Vụ bắt giữ Phó Chủ tịch Huawei khoét sâu “thù hận” thương mại Mỹ-Trung

AFP đưa tin bà Mạnh Vãn Chu, Giám đốc tài chính toàn cầu kiêm Phó chủ tịch Tập đoàn công nghệ Huawei (Trung Quốc), đã bị bắt giữ tại Canada. Một phát ngôn viên của Bộ Tư pháp Canada xác nhận thông tin này, đồng thời cho biết bà Mạnh, con gái của nhà sáng lập Huawei Nhậm Chính Phi, bị bắt tại thành phố Vancouver hôm 1/12 khi đang quá cảnh. Phía Canada nói thêm việc bắt giữ được thực hiện theo yêu cầu của chính quyền Mỹ và Washington muốn dẫn độ bà Mạnh. 

Theo tờ The Washington Post,Bộ Tư pháp Mỹ đã bắt đầu điều tra Huawei từ năm 2016 vì nghi tập đoàn này vận chuyển các sản phẩm có nguồn gốc từ Mỹ đến Iran và các nước khác, qua đó vi phạm lệnh cấm của Washington. Cuộc điều tra trên được tiến hành sau các nỗ lực nhằm chấm dứt hoặc giảm thiểu sự tiếp cận của Huawei và Hãng điện thoại ZTE (Trung Quốc) đến nền kinh tế Mỹ với cáo buộc các công ty này có thể sử dụng công nghệ gián điệp đe dọa an ninh Mỹ.

Đại diện Tập đoàn Huawei cũng đã xác nhận việc nữ lãnh đạo 46 tuổi bị bắt tại Canada, nhưng họ không được cung cấp rõ thông tin về cáo buộc hay bà Mạnh đã làm gì sai trái. Trong thông cáo đưa ra ngày 6/12, Huawei nhấn mạnh: “Hãng tuân thủ mọi luật lệ và quy định, bao gồm các lệnh trừng phạt và quy định về kiểm soát xuất khẩu hiện hành của LHQ, Mỹ và EU”.

Cùng ngày, Đại sứ quán Trung Quốc tại Ottawa chỉ trích Canada và Mỹ vì “bắt giữ trái phép” lãnh đạo Huawei, đồng thời yêu cầu các bên liên quan trả tự do cho bà này ngay lập tức. “Cảnh sát Canada, theo yêu cầu của Mỹ, đã bắt giữ một công dân Trung Quốc không vi phạm bất kỳ luật lệ nào của Mỹ hoặc Canada. Trung Quốc đã gửi công hàm đến Mỹ và Canada, yêu cầu họ ngay lập tức sửa chữa hành vi sai trái và trả tự do cho bà Mạnh Vãn Chu”, theo thông cáo của sứ quán Trung Quốc.

Theo báo điện tử VOV, việc Canada bắt giữ Giám đốc tài chính toàn cầu kiêm Phó Chủ tịch tập đoàn công nghệ Trung Quốc Huawei Mạnh Vãn Chu theo yêu cầu của Mỹ đã khiến Trung Quốc nổi giận, đồng thời làm dấy lên những nghi ngờ mới về thỏa thuận “đình chiến thương mại” mà lãnh đạo 2 Mỹ-Trung đạt được cách đây vài ngày.

“Đây là sự leo thang đáng kể trong cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc”, Christopher Balding một chuyên gia về Trung Quốc tại Đại học Fulbright nói.

Vụ bắt giữ bà Mạnh Vãn Chu diễn ra trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc đang nỗ lực đàm phán các vấn đề thương mại – cuộc xung đột đã dẫn tới hành động thuế quan ăn miếng trả miếng đối với hàng tỷ USD hàng hóa của cả 2 bên.

Mặc dù Bộ Thương mại Trung Quốc ngày 6/12 bày tỏ tin tưởng một thỏa thuận thương mại với Mỹ có thể sẽ đạt được kịp thời trước khi hết thời hạn 90 ngày “đình chiến”, nhưng chính phủ Trung Quốc rõ ràng rất giận dữ với vụ bắt giữ Mạnh Vãn Chu. Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã kêu gọi Mỹ và Canada “ngay lập tức sửa sai” và khôi phục “tự do cá nhân” cho bà Mạnh Vãn Chu.

Nói về vụ bắt giữ bà Mạnh Vãn Chu, Scott Kennedy - một chuyên gia về kinh tế Trung Quốc tại Trung tâm Quốc tế và Chiến lược có trụ sở tại Washington cho rằng: “Cả hai bên cần phải có những hành động thận trọng và phải hiểu rõ những lợi ích lâu dài của mình”.

Công nghệ là một trong những trọng tâm trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung. Chính quyền Trump nói rằng khoản thuế bổ sung mà nước này áp dụng đối với hàng hóa Trung Quốc một phần là nhằm ngăn chặn Trung Quốc “nhúng tay” vào công nghệ Mỹ một cách không công bằng thông qua các hành động như ăn cắp quyền sở hữu trí tuệ hay và tấn công mạng buộc các công ty Mỹ phải đánh đổi bằng bí mật thương mại.

Vụ bắt giữ Mạnh Vãn Chu đồng nghĩa với phát súng cảnh báo của chính quyền Trump trong chiến dịch siết gọng kìm với sự lan rộng toàn cầu của công nghệ Trung Quốc. Tuy nhiên, nó cũng sẽ khiến các cuộc đàm phán thương mại của ông Trump với phía Trung Quốc gặp không ít xáo trộn.

Tuấn Anh (tổng hợp)