80kg xác ve sầu và khoảng trống quản lý

09:06 14/05/2026

(THPL) - Vụ việc 80kg xác ve sầu bị tịch thu vì thiếu hóa đơn chứng từ không chỉ gây tranh cãi về tính đúng – sai trong thực thi pháp luật, mà còn gợi lên một câu hỏi lớn hơn: làm thế nào để luật pháp vừa đủ nghiêm minh để bảo vệ thị trường, vừa đủ linh hoạt để không làm tổn thương sinh kế mong manh của người dân vùng cao?

Cái lý – cái tình

Việc lực lượng quản lý thị trường tạm giữ 80kg xác ve sầu vì không có hóa đơn chứng từ đang tạo ra một cuộc tranh luận nảy lửa trong dư luận. Một bên nhân danh sự thượng tôn pháp luật, cho rằng bất kỳ loại hàng hóa nào lưu thông trên thị trường cũng phải minh bạch về nguồn gốc xuất xứ. Một bên lại đặt câu hỏi về tính thực tế khi áp dụng máy móc các quy định hành chính lên những sản vật tự nhiên gắn với sinh kế của người dân miền núi.

Nhìn sâu vào vấn đề, đây không chỉ là câu chuyện về một lô hàng bị tạm giữ, cũng không đơn thuần là tranh cãi quanh việc xử lý đúng hay sai của cơ quan chức năng. Đằng sau 80kg xác ve sầu ấy là bài toán lớn hơn về sự tương thích giữa công cụ quản lý hiện đại với đặc thù của nền kinh tế dân sinh – nơi nhiều giao dịch vẫn diễn ra bằng niềm tin, bằng thói quen cộng đồng, bằng những phương thức trao đổi giản dị đã tồn tại hàng chục năm.

Về mặt lý, cơ quan chức năng hoàn toàn có cơ sở.

Xác ve sầu, trong y học cổ truyền gọi là thuyền thoái, là một vị thuốc được sử dụng khá phổ biến. Một khi đã trở thành dược liệu lưu thông với số lượng lớn, nó phải được kiểm soát về nguồn gốc nhằm ngăn chặn nguy cơ hàng nhập lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng hoặc tồn dư hóa chất bảo quản độc hại.

Không thể phủ nhận rằng trong bối cảnh thị trường dược liệu đang tồn tại không ít bất cập, việc siết chặt quản lý là điều cần thiết. Những năm gần đây, không ít vụ việc liên quan đến dược liệu không rõ xuất xứ, bị tẩm lưu huỳnh, hóa chất bảo quản hoặc trà trộn hàng giả đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe cộng đồng.

Nếu pháp luật bị nới lỏng chỉ vì hai chữ “đặc thù”, rất có thể sẽ tạo ra những khoảng trống để các đối tượng buôn lậu lợi dụng. Khi đó, cái giá phải trả không chỉ là thất thu ngân sách mà còn là niềm tin của người tiêu dùng vào sự an toàn của thị trường dược liệu.

Ở góc độ đó, việc kiểm tra, kiểm soát, thậm chí xử lý nghiêm các trường hợp không chứng minh được nguồn gốc là hoàn toàn có thể lý giải. Nhưng nếu chỉ nhìn vào giấy tờ, chúng ta đang bỏ qua một thực tế rất khác ở những vùng núi cao.

Xác ve sầu không phải là sản phẩm công nghiệp được sản xuất theo dây chuyền, đóng gói trong nhà máy, dán tem và có mã QR truy xuất. Nó là thứ sản vật tự nhiên được người dân nhặt nhạnh từng chút một trên nương rẫy, ven rừng, dưới gốc cây, giữa những ngày hè oi ả.

Đó là thành quả của những bước chân lội suối, băng đồi. Là mồ hôi đổ xuống trên triền dốc. Là công sức gom góp từng gram để đổi lấy vài bát gạo, cân muối, chai dầu ăn cho gia đình.

Với người dân vùng cao, “nguồn gốc” của xác ve sầu không nằm trong hóa đơn đỏ hay chứng từ điện tử. Nó nằm trên đôi bàn tay chai sần, trên chiếc gùi đẫm mồ hôi và trên những con đường mòn hun hút giữa đại ngàn.

Đòi hỏi một người dân tộc thiểu số, hoặc một tiểu thương thu mua nhỏ lẻ, phải xuất trình hóa đơn VAT, giấy chứng nhận tiêu chuẩn sản xuất hay hồ sơ truy xuất nguồn gốc như đối với hàng hóa công nghiệp là điều xa lạ, nếu không muốn nói là bất khả thi.

Chính ở đây, mâu thuẫn giữa cái lý và cái tình hiện lên rất rõ. Pháp luật được xây dựng để điều chỉnh xã hội, nhưng nếu việc áp dụng luật pháp không tính đến điều kiện thực tế, nó có thể vô tình trở thành rào cản đối với chính những nhóm yếu thế nhất. Một xã hội pháp quyền không chỉ cần sự nghiêm minh, mà còn cần sự thấu cảm.

Một nền quản lý hiện đại không thể chỉ dừng lại ở việc “đúng quy trình”, mà còn phải trả lời được câu hỏi: quy trình ấy có phù hợp với đời sống hay không?

Cần “vùng đệm” pháp lý phù hợp

Giải pháp cho xung đột này không nằm ở việc chọn phe.

Không thể cực đoan theo hướng buông lỏng quản lý chỉ vì thương người dân. Nhưng cũng không thể cứng nhắc đến mức biến quy định thành chiếc lưới siết chặt những sinh kế vốn đã rất mong manh.

Điều cần thiết là tạo ra một “vùng đệm” pháp lý hợp lý – nơi luật pháp vẫn được thực thi, nhưng bằng những công cụ phù hợp hơn với đặc thù hàng hóa dân sinh.

Thứ nhất, thay vì yêu cầu hóa đơn như đối với hàng công nghiệp, cơ quan thuế và lực lượng quản lý thị trường cần chủ động hướng dẫn người dân, thương lái sử dụng “Bảng kê thu mua hàng hóa nông, lâm, thủy sản”.

Đây là công cụ pháp lý đã được quy định để xác nhận nguồn gốc hàng hóa thu mua trực tiếp từ người dân mà không cần hóa đơn đỏ. Nói cách khác, luật pháp đã có sẵn lối mở. Vấn đề nằm ở khâu tuyên truyền, phổ biến và hướng dẫn thực hiện.

Rất nhiều tiểu thương ở vùng sâu vùng xa không hề biết đến sự tồn tại của quy định này. Và khi không được chỉ dẫn, họ dễ dàng rơi vào thế bị động, để rồi chỉ khi hàng hóa bị tạm giữ mới biết mình đã “sai thủ tục”.

Thứ hai, vai trò của chính quyền địa phương, kiểm lâm, chính quyền cấp xã là vô cùng quan trọng. Một tờ giấy xác nhận việc thu gom sản vật tự nhiên tại địa bàn, được cấp trên cơ sở xác minh thực tế, hoàn toàn có thể trở thành “giấy thông hành” tạm thời cho hàng hóa lưu thông.

Xa hơn, việc hình thành các tổ hợp tác, hợp tác xã thu mua sản vật rừng sẽ giúp chuẩn hóa quy trình, kiểm soát chất lượng, đồng thời hỗ trợ người dân tiếp cận thị trường một cách bài bản hơn. Khi đó, sản vật từ rừng không chỉ là kế sinh nhai nhỏ lẻ mà có thể trở thành chuỗi giá trị bền vững.

Cuối cùng, quản lý không nên chỉ là tịch thu và xử phạt. Quản lý hiện đại trước hết phải là kiến tạo và dẫn dắt. Thay vì chỉ chờ đến khi hàng hóa đã lên xe rồi mới dừng lại kiểm tra, cơ quan chức năng hoàn toàn có thể chủ động xuống tận địa bàn, mở các buổi hướng dẫn cho bà con, hỗ trợ tiểu thương hoàn thiện thủ tục, chỉ ra cách hợp thức hóa hàng hóa ngay từ đầu.

Khi pháp luật đi cùng sự đồng hành, người dân sẽ xem nó như một điểm tựa. Khi pháp luật chỉ xuất hiện dưới hình thức xử phạt, nó dễ bị nhìn như một rào cản.

Chúng ta cần những hiệu thuốc sạch. Chúng ta cần một thị trường minh bạch. Nhưng chúng ta cũng cần những nương rẫy không bị bỏ quên, cần những người lao động nghèo không bị đẩy vào thế khó chỉ vì khoảng cách giữa chính sách và đời sống.

Đừng để 80kg xác ve sầu trở thành biểu tượng của sự cứng nhắc. Hãy biến câu chuyện ấy thành cơ hội để hoàn thiện tư duy quản lý: minh bạch nhưng thực tế, nghiêm minh nhưng nhân văn, chặt chẽ nhưng không vô cảm. Bởi suy cho cùng, giá trị lớn nhất của pháp luật không chỉ nằm ở khả năng kiểm soát, mà còn ở năng lực nâng đỡ con người.

Nhà báo Lê Thọ Bình

TAG: THPL xác ve sầu quản lý thị trường hoá đơn tịch thu pháp lý

Bình luận

Tin khác

Chuyển đổi số phải tạo ra thay đổi thực chất trong phương thức làm việc

(THPL) - Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi số phải gắn chặt với đổi mới phương thức hoạt động của...

13/05/2026 19:09:21
Từ 1/7, áp dụng quy định mới về đào tạo và sát hạch lái xe

(THPL) - Từ ngày 1/7/2026, lĩnh vực đào tạo và sát hạch lái xe tại Việt Nam sẽ có những thay đổi lớn theo Thông tư 17/2026/TT-BXD và các dự...

13/05/2026 15:18:32
Thanh Hóa có 83 điểm thi với gần 43.000 thí sinh tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026

(THPL) - Sáng 13/5, UBND tỉnh Thanh Hoá tổ chức hội nghị Ban Chỉ đạo (BCĐ) thi cấp tỉnh Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và Kỳ thi tuyển sinh vào...

13/05/2026 19:22:36
Masterise Group ra mắt tòa tháp One Central Saigon: Giao điểm tinh hoa thế giới, cùng bản sắc Việt Nam

(THPL) - Sở hữu vị trí di sản đối diện Chợ Bến Thành, One Central Saigon kiến tạo một giao điểm tinh hoa thế giới hòa cùng bản sắc Việt Nam,...

13/05/2026 14:30:37

Cảnh báo pháp lý

Pháp luật Doanh nghiệp - Thương hiệu

Chính sách mới

80kg xác ve sầu và khoảng trống quản lý

Tin khác

Dự báo thời tiết ngày 14/5: Nắng nóng trên cả nước, nhiều nơi trên 38 độ C

Khu kinh tế ven biển Quảng Yên, động lực đưa Quảng Ninh vươn tầm quốc tế

TS Lê Ngọc Dũng được tín nhiệm tái cử tham gia Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khóa XI

Năng lực chi trả và an toàn vốn: Nền tảng niềm tin tại Dai-ichi Life Việt Nam

Bộ Y tế thông tin về chùm ca bệnh do virus Hanta

VINAMAC EXPO 2026: Đòn bẩy thúc đẩy giao thương và phát triển chuỗi cung ứng công nghiệp

Chuyển đổi số phải tạo ra thay đổi thực chất trong phương thức làm việc

(THPL) - Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi số phải gắn chặt với đổi mới phương thức hoạt động của...

13/05/2026 19:09:21

Từ 1/7, áp dụng quy định mới về đào tạo và sát hạch lái xe

(THPL) - Từ ngày 1/7/2026, lĩnh vực đào tạo và sát hạch lái xe tại Việt Nam sẽ có những thay đổi lớn theo Thông tư 17/2026/TT-BXD và các dự...

13/05/2026 15:18:32

Thanh Hóa có 83 điểm thi với gần 43.000 thí sinh tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026

(THPL) - Sáng 13/5, UBND tỉnh Thanh Hoá tổ chức hội nghị Ban Chỉ đạo (BCĐ) thi cấp tỉnh Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và Kỳ thi tuyển sinh vào...

13/05/2026 19:22:36

Masterise Group ra mắt tòa tháp One Central Saigon: Giao điểm tinh hoa thế giới, cùng bản sắc Việt Nam

(THPL) - Sở hữu vị trí di sản đối diện Chợ Bến Thành, One Central Saigon kiến tạo một giao điểm tinh hoa thế giới hòa cùng bản sắc Việt Nam,...

13/05/2026 14:30:37

ĐỌC NHIỀU NHẤT

Quảng bá thương hiệu Việt

Tăng cường quảng bá sản phẩm, thương hiệu địa phương tại Hội chợ Mùa Xuân lần thứ nhất năm 2026

Tôn vinh thương hiệu toàn cầu

Gạo ST25 lần thứ 3 được vinh danh "Gạo ngon nhất thế giới"

80kg xác ve sầu và khoảng trống quản lý

Tin khác

(THPL) - Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi số phải gắn chặt với đổi mới phương thức hoạt động của... 13/05/2026 19:09:21

(THPL) - Từ ngày 1/7/2026, lĩnh vực đào tạo và sát hạch lái xe tại Việt Nam sẽ có những thay đổi lớn theo Thông tư 17/2026/TT-BXD và các dự... 13/05/2026 15:18:32

(THPL) - Sáng 13/5, UBND tỉnh Thanh Hoá tổ chức hội nghị Ban Chỉ đạo (BCĐ) thi cấp tỉnh Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và Kỳ thi tuyển sinh vào... 13/05/2026 19:22:36

(THPL) - Sở hữu vị trí di sản đối diện Chợ Bến Thành, One Central Saigon kiến tạo một giao điểm tinh hoa thế giới hòa cùng bản sắc Việt Nam,... 13/05/2026 14:30:37

ĐỌC NHIỀU NHẤT

Quảng bá thương hiệu Việt

Tôn vinh thương hiệu toàn cầu

(THPL) - Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi số phải gắn chặt với đổi mới phương thức hoạt động của...

13/05/2026 19:09:21

(THPL) - Từ ngày 1/7/2026, lĩnh vực đào tạo và sát hạch lái xe tại Việt Nam sẽ có những thay đổi lớn theo Thông tư 17/2026/TT-BXD và các dự...

13/05/2026 15:18:32

(THPL) - Sáng 13/5, UBND tỉnh Thanh Hoá tổ chức hội nghị Ban Chỉ đạo (BCĐ) thi cấp tỉnh Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và Kỳ thi tuyển sinh vào...

13/05/2026 19:22:36

(THPL) - Sở hữu vị trí di sản đối diện Chợ Bến Thành, One Central Saigon kiến tạo một giao điểm tinh hoa thế giới hòa cùng bản sắc Việt Nam,...

13/05/2026 14:30:37