Giá dong riềng giảm mạnh, nông dân Tuyên Quang lao đao

Theo TTXVN, thời điểm hiện nay, tại các xã có diện tích trồng dong riềng lớn trong tỉnh Tuyên Quang, giá dong riềng bán trên thị trường ở mức 1.000 - 1.400 đồng/kg, trong khi đó cùng thời điểm này năm ngoái, giá dong riềng đạt 2.500 - 2.700 đồng/kg. Với giá như hiện nay, trừ chi phí đầu tư phân bón, giống, thuê người thu hoạch và vận chuyển thì người trồng dong riềng gần như không có lãi. 

Ông Trần Văn Tiến, thôn Lộc Mùn, xã Phúc Ninh, huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang cho biết, gia đình có 10 sào dong riềng, mỗi năm cho thu hoạch khoảng 50 tấn củ. Năm 2016 khi giá dong riềng dao động từ 2.500 - 2.700 đồng/kg, trừ hết chi phí gia đình ông thu lãi trên 30 triệu đồng. Năm nay, giá dong riềng giảm, sau khi trừ hết chi phí, số tiền lãi chỉ được khoảng 5 - 7 triệu đồng. 

Gia đình ông Nguyễn Bá Thụ, thôn Đồng Nghiêm, xã Lực Hành, huyện Yên Sơn có kinh nghiệm hơn 30 năm trồng và chế biến dong riềng. Hiện tại gia đình ông Thụ có 3ha dong riềng và 1 xưởng chế biến dong riềng.

Ngoài việc tiêu thụ dong riềng của gia đình tự sản xuất, ông Thụ còn thu mua dong riềng nguyên liệu của các hộ trong xã. Nhiều lần chứng kiến sự biến động về giá cả của củ dong riềng nhưng đây là lần thứ 2 ông Thụ nhận thấy giá dong riềng giảm mạnh nhất trong vòng 10 năm qua. 

Nguyên nhân khiến dong riềng rớt giá là do thời tiết mưa nhiều, hàm lượng tinh bột thấp. Bên cạnh đó, giá tinh bột dong riềng năm nay cũng xuống thấp làm ảnh hưởng trực tiếp đến giá nguyên liệu. 

Theo báo Tuyên Quang, tại thôn Kim Châu, xã Phúc Ninh, huyện Yên Sơn, diện tích dong riềng đã tăng lên gấp 3 đến 4 lần so với 2 năm trở về trước. Nếu năm 2016, thôn chỉ có 3ha thì năm nay con số này tăng lên 12ha. Theo bà Nguyễn Thị Nhài, Bí thư Chi bộ thôn thì năm ngoái giá dong riềng lên cao nên nhiều hộ trong thôn đã bỏ qua cảnh báo của thôn về rủi ro có thể gặp phải là cung vượt cầu, giá xuống thấp như năm 2014 nên giờ bỏ thì tiếc, thu hoạch thì lỗ.

Ông Vũ Thành Trung, Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Ninh cho biết: Chỉ trong 1 năm, diện tích dong riềng của xã đã tăng lên gấp gần 6 lần, năm 2016 là 30ha, năm nay tăng lên 160ha. Cũng như huyện Yên Sơn, tại các xã Đức Ninh, Thái Hòa (Hàm Yên); Yên Nguyên, Hòa Phú (Chiêm Hóa)... 4 năm nay người dân đã bỏ cây dong riềng thì năm nay đầu tư trồng lại để rồi “khóc dở, mếu dở” vì dong riềng mất giá. Giá dong riềng nguyên liệu giảm, giá tinh bột dong cũng giảm theo. Theo tính toán của các cơ sở chế biến tinh bột dong riềng, 10kg củ dong riềng tươi được 1,4kg tinh bột, giá bán như hiện nay thì lỗ nặng.

Năm 2016, giá dong riềng nguyên liệu, tinh bột tăng cao nên bà con đua nhau phát triển làm diện tích dong riềng tăng đột biến đạt mức trên 1.000ha, trong đó nhiều nhất là huyện Yên Sơn với trên 800ha, sản lượng ước đạt khoảng trên 56.000 tấn, tập trung tại các xã Phúc Ninh, Xuân Vân, Lực Hành... Sản xuất quy mô lớn nhưng thị trường tiêu thụ nhỏ hẹp đã dẫn đến khủng hoảng thừa. Đặc biệt, tinh bột dong riềng chỉ có thể làm miến, chứ không làm bánh kẹo như tinh bột sắn được.

Cùng với đó, sản xuất dong riềng không gắn liền với công nghiệp chế biến, hiện tại chỉ có Hợp tác xã sản xuất miến dong Hợp thành, xã Lực Hành (Yên Sơn) chế biến thành phẩm từ dong riềng, còn lại hầu hết là các cơ sở chế biến thô bán cho thương lái. Ông Phạm Đình Thắng, Giám đốc Hợp tác xã Hợp Thành cho biết: Công suất chế biến của hợp tác xã chỉ đạt 80 đến 90 tấn/ngày. Quy mô sản xuất nhỏ nên hợp tác xã chỉ đủ sức thu mua hết diện tích đã ký hợp đồng liên kết sản xuất với các tổ hợp tác và một số hộ dân.

Ông Nguyễn Mạnh Tú, Phó Chi cục trường, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Tuyên Quang cho biết, quy hoạch của tỉnh về diện tích cây dong riềng dao động từ 500 - 600ha, tuy nhiên tại một số địa phương, người dân mở rộng diện tích trồng dong riềng một cách tự phát khiến diện tích tăng lên nhanh chóng làm ảnh hưởng đến giá cả thị trường. Sở khuyến cáo người dân, khi dong riềng được giá không nên ồ ạt mở rộng diện tích mà phải tập trung chăm sóc, nâng cao chất lượng, giá trị của củ dong riềng. 

Để cây dong riềng tiếp tục phát triển bền vững, góp phần xóa đói giảm nghèo cho nhân dân, Tuyên Quang cần có chính sách hợp lý trong quy hoạch, hỗ trợ người dân từ khâu trồng, chế biến đến khâu tiêu thụ sản phẩm.

Bên cạnh đó, phải hạn chế tối đa tình trạng sản xuất không theo quy hoạch, đồng thời tạo được liên kết chuỗi giá trị để ổn định được đầu ra cho sản phẩm, các cơ sở chế biến cần nâng cao hơn nữa ý thức trách nhiệm trong việc nâng cao chất lượng, tạo uy tín của sản phẩm trên thị trường.

Tú Linh (t/h)