Sự phát triển của máy tính lượng tử đang đặt ra yêu cầu cao hơn với an ninh mạng

Giải bài toán lớn về an ninh mạng

Ngày 22/4/2026, tại Hội thảo “Blockchain và mật mã tăng cường an ninh mạng” do Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), Viện Công nghệ Blockchain và Trí tuệ nhân tạo ABAII tổ chức, Thiếu tướng, TS Hồ Văn Hương, Phó Trưởng Ban Cơ yếu Chính phủ nhấn mạnh: Quá trình chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, cùng với các chủ trương của Đảng, Nhà nước về đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế số, đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với việc bảo đảm an toàn, an ninh thông tin - không chỉ ở cấp độ hệ thống mà còn ở tầm chiến lược quốc gia.

Từ góc nhìn công nghệ, TS. Đỗ Văn Thuật, Giám đốc Giải pháp và Kiến trúc Blockchain, Công ty 1Matrix, cho rằng, vấn đề cốt lõi của bảo mật không nằm ở từng công nghệ đơn lẻ mà ở câu hỏi ai kiểm soát hệ thống và ai có thể kiểm chứng quyền kiểm soát đó. 

Theo ông Thuật, các rủi ro thường xuất hiện ở lớp ứng dụng và quy trình vận hành. Trong hợp đồng thông minh, đó có thể là lỗi logic nghiệp vụ, lỗi phân quyền, lỗi gọi lại nhiều lần để rút tài sản trái phép, hoặc việc dữ liệu đầu vào từ bên ngoài bị thao túng. Ở phía người dùng, nguy cơ đến từ các hình thức quen thuộc hơn như lừa đảo giả mạo, ví bị chiếm quyền truy cập, giao diện website giả, hoặc mã độc theo dõi bộ nhớ tạm để đánh tráo địa chỉ ví khi người dùng sao chép. 

Ví dụ, vụ sàn giao dịch Bybit bị tấn công và thiệt hại hơn 1,5 tỷ USD là một ví dụ điển hình cho rủi ro ở lớp giao diện và vận hành. Theo số liệu TRM Labs 2026, riêng năm 2025, các vụ tấn công vào hạ tầng và khâu vận hành đã gây thiệt hại khoảng 2,2 tỷ USD, chiếm 76% tổng thiệt hại của toàn thị trường. Thiệt hại bình quân lên tới 48,5 triệu USD/vụ, bao gồm lộ khóa/seed phrase, hạ tầng ví, quyền truy cập đặc quyền và front-end.

Đồng quan điểm, TS Phạm Văn Hưởng, Chủ nhiệm Khoa Công nghệ thông tin, Học viện Kỹ thuật mật mã, lưu ý về rủi ro máy tính lượng tử sẽ thay đổi các bài toán về an ninh mạng hiện nay. 

“Nếu máy tính lượng tử phát triển, những cách bảo vệ quen thuộc hôm nay như chữ ký số và hàm băm có thể sẽ không còn hiệu quả, dẫn đến nguy cơ chữ ký số có thể bị giả mạo, ví có thể bị chiếm quyền, giao dịch cũ có thể bị ký lại hoặc tạo giao dịch trùng. Do đó mật mã hậu lượng tử đóng vai trò quan trọng và cần thiết để đảm bảo sự an toàn của hệ thống trong bối cảnh công nghệ mới”, TS Hưởng nhấn mạnh. 

Từ các phân tích về rủi ro bảo mật, ông Nghiêm Minh Hoàng, chuyên gia Ứng dụng Fintech (VBA) chia sẻ về kiến trúc thiết kế Mạng Dịch vụ Đa chuỗi Blockchain Việt Nam (VBSN) như lời giải cho sự cân bằng giữa khả năng mở rộng, tăng cường ứng dụng và an toàn hệ thống. 

Với kiến trúc đa chuỗi, đa tầng, đa cầu nối, VBSN (được thiết kế bởi công ty 1Matrix) vừa giúp phân tán rủi ro, tăng cường năng lực kết nối và khả năng mở rộng đồng thời cả theo chiều ngang (liên ngành) và chiều dọc (tăng cường quy mô ngành), tương thích với các tiêu chuẩn quốc tế.

VBSN hỗ trợ 7 blockchain Layer-1 với năng lực xử lý tối đa 300.000 TPS (giao dịch/giây). Hệ thống tích hợp các lớp ứng dụng trọng điểm như định danh - xác thực, thanh toán, số hoá tài sản thực (RWA) và phân tích dữ liệu on-chain. VBSN hiện đã hoàn thành giai đoạn phát triển và sẵn sàng chuyển giao cho cơ quan Nhà nước, phục vụ cho cả khu vực dịch vụ công - tư.

Cơ hội nghề nghiệp tại giao điểm của blockchain, mật mã và an ninh mạng

Trong khuôn khổ hội thảo, các chuyên gia đã dành nhiều thời gian để giải đáp những vấn đề trọng tâm như cơ hội nghề nghiệp và những điều sinh viên cần chuẩn bị trước khi bước chân vào thị trường lao động đặc thù này.

Từ góc nhìn pháp lý và tuân thủ, bà Khuất Bích Thủy, Giám đốc Pháp lý và cấp phép, Tether Việt Nam, nhấn mạnh thị trường sẽ cần những nhân sự có thể làm việc trong môi trường áp dụng quy chuẩn và thông lệ quốc tế. Theo bà, đây là con đường để sinh viên hiểu cách các tiêu chuẩn toàn cầu được đưa vào vận hành trong quy trình kinh doanh và hệ thống kiểm soát của doanh nghiệp. 

“Bên cạnh nền tảng kỹ thuật, sinh viên muốn theo đuổi lĩnh vực này cần chú trọng ba yếu tố: Năng lực kỹ thuật theo chuẩn quốc tế, đặc biệt là hiểu sâu về an toàn thông tin và mật mã học; khả năng tự học và thích nghi trong một lĩnh vực thay đổi rất nhanh; cùng với ngoại ngữ và tư duy toàn cầu để có thể làm việc trực tiếp với tài liệu tiếng Anh, môi trường quốc tế và các mô hình làm việc không biên giới”, bà Thuỷ nhấn mạnh. 

Theo TS Trần Anh Tú, Giảng viên Khoa An toàn thông tin, Học viện Kỹ thuật mật mã, khó nhất của một hệ thống blockchain không phải lúc trình bày ý tưởng, mà là lúc đưa vào vận hành. Nhiều hệ thống nhìn thì đúng về công nghệ, nhưng khi chạy thực tế lại lộ lỗi ở phần lập trình, phân quyền, kiểm tra dữ liệu đầu vào hoặc quy trình sử dụng. 

Vì vậy, với các bạn sinh viên, điều quan trọng không chỉ là học lý thuyết cho chắc, mà còn phải rèn các kỹ năng có thể dùng ngay trong công việc như viết mã an toàn, kiểm thử bảo mật và tìm lỗ hổng trước khi hệ thống gặp sự cố. Nói cách khác, doanh nghiệp không chỉ cần người hiểu blockchain, mà cần người biết cách làm cho một hệ thống blockchain an toàn hơn.

Minh Anh