Chủ tịch Alphanam Nguyễn Tuấn Hải: Nâng sức cạnh tranh từ bốn chữ “Tinh”

Tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 – khu vực miền Bắc diễn ra chiều 2/10 tại Hà Nội, ông Nguyễn Tuấn Hải, Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nhân Sao Đỏ, Chủ tịch Tập đoàn Alphanam, cho rằng doanh nghiệp đang đứng trước yêu cầu thay đổi cả cách nhìn nhận thị trường, phương thức vận hành và cách lựa chọn cơ hội.

Từ hình ảnh một người đứng bằng một chân và nhắm mắt để hình dung về nền kinh tế do người dẫn chương trình nêu trước đó, ông Hải nhấn mạnh doanh nghiệp cần bám sát thực tế, giữ sự tỉnh táo và cùng hợp tác khi môi trường kinh doanh chuyển dịch nhanh.

“Chúng ta phải hạ hai chân xuống, mắt mở ra và bắt đầu với nhau”, ông nói.

Bốn chữ “Tinh” và sức mạnh liên kết

Theo ông Hải, nâng cao năng lực cạnh tranh là hành trình xuyên suốt của mỗi doanh nghiệp và từng cá nhân. Ông đúc kết hành trình này bằng bốn chữ “Tinh”: tinh gọn, tinh vi, tinh tường và tinh tế.

Trước hết, “tinh gọn” không đơn thuần là cắt giảm bộ máy hay chi phí. Điều doanh nghiệp cần xây dựng là văn hóa hiệu suất xuyên suốt tổ chức, từ cấp quản lý đến từng nhân viên. Mỗi người phải hiểu công việc của mình tạo ra giá trị gì và chịu trách nhiệm với hiệu quả đó.

Với “tinh vi”, ông Hải lưu ý cần hiểu theo nghĩa chi tiết, vi mô và sát thực tế. Doanh nghiệp không thể chỉ nhìn các vấn đề ở tầm vĩ mô, mà phải đi sâu vào từng công việc, sản phẩm, khách hàng và mắt xích vận hành.

“Chân phải đặt xuống đất, chân phải chạm đất và mắt phải mở to”, Chủ tịch Alphanam nhấn mạnh.

Chữ “Tinh” thứ ba là “tinh tường”, thể hiện ở khả năng hiểu rõ giá trị khách hàng thực sự cần. Theo ông, doanh nghiệp cần hướng tới việc tạo ra sản phẩm, dịch vụ có giá trị đến mức khách hàng cần đến mình. Năng lực cạnh tranh vì vậy phải dựa trên giá trị thực, thay vì chỉ tìm cách mở rộng quy mô.

Cuối cùng, “tinh tế” là cách đưa giá trị đó đến khách hàng, cân bằng giữa hiệu suất, chất lượng và trải nghiệm. Theo cách diễn giải của ông Hải, sản phẩm cần đúng, tốt, hiệu quả và đủ gần gũi để “đi vào lòng người”.

Bên cạnh năng lực nội tại, ông đề cao liên kết giữa các doanh nghiệp. Từ bài học kết nối của doanh nghiệp Trung Quốc được nêu tại phiên thảo luận, ông cho rằng doanh nghiệp Việt Nam cần nhìn mình như một mắt xích trong hệ sinh thái lớn hơn.

Doanh nghiệp nhỏ có thể tham gia chuỗi liên kết để tạo sức mạnh; doanh nghiệp quy mô vừa cần tìm cách nhân rộng hệ thống; còn doanh nghiệp lớn cần phân chia để từng đơn vị vận hành hiệu quả.

Ông dẫn trường hợp Alphanam với hơn 40 công ty, cho biết tập đoàn đã triển khai mô hình phân chia các đơn vị thành những tổ chức có đủ năng lực vận hành, đồng thời phân quyền và tạo điều kiện để từng cá nhân phát huy năng lực. “Chia sẻ ra để tạo thành một sức mạnh lớn hơn và nhân nó lên”, ông nói.

Xây dựng “bộ phanh” để tự tin tăng tốc

Từ kinh nghiệm đầu tư tại nhiều tỉnh, thành, ông Hải cho rằng doanh nghiệp cần linh hoạt hơn trong hoạch định chiến lược. Khi mỗi địa phương xác định những trụ cột và động lực tăng trưởng riêng, doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ định hướng đó để điều chỉnh hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

“Rất đơn giản là đi theo dòng tiền”, ông Hải nói. Theo ông, đồng hành với các trọng tâm phát triển của địa phương giúp doanh nghiệp giảm bớt rào cản và tận dụng cơ hội tốt hơn.

Tuy nhiên, ông lưu ý cơ hội luôn đi kèm rủi ro. Trong bối cảnh chi phí tăng, lợi nhuận thu hẹp, bài toán về dòng tiền, tài chính và nhân công ngày càng lớn, doanh nghiệp cần đặt quản trị rủi ro và tuân thủ ở vị trí quan trọng hơn. “Càng trong lúc khó khăn thì càng phải tỉnh táo”, ông nhấn mạnh.

Tại Alphanam, theo chia sẻ của ông Hải, các chức năng như ban kiểm soát, thanh tra, pháp chế và pháp lý trước đây được tổ chức tương đối độc lập. Hiện nay, doanh nghiệp nhìn nhận các chức năng này trong tổng thể quản trị rủi ro.

Chủ tịch Alphanam ví hệ thống quản trị rủi ro như “bộ phanh” của doanh nghiệp. Một “bộ phanh” đủ tốt giúp doanh nghiệp có sự tự tin để tăng tốc khi cơ hội xuất hiện. Bởi vậy, tìm kiếm tăng trưởng cần đi cùng việc bảo đảm tuân thủ và kiểm soát rủi ro./.

Bích Diệp