Bộ Công Thương lấy ý kiến xét tặng danh hiệu nghệ nhân trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ

Ngày 22/10, Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương đăng tải thông tin về việc lấy ý kiến nhân dân đối với danh sách cá nhân được đề nghị xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ lần thứ 6.

Theo Công văn số 2963/CN-HTCN của Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), có 49 hồ sơ đã được Hội đồng cấp tỉnh xem xét, đề nghị Hội đồng chuyên ngành cấp Bộ xét tặng. Trong đó, 14 Nghệ nhân ưu tú được đề nghị xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân” và 35 cá nhân được đề nghị xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú”.

Các cá nhân có tên trong danh sách hoạt động ở nhiều lĩnh vực, từ gốm sứ, dệt lụa, tranh dân gian, kim hoàn đến điêu khắc, chạm khắc gỗ, mây tre đan và chế tác các sản phẩm thủ công mỹ nghệ đặc sắc.

Trong danh sách 14 cá nhân được đề nghị xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, Hà Nội chiếm số lượng lớn nhất với 9 nghệ nhân, phản ánh sự phong phú của các nghề thủ công mỹ nghệ tại Thủ đô.

Đáng chú ý có Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận, người gắn bó với nghề dệt lụa truyền thống; các nghệ nhân Lê Văn Vòng, Lê Bá Chung trong lĩnh vực dát vàng bạc quỳ, sơn son thếp vàng; nghệ nhân Vũ Mạnh Hải với nghề mỹ nghệ kim hoàn.

Lĩnh vực gốm sứ có các nghệ nhân Trần Đức Tân, Trần Xuân Triều và Nguyễn Quý Sơn. Bên cạnh đó còn có nghệ nhân Nguyễn Mạnh Hùng trong lĩnh vực cắm hoa nghệ thuật và Phạm Hồng Vinh với nghề điêu khắc kính nghệ thuật.

Trong số những gương mặt được đề nghị xét tặng, Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận được biết đến với hành trình đổi mới nghề dệt lụa ở Phùng Xá, Hà Nội.

Không chỉ kế thừa kỹ thuật nuôi tằm, ươm tơ, dệt lụa truyền thống, bà còn nghiên cứu phương pháp để tằm tự dệt thành những tấm tơ lớn, đồng thời phát triển sản phẩm lụa từ tơ sen.

Những sáng tạo ấy cho thấy việc bảo tồn nghề truyền thống không đồng nghĩa với giữ nguyên phương thức sản xuất cũ, mà còn đòi hỏi khả năng thích ứng, tìm kiếm giá trị mới và tạo sinh kế bền vững cho người lao động.

Tại Bắc Ninh, hai Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Đăng Chế và Nguyễn Thị Oanh, những người nhiều năm gắn bó với nghề làm tranh dân gian Đông Hồ, cũng có tên trong danh sách đề nghị xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”.

Đây là những nghệ nhân có đóng góp trong việc gìn giữ kỹ thuật làm tranh, bảo tồn các bản khắc gỗ cổ và trao truyền nghề cho thế hệ sau.

Đặc biệt, tháng 12/2025, nghề làm tranh dân gian Đông Hồ đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.

Sự kiện này một lần nữa khẳng định giá trị đặc sắc của dòng tranh dân gian Việt Nam, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo vệ đội ngũ nghệ nhân, những người trực tiếp nắm giữ kỹ thuật, tri thức và bí quyết nghề.

Ngoài Hà Nội và Bắc Ninh, danh sách đề nghị xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân” còn có hai nghệ nhân tại TP. Hồ Chí Minh là Trần Hải, hoạt động trong lĩnh vực mỹ nghệ kim hoàn và Hồ Thanh Tuấn, người nắm giữ nghề nuôi cấy, chế tác trang sức ngọc trai.

Tỉnh Cao Bằng có nghệ nhân Cao Kim Trọng, hoạt động trong lĩnh vực kim hoàn.

Đối với danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú”, 35 cá nhân được đề nghị xét tặng đến từ nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước.

Hà Nội tiếp tục dẫn đầu với 13 cá nhân, hoạt động trong các lĩnh vực gốm sứ, điêu khắc đá, làm nhà gỗ truyền thống, đắp phù điêu, điêu khắc kính nghệ thuật, kim hoàn đậu bạc, mây tre giang đan và dát vàng quỳ.

TP. Huế có 7 cá nhân được đề nghị xét tặng, đại diện cho các nghề áo dài truyền thống, mây tre đan, tre mỹ nghệ, chạm trổ gỗ, chế tác nhạc cụ truyền thống và khảm sành sứ.

TP. Hồ Chí Minh có 4 cá nhân trong các lĩnh vực kim hoàn, chế tác nữ trang và phục chế cổ vật. Khánh Hòa có hai cá nhân gắn bó với nghề dệt thổ cẩm Chăm truyền thống.

Các địa phương khác có cá nhân được đề nghị xét tặng gồm Đà Nẵng, Vĩnh Long, Ninh Bình, Hải Phòng, Bắc Ninh và Hưng Yên.

Sự đa dạng về ngành nghề và địa phương cho thấy những giá trị thủ công mỹ nghệ vẫn đang được gìn giữ trong đời sống đương đại, từ các làng nghề lâu đời ở đồng bằng Bắc Bộ đến những nghề truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa miền Trung và các cộng đồng dân tộc.

Trong bối cảnh công nghiệp hóa và sự phát triển của các phương thức sản xuất hiện đại, nhiều nghề thủ công truyền thống đang đứng trước những thách thức về thị trường tiêu thụ, nguồn nhân lực kế cận và nguy cơ thất truyền các kỹ thuật đặc thù.

Bởi vậy, việc tôn vinh nghệ nhân không chỉ mang ý nghĩa ghi nhận thành tích cá nhân mà còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị văn hóa, kinh tế và lịch sử của các nghề thủ công mỹ nghệ Việt Nam.

Việc xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ được thực hiện theo Nghị định số 43/2024/NĐ-CP ngày 19/4/2024 của Chính phủ.

Theo quy định, cá nhân được xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân” phải đã được phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú”, có thời gian hoạt động trong nghề từ 20 năm trở lên, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn về phẩm chất đạo đức, kỹ năng nghề nghiệp, thành tích sáng tạo và đóng góp trong công tác bảo tồn, truyền dạy nghề.

Đối với danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú”, một trong những điều kiện là cá nhân phải có thời gian hoạt động trong nghề thủ công mỹ nghệ từ 15 năm trở lên, có trình độ chuyên môn xuất sắc và những đóng góp cụ thể trong việc gìn giữ, phát huy giá trị nghề truyền thống.

Đặc biệt, việc truyền dạy nghề cho thế hệ kế tiếp là một trong những tiêu chí quan trọng khi xem xét, đánh giá các cá nhân.

Quá trình xét tặng được thực hiện qua các cấp hội đồng, bảo đảm nguyên tắc dân chủ, công khai, minh bạch và bỏ phiếu kín.

Theo Bộ Công Thương, danh sách 49 cá nhân được đề nghị xét tặng lần này được công khai trên Cổng thông tin điện tử của Bộ để lấy ý kiến nhân dân trong thời gian 15 ngày kể từ ngày đăng tải.

Các ý kiến đóng góp phải có chữ ký, ghi rõ họ tên, số điện thoại và địa chỉ liên hệ; gửi về Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương, số 54 Hai Bà Trưng, phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội.

Cục Công nghiệp, cơ quan thường trực Hội đồng chuyên ngành cấp Bộ, có trách nhiệm tiếp nhận, tổng hợp các ý kiến để báo cáo Hội đồng xem xét theo quy định.

Việc công khai danh sách không chỉ bảo đảm tính minh bạch trong quá trình xét tặng, mà còn tạo điều kiện để cộng đồng tham gia đánh giá những đóng góp thực tế của các nghệ nhân.

Danh hiệu là sự ghi nhận của Nhà nước, nhưng giá trị bền vững hơn chính là những tri thức, kỹ năng và tinh hoa nghề nghiệp được tiếp nối qua nhiều thế hệ.

Từ những khung cửi dệt lụa, những bản khắc tranh Đông Hồ đến lò gốm, xưởng kim hoàn hay các cơ sở chế tác thủ công, mỗi nghệ nhân đang góp phần lưu giữ một phần ký ức văn hóa dân tộc.

Việc lựa chọn, tôn vinh đúng những cá nhân có đóng góp nổi bật vì thế không chỉ là sự ghi nhận xứng đáng, mà còn góp phần tạo động lực để các nghề thủ công truyền thống tiếp tục phát triển trong đời sống hiện đại.

Chi tiết văn bản tại đây!

Pv