Đưa công nghệ sinh học trở thành ngành kinh tế - kỹ thuật mũi nhọn của đất nước

Hoàn thiện cơ chế, chính sách vượt trội

Theo chỉ thị, trong những năm qua, công nghệ sinh học tại Việt Nam đã có bước phát triển nhanh, đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong các lĩnh vực nông nghiệp, y tế và môi trường.

Tuy nhiên, thực tế triển khai vẫn còn nhiều tồn tại: Tiến độ thực hiện các nhiệm vụ còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Cơ chế, chính sách chưa đủ mạnh để tạo đột phá; đầu tư còn dàn trải, phân tán. Mối liên kết giữa nghiên cứu - ứng dụng - sản xuất còn rời rạc, chưa có nhiều doanh nghiệp dẫn dắt. Năng lực tự chủ đối với các sản phẩm sinh học thiết yếu còn hạn chế, vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu.

Để giải quyết vấn đề này, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu lãnh đạo các bộ, ngành và địa phương phải đề cao trách nhiệm người đứng đầu, quyết liệt triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ sinh học theo Nghị quyết của Bộ Chính trị và Chính phủ.

Các đơn vị cần khẩn trương rà soát, hoàn thành các nhiệm vụ chậm tiến độ để báo cáo kết quả trong tháng 5/2025, đồng thời coi đây là tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu.

Chiến lược phát triển công nghệ sinh học phải gắn liền với đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trong đó Nhà nước ưu tiên nguồn lực cho các công nghệ lõi, sản phẩm chủ lực và phục vụ quốc phòng - an ninh.

Bên cạnh đó, Chính phủ khuyến khích khu vực tư nhân đầu tư để đưa công nghệ sinh học trong các lĩnh vực nông nghiệp, môi trường và công thương trở thành ngành kinh tế - kỹ thuật trọng điểm.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì hoàn thiện các cơ chế, chính sách vượt trội và mô hình thí điểm nhằm tạo đột phá trong phát triển, ứng dụng công nghệ sinh học trước tháng 5/2026.

Trọng tâm là triển khai các chương trình khoa học quốc gia, tập trung vào công nghệ cao, công nghệ lõi và các sản phẩm chiến lược theo Nghị quyết của Bộ Chính trị.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh hợp tác công - tư (PPP) để xây dựng các trung tâm R&D quy mô lớn, ưu tiên nghiên cứu gắn với nhu cầu thị trường, đồng thời tăng cường bảo hộ sở hữu trí tuệ và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn quốc gia cho các sản phẩm sinh học.

Xây dựng mạng lưới quản lý và kiểm định an toàn sinh học trong cả nước

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao hoàn thiện Đề án phát triển công nghiệp sinh học thành ngành kinh tế - kỹ thuật trọng điểm vào tháng 5/2026.

Trọng tâm là nghiên cứu, chọn tạo các giống cây trồng, vật nuôi năng suất cao, thích ứng với biến đổi khí hậu; sản xuất vắc xin, chế phẩm sinh học và xây dựng ngân hàng nguồn gen để phát triển bền vững.

Đến tháng 12/2026, Bộ cần hình thành các cụm, khu nông nghiệp công nghệ sinh học quy mô lớn gắn với chuỗi giá trị từ sản xuất đến xuất khẩu.

Song song đó, công nghệ sinh học sẽ được ứng dụng vào xử lý môi trường, tái chế phụ phẩm để thúc đẩy nông nghiệp xanh, tuần hoàn và xây dựng mạng lưới quản lý an toàn sinh học toàn quốc

Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ chủ trì phê duyệt và triển khai Đề án phát triển công nghiệp sinh học thành ngành kinh tế - kỹ thuật trong lĩnh vực công thương, hoàn thành vào tháng 5/2026.

Trọng tâm là thúc đẩy hình thành chuỗi giá trị từ nghiên cứu đến thương mại hóa, khuyến khích các doanh nghiệp lớn đầu tư làm chủ công nghệ lõi để tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Đồng thời, Bộ sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp đăng ký thương hiệu, phát triển thị trường và đẩy mạnh xuất khẩu đối với những sản phẩm công nghệ sinh học có lợi thế cạnh tranh của Việt Nam

Đẩy nhanh lộ trình tự chủ công nghệ sản xuất vắc xin thế hệ mới

Bộ Y tế đẩy mạnh phát triển công nghiệp sinh học trong lĩnh vực y tế; đẩy nhanh lộ trình tự chủ công nghệ sản xuất vắc xin thế hệ mới, thuốc sinh học, sinh phẩm y tế, công nghệ gen, công nghệ tế bào, công nghệ in 3D cá thể hóa... nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu nước ngoài.

Nghiên cứu, chuyển giao, từng bước tự chủ và ứng dụng công nghệ tiên tiến, mở rộng hợp tác quốc tế nhằm nâng cao năng lực dự phòng, chẩn đoán và điều trị bệnh, công nghệ sản phẩm sinh học y tế.

Đầu tư nâng cao năng lực kiểm định, thử nghiệm, quản lý chất lượng các sản phẩm sinh học y tế và đảm bảo an toàn sinh học.

Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung đổi mới đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua mô hình hợp tác "3 Nhà" (Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp) và đẩy mạnh hợp tác quốc tế.

Bộ Quốc phòng và Bộ Công an chủ động phát triển các sản phẩm đặc thù phục vụ quốc phòng, bảo đảm an ninh sinh học và ứng phó kịp thời với các nguy cơ khủng bố hoặc chiến tranh sinh học.

Để tạo động lực bứt phá, Bộ Tài chính sẽ bố trí ngân sách và đề xuất các cơ chế, chính sách vượt trội. Đồng thời, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phải hoàn thiện đề án về công nghệ nền tảng trước tháng 5/2026 dưới sự theo dõi, đôn đốc của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Minh Phương