đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc bổ sung kinh doanh kim cương vào danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Theo đại biểu, thời gian qua hoạt động kinh doanh vàng và kim cương có những diễn biến phức tạp, đặt ra yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế quản lý.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư hiện đã xác định kinh doanh vàng, trừ vàng trang sức, mỹ nghệ, là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Từ cách tiếp cận này, đại biểu Trịnh Xuân An cho rằng cần xem xét thêm đối với hoạt động kinh doanh kim cương.

“Qua các vụ việc của PNJ hay vụ kim cương vừa rồi, cần đưa kinh doanh kim cương vào ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, thậm chí là điều kiện chặt với lĩnh vực này”, đại biểu nêu.

Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh cơ quan chức năng đang điều tra các vụ việc liên quan đến hoạt động kinh doanh, buôn lậu kim cương, qua đó đặt ra vấn đề về cơ chế quản lý đối với thị trường này.

Chưa cần thiết áp điều kiện kinh doanh

Tuy nhiên, ở góc nhìn khác, các chuyên gia cho rằng việc đưa kinh doanh kim cương vào danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là chưa thực sự cần thiết.

Theo luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, việc cắt giảm điều kiện kinh doanh đang là xu hướng trong quá trình hoàn thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

"Kim cương về bản chất là một mặt hàng thuộc thị trường trang sức, mỹ nghệ và không trực tiếp liên quan đến các lĩnh vực như sức khỏe cộng đồng, dân sinh hay an ninh, quốc phòng", ông Đức nói.

Do đó, theo quan điểm của chuyên gia này, việc áp thêm điều kiện kinh doanh đối với kim cương cần được cân nhắc trên cơ sở đánh giá đầy đủ tác động và sự cần thiết của biện pháp quản lý.

Luật sư Trương Thanh Đức cho rằng các quan hệ phát sinh trên thị trường kim cương vẫn có thể được điều chỉnh bằng những quy định pháp luật hiện hành, trong đó có pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Bộ luật Dân sự và Bộ luật Hình sự.

Trường hợp người mua có căn cứ cho rằng mình bị lừa đảo, hành vi vi phạm có thể được tố giác để cơ quan chức năng xem xét, xử lý theo quy định. Với các tranh chấp dân sự, các bên có thể thực hiện quyền khởi kiện, yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu đáp ứng các điều kiện theo pháp luật.

Tuy nhiên, chuyên gia cũng lưu ý một vấn đề thực tế là khả năng bảo vệ quyền lợi người mua phụ thuộc đáng kể vào việc xác định chủ thể chịu trách nhiệm, chứng minh hành vi vi phạm và thiệt hại thực tế.

Theo luật sư Trương Thanh Đức, thị trường kim cương có đặc thù dựa nhiều vào uy tín và niềm tin giữa người bán với người mua. Vì vậy, việc doanh nghiệp duy trì chất lượng sản phẩm, thực hiện đúng cam kết và bảo đảm khả năng thu mua, giao dịch trở lại cũng là yếu tố quan trọng để giữ niềm tin của khách hàng.

Từ góc độ thị trường, người tiêu dùng vẫn có quyền lựa chọn giao dịch hoặc từ chối giao dịch với doanh nghiệp. Uy tín của doanh nghiệp cũng chịu tác động trực tiếp từ phản ứng của khách hàng khi xảy ra tranh chấp hoặc không thực hiện đúng cam kết.

Việc có đưa kinh doanh kim cương vào danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện hay không sẽ tiếp tục được xem xét trong quá trình hoàn thiện dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư.

Bích Diệp