Chùa Keo Thái Bình – Đỉnh cao nghệ thuật kiến trúc đình chùa cổ Việt Nam

Chùa Keo, tên chữ là Thần Quang Tự, bao gồm hai cụm kiến trúc chính kết hợp hết sức độc đáo giữa Chùa (thờ Phật) và Đền (thờ Lý Triều Quốc Sư, thiền sư pháp danh là Không Lộ). Theo sử sách ghi lại tại chùa Keo, thiền sư sinh ngày 19 tháng Chín năm Bính Thìn (1016), xuất thân làm nghề chài lưới nhưng ông lại có chí hướng mộ đạo thiền. Năm 29 tuổi, thiền sư xuất gia, năm 44 tuổi, sư tu tại chùa Hạ Trạch, cùng với các sư Đạo Hạnh, Giác Hải kết bạn chuyên tâm nghiên cứu đạo thiền.

Năm 1060, ba ông đã sang Tây Trúc để tu luyện về đạo Phật. Năm 1061, ông về nước dựng chùa Nghiêm Quang tự tại Nam Định, tiền thân của chùa Thần Quang tự hiện nay. Thiền sư đã đi truyền bá đạo Phật khắp miền Bắc, dựng gần 500 ngôi chùa và để lại nhiều truyền thuyết trong dân gian. Do có công chữa khỏi bệnh nan y cho vua Lý Thần Tông nên ông được ban quốc tính (mang họ vua), phong làm Lý Triều Quốc Sư. Hiện nay, tại phố Lý Quốc Sư thuộc quận Hoàn Kiếm, Hà Nội vẫn còn đền thờ của ông.   

Năm 1611, nước sông Hồng lên to, làm ngập làng Giao Thủy, nơi có chùa. Một bộ phận dân cư dời đi nơi khác, lập thành làng Hành Thiện, xây dựng nên ngôi chùa Keo mới, thường được gọi là Keo Hạ (nay ở xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, Nam Định). Một bộ phận dân cư dời sang tả ngạn sông Hồng, lập làng Dũng Nhuệ trên đất Thái Bình và cũng dựng lên một ngôi chùa, gọi là chùa Keo Trên (Keo Thượng).

Lúc đó có ngài Tuấn Thọ Hầu Hoàng Nhân Dũng cùng vợ là bà Lại Thị Ngọc Lễ xin chúa Trịnh Giang cho mời Cường Để Hầu Nguyễn Văn Trụ vẽ kiểu, vận động cả nước đóng góp xây dựng. Trải qua 19 năm chuẩn bị, 28 tháng thi công, đến tháng 11 năm Nhâm Thân (1632) chùa được khánh thành. Trải qua hơn 400 năm lịch sử, Chùa vẫn còn lưu giữ gần như nguyên vẹn kiến trúc Hậu Lê với 18 công trình với 133 gian xây dựng theo kiểu “Nội công ngoại quốc” như Tam Quan, Chùa Phật, Đền Thánh, Gác chuông, Tăng Xá, Vườn tháp …

Về Thái Bình, nếu có thời gian, mời bạn đến chùa Keo. Thả bộ trong sân chùa rộng lớn, ngắm nhìn những kiến trúc cổ kính, lắng đọng hàng trăm năm lịch sử để tưởng nhớ đến những người xưa đã tạo nên một tuyệt tác kiến trúc bền vững với thời gian.

 

 

 

 

 

 

 

 

 Sơn Tùng 

Sơn Tùng