Hải Phòng: Cần chính sách cụ thể với lao động nhập cư

Trên địa bàn TP. Hải Phòng hiện có khoảng 15.225 doanh nghiệp đang hoạt động, với tổng số 506.789 công nhân lao động. Số lao động nhập cư tại Hải Phòng chiếm 24%, trong đó lao động nhập cư làm việc tại các khu kinh tế Hải Phòng chiếm trên 30%. Dự báo đến năm 2025, số lao động tại các doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn Hải Phòng sẽ đạt khoảng 800.000 đến 1 triệu người.

Phần lớn lực lượng lao động nhập cư tại hải Phòng đến từ các tỉnh miền núi phía Bắc, các tỉnh miền Trung từ Nghệ An, Hà Tĩnh như Hòa Bình, Ninh Bình, Yên Bái, Bắc Giang, Thái Bình, lạng Sơn, Lào Cai, Nam Định, Phú Thọ, Tuyên Quang, Hà Giang, Thái Nguyên, Hưng Yên, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh. Một số lao động tại các huyện lân cận của Quảng Ninh, Thái Bình, Hải Dương, trong đó lao động phổ thông người dân tộc thiểu số như Tày, Mường, Thái, Mông, Dao, Nùng, Ê đê, Pà Thẻn, Sán Chỉ… chiếm khoảng 36,6%. Họ những lao động tự do tại quê, chủ yếu làm nông nghiệp, vất vả, thu nhập thấp, muốn thoát ly ra đô thị mới tìm công việc có thu nhập cao hơn. Đa số đều đã tốt nghiệp trung học phổ thông. Tuy nhiên, khoảng 70% vẫn chưa được đào tạo nghề, tỉ lệ được đào tạo ngắn hạn tại các doanh nghiệp khoảng hơn 50%. Nhân sự có trình độ trung cấp chuyên nghiệp và trình độ cao đẳng, đại học chỉ có khoảng 30%. Về cơ bản trình độ như vậy là thấp so với yêu cầu nhân lực chất lượng cao của Hải Phòng.

(Hình minh họa) 

Vì toàn ở xa đến Hải Phòng nên hầu hết lao động nhập cư phải tự thuê phòng, tại các khu nhà trọ được hình thành tự phát xung quanh các doanh nghiệp lớn và các khu công nghiệp, cụm công nghiệp. Đa số những  khu nhà trọ này đều do người dân tự xây dựng, không theo tiêu chuẩn quy định, chủ yếu là dãy nhà cấp 4, liền tường, diện tích chật hẹp, ẩm thấp, nóng, thiếu ánh sáng, không khí, không bảo đảm vệ sinh môi trường… ngoài ra theo thực tế phản ánh của công nhân và cán bộ chính quyền địa phương, tại các khu tập trung đông người nhập cư sinh sống, còn tồn tại khá nhiều các tụ điểm phức tạp ẩn chứa các tệ nạn xã hội như cờ bạc, lô đề, tín dụng đen, ma túy… cũng do làm việc xa địa phương, quê quán gốc nên những người lao động nhập cư cũng gặp không ít khó khăn trong các vấn đề liên quan đến dịch vụ công,  con em người lao động nhập cư thường gặp không ít khó khăn để được tham gia các nhóm trẻ, trường mầm non, mẫu giáo, tiểu học… Số lượng trường, lớp chưa đáp ứng được nhu cầu của phần lớn lao động nhập cư. Việc làm thủ tục nhập học thường phải chịu chi phí cao, hoặc việc chỉ trông giữ trẻ nhỏ trong giờ hành chính, cũng là khó khăn lớn đối với đa số lao dộng nhập cư, thường làm việc theo ca. Tại các doanh nghiệp, hiện tượng bất bình đẳng liên quan đến vấn đề tiền lương, làm thêm giờ, đối xử, bảo hiểm xã hội, an toàn lao động, thời gian nghỉ ngơi, chế lộ phúc lợi và quyền đại diện còn bất cập… 

Trên thực tế, thực trạng nêu trên cũng đã được các ban, ngành chức năng của thành phố Hải Phòng dự liệu trước và có một số giải pháp, cùng không ít hội thảo, thảo luận, tổng hợp nhiều ý kiến xây dựng từ các cơ quan quản lý, công đoàn doanh nghiệp, công đoàn cơ sở, ý kiến người lao động…  nhằm tìm giải pháp bảo đảm quyền lợi của những lao động nhập cư, giảm thiểu những nguy cơ mất an ninh, trật tự liên quan đến lao động nhập cư, UBND thành phố cũng đã bố trí một số địa điểm với tổng diện tích đất gần 160ha để xây nhà ở cho công nhân trong các khu công nghiệp, cụm công nghiệp. Một số doanh nghiệp cũng xây nhà ở bán trả góp cho người lao động hoặc cho công nhân thuê, tuy nhiên số lượng vẫn còn hạn chế so với nhu cầu.

Sự phát triển và tốc độ tăng trưởng của Hải Phòng đang thu hút ngày càng nhiều các tập đoàn kinh tế và những doanh nghiệp lớn, cùng với đó là những yêu cầu tất yếu về số lượng cũng như chất lượng cao của lực lượng lao động nhập cư, bù đắp cho số lao động địa phương hiện tại không thể đáp ứng. lao động nhập cư thực sự đã trở nên quan trọng đối với nhiều doanh nghiệp trên địa bàn Hải Phòng. Theo ý kiến nhiều chuyên gia kinh tế, để đảm bảo tốt dòng chảy lao động mang tính tất yếu đó, Hải Phòng cần có một chính sách cụ thể hơn nữa, chuyên biệt dành cho lao động nhập cư.

Quốc Cường