Nghệ nhân nhân dân Lý Ngọc Minh và hành trình đưa gốm Việt chinh phục thế giới

Từ trăn trở đến quyết tâm “chuyển mình” của doanh nghiệp

Doanh nhân, Nghệ nhân nhân dân Lý Ngọc Minh sinh ra trong một gia đình có truyền thống làm nghề gốm sứ qua nhiều thế hệ. Lớn lên giữa đất sét, men màu và những công đọan chế tác thủ công, ông sớm làm quen với nghề gốm, đồng thời từng bước hình thành niềm say mê với những sản phẩm được tạo ra từ đôi bàn tay người thợ. Môi trường này đã hun đúc nên tình yêu gốm sứ trong chính con người ông từ nhỏ.

Trong một lần người thân dẫn ông đi tham quan một triển lãm gốm sứ tại Lái Thiêu (trước đây thuộc Sông Bé, tỉnh Bình Dương cũ), ông được chiêm ngưỡng vẻ đẹp tinh xảo của các sản phẩm gốm sứ. Khoảnh khắc đó đã khơi bùng lên trong ông tình yêu về nghề gốm và khát vọng chinh phục những mục tiêu mới.

Năm 14 tuổi, ông Lý Ngọc Minh bắt đầu đến với nghề gốm từ một kho đất cũ, với những dụng cụ thô sơ. Mẹ ông đã dành gần như toàn bộ tài sản của gia đình để ông cùng bạn mua màu, tìm đất và mở một “phòng thí nghiệm” nhỏ của riêng mình. Suốt một thời gian dài, ông miệt mài thử nghiệm với quyết tâm tạo ra thứ nước men màu có độ chuẩn như hàng nhập khẩu. Vài năm sau, Xí nghiệp Minh Long cũng ra đời. Từ một vùng đất của làng nghề, từ hành trang là tay nghề tự học, cùng khát vọng chinh phục, một thương hiệu gốm Việt bắt đầu “nhóm” lên đốm lửa đầu tiên.

Hành trình xây dựng thương hiệu gốm sứ Minh Long cũng chẳng hề dễ dàng. Ông Lý Minh Long cũng từng có lúc phải tạm gác lại nghề, chuyển hướng kinh doanh, rồi mới quay về nghề cũ. Ông cũng từng trải qua những tháng ngày chật vật để tìm phương hướng cho doanh nghiệp của mình.

Ông nhớ lại, trong một lần cố Tổng Bí thư Đỗ Mười khi về thăm, làm việc tại tỉnh Bình Dương, cố Tổng Bí thư từng trăn trở “Địa phương là một tỉnh chuyên làm gốm sứ nổi tiếng, nhưng sao lại không làm nổi một bộ ấm trà tiếp khách mà phải dùng sản phẩm nước ngoài?”. Trăn trở ấy lập tức như điểm trúng vào “nỗi đau” của doanh nghiệp và những nghệ nhân làm gốm sứ, nó thôi thúc ông và doanh nghiệp phải tìm mọi cách để thay đổi.

Ông hiểu rằng, để nâng tầm gốm sứ Việt Nam, không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm và cảm giác nghề, mà còn phải được bảo chứng bằng một hệ thống sản xuất ngày càng chính xác và ổn định. Từ một nhà máy bằng tre nứa ban đầu, doanh nghiệp đã nhiều lần tự đập bỏ để xây lại nhà xưởng, đẩy công nghệ và chuẩn vận hành lên một mức mới. Doanh nghiệp đã hoàn thiện công nghệ nung một lần ở nhiệt độ 1.380 độ C, theo tiêu chuẩn cao nhất của Đức, cùng hệ thống máy móc tự động hóa và khả năng tự chủ gần như toàn bộ quy trình từ đất, men, khuôn, giấy hoa đến điện cơ khí. Công nghệ này đã giúp gốm sứ Minh Long cho ra đời các dòng sản phẩm chuyên biệt hơn như sứ dưỡng sinh, với nồi sứ chịu sốc nhiệt cao, có thể sử dụng trên bếp từ, mở rộng khái niệm gốm sứ gia dụng sang một logic mới, nơi sản phẩm không chỉ đẹp, bền, mà còn gắn với sức khỏe và lối sống.

Giới thiệu văn hoá Việt Nam bằng các sản phẩm gốm sứ

Với các bộ sản phẩm chất lượng cao, thiết kế tinh xảo, mang đậm dấu ấn bản sắc Việt Nam như bộ ấm chén Hồn Việt, Hàng Liên, chén ngọc Văn Lang,… gốm sứ Minh Long trở thành thương hiệu quốc gia, được Chính phủ tin chọn làm quà tặng ngoại giao cho hơn 50 quốc gia tại các hội nghị cao cấp. Gốm sứ Minh Long cũng khuynh đảo các thị trường khó tính như Nhật Bản, Mỹ và châu Âu.

Sản phẩm của gốm sứ Minh Long thường xuyên xuất hiện tại các hội chợ thương mại toàn cầu, như Hội chợ Ambiente tại Frankfurt nước Đức (hội chợ quốc tế lớn nhất thế giới về lĩnh vực hàng tiêu dùng, thủ công mỹ nghệ và trang trí nội thất). Doanh nghiệp cũng gặt hái được những giải thưởng danh giá trên thị trường quốc tế như: Giải thưởng thiết kế Red Dot, Giải thưởng Kotler Awards,…

Với triết lý 4 không (không biên giới, không thời gian, không giới tính, không tuổi tác), 4 có (có văn hóa, có nghệ thuật, có phong cách riêng và có hồn) chứa đựng trong từng sản phẩm, gốm sứ Minh Long đã tiếp cận được mọi đối tượng, mọi thế hệ, trở thành một sản phẩm có sức sống lâu bền.

Điều đặc biệt, gốm sứ Minh Long đã tìm cách đưa văn hóa Việt vào trong thiết kế như một phần cốt lõi của giá trị sản phẩm. Người ta dễ dàng nhận ra màu xanh cobalt, sắc màu mà Minh Long dùng trong dòng Hoàng Liên mà chính thương hiệu này mô tả là đi cùng phong cách hoàng gia. Đó là sự kết hợp hài hoà giữa xanh cobalt, tông vàng, hoa sen, dương xỉ và các linh vật cách điệu để tạo nên một vẻ đẹp vừa cung đình, vừa đậm hình ảnh văn hóa dân gian Việt Nam. Khi sen, rồng, dương xỉ, sắc lam hay chất vàng cung đình đi vào các bộ sưu tập như Hoàng Liên, chúng không còn là họa tiết để kể một câu chuyện văn hóa theo kiểu minh họa. Chúng trở thành cấu trúc nhận diện, giúp sản phẩm không chỉ gợi cảm giác sang trọng hay tinh xảo, mà còn giữ được một tầng bản sắc sâu hơn, một thứ bản sắc không cần phô trương nhưng vẫn đủ để người ta cảm nhận.

Với những sản phẩm ấy, gốm sứ Minh Long không còn chỉ là đồ dùng. Nó dần trở thành một thứ ngôn ngữ, nơi kỹ thuật, thẩm mỹ và văn hóa gặp nhau để kể cùng một câu chuyện. Một câu chuyện không chỉ về cái đẹp của sản phẩm, mà còn về cách một thương hiệu Việt lựa chọn đi vào chiều sâu của bản sắc để tạo nên vị trí riêng cho mình.

Có lẽ Nghệ nhân nhân dân Lý Ngọc Minh và doanh nghiệp thành công không chỉ bởi đây là một thương hiệu gốm sứ cao cấp được xây bằng tay nghề, công nghệ và lịch sử lâu đời. Thương hiệu này chinh phục cả thị trường trong nước và thế giới là bởi cách họ làm ra sản phẩm tốt, tạo ra được hệ giá trị, hệ quy chiếu riêng không thể lẫn với bất kỳ một dòng sản phẩm sứ cao cấp nào. Ở đó, họ thấy sự tinh xảo, đẳng cấp nhưng cũng thấy rõ nét đẹp Việt Nam, tinh thần Việt Nam.

Đúng như cách mà Nghệ nhân dân dân Lý Ngọc Minh từng nói, mỗi tác phẩm của gốm sứ Minh Long là kết hợp kỹ thuật - nghệ thuật - mỹ thuật - văn hóa, để rồi nó mang theo câu chuyện về tình yêu và niềm tự hào về quê hương, đất nước Việt Nam. Và hành trình xây dựng thương hiệu này chính là hành trình “Gìn giữ nghìn câu chuyện của Minh Long”.

PV