Thủ tướng yêu cầu các ngân hàng giảm lãi vay

Yêu cầu ngân hàng giảm thực chất lãi suất cho vay

Ngày 13/8, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) và hệ thống các tổ chức tín dụng nhằm đánh giá tình hình điều hành chính sách tiền tệ, hoạt động ngân hàng trong 7 tháng đầu năm và xác định các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới.

Theo kết luận của Thủ tướng, ngành ngân hàng cần hành động với tinh thần trách nhiệm cao, quyết liệt hơn trong huy động nguồn lực cho tăng trưởng, trên nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô.

Trong đó, một trong những yêu cầu trọng tâm là ổn định mặt bằng lãi suất, giảm lãi suất cho vay và đưa tín dụng vào đúng lĩnh vực, phục vụ tăng trưởng nhưng vẫn phải kiểm soát chặt chẽ rủi ro.

Thủ tướng giao NHNN tiếp tục duy trì, điều tiết chủ động, linh hoạt các mức lãi suất điều hành phù hợp; đồng thời tăng cường cung ứng thanh khoản cho thị trường, hỗ trợ các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý.

"Trong giai đoạn 2026-2030, yêu cầu đặt ra đối với ngành ngân hàng không chỉ là phát triển về quy mô mà phải an toàn hơn, hiệu quả hơn, hiện đại hơn. Quy mô phải đi đôi với chất lượng; tăng trưởng tín dụng phải đi đôi với kiểm soát rủi ro; chuyển đổi số phải đi đôi với an toàn dữ liệu; hội nhập quốc tế phải đi đôi với năng lực quản trị theo chuẩn mực quốc tế. Đặc biệt, điều hành chính sách tiền tệ phải đảm bảo mục tiêu kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng", Thủ tướng nhấn mạnh.

Đáng chú ý, NHNN được yêu cầu chỉ đạo các tổ chức tín dụng tiếp tục tiết giảm chi phí, ổn định mặt bằng lãi suất và giảm lãi suất cho vay. Với những tổ chức tín dụng không chấp hành chỉ đạo của NHNN, cơ quan quản lý phải có biện pháp xử lý theo thẩm quyền, đúng quy định.

Đây là thông điệp mạnh trong bối cảnh chi phí vốn vẫn là một trong những vấn đề được doanh nghiệp và người dân quan tâm. Theo ghi nhận, lãi suất vay mua nhà và tiêu dùng tại nhiều ngân hàng hiện phổ biến khoảng 9-10%/năm trong thời gian ưu đãi ban đầu, có nơi trên 11%; trong khi các khoản vay ngắn hạn phục vụ sản xuất, kinh doanh phổ biến khoảng 7,5-9%/năm tùy kỳ hạn và ngân hàng.

Không coi tăng trưởng tín dụng là "trần cứng"

Cùng với yêu cầu giảm lãi vay, Thủ tướng yêu cầu đổi mới cách điều hành tín dụng.

Theo kết luận, NHNN phải điều hành tăng trưởng tín dụng bám sát mục tiêu năm 2026 nhưng không coi đây là "trần cứng" trong mọi thời điểm. Việc điều hành phải linh hoạt theo diễn biến thực tế, bảo đảm nguồn vốn đến đúng lĩnh vực, đúng thời điểm, đúng đối tượng và đúng mục đích với chi phí hợp lý.

Các lĩnh vực được ưu tiên gồm sản xuất, xuất khẩu, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, nông nghiệp, đổi mới sáng tạo, nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, hạ tầng thiết yếu, các dự án BT và những lĩnh vực được xác định là động lực tăng trưởng.

Đồng thời, NHNN phải tăng khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và khu vực kinh tế tập thể; song song với đó là kiểm soát chặt các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.

Thủ tướng cũng yêu cầu việc điều hành chính sách tiền tệ phải lượng hóa và thường xuyên đánh giá "điểm cân bằng" giữa kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng. Các công cụ như lãi suất, tỷ giá, cung tiền, thanh khoản và tín dụng cần được cập nhật theo các kịch bản cụ thể, xác định ngưỡng cảnh báo và chủ động điều chỉnh khi cần thiết.

NHNN sẽ giám sát việc giảm lãi suất, có thể gắn với "room" tín dụng

Áp lực giảm lãi suất cũng được đặt trong bối cảnh hệ thống ngân hàng đang phải giải bài toán cân đối giữa nhu cầu vốn lớn của nền kinh tế và khả năng huy động vốn.

Theo báo cáo của NHNN được chuẩn bị cho cuộc làm việc với Thủ tướng, chênh lệch giữa tín dụng và huy động vốn bằng VND hiện khoảng 2 triệu tỷ đồng. Tốc độ tăng trưởng tín dụng cao hơn huy động vốn khiến áp lực cân đối nguồn vốn của các tổ chức tín dụng vẫn hiện hữu.

NHNN đánh giá mặt bằng lãi suất thời gian tới còn chịu sức ép từ nhiều yếu tố, trong đó có nhu cầu vốn tiếp tục tăng, tốc độ huy động vốn thấp hơn tín dụng, sức ép lạm phát và diễn biến lãi suất trên thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh đó, NHNN cho biết sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát lãi suất huy động và cho vay, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm liên quan đến lãi suất cũng như cạnh tranh huy động vốn không lành mạnh.

Đáng chú ý, NHNN dự kiến căn cứ mức độ tuân thủ chỉ đạo giảm mặt bằng lãi suất để giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2027. Theo hướng này, các tổ chức tín dụng không thực hiện đúng chỉ đạo của NHNN có thể bị giảm "room" tín dụng.

Đây được xem là một cơ chế tạo thêm động lực để các ngân hàng thực hiện yêu cầu giảm lãi suất, thay vì chỉ dừng ở các cam kết hoặc chương trình ưu đãi theo từng thời kỳ.

Hàng loạt ngân hàng đã bắt đầu giảm lãi suất

Yêu cầu giảm chi phí vốn được đưa ra trong bối cảnh nhiều ngân hàng đã triển khai các chương trình tín dụng ưu đãi dành cho doanh nghiệp và những lĩnh vực được ưu tiên.

Một số ngân hàng đã điều chỉnh giảm lãi suất cho vay khoảng 0,5-1 điểm phần trăm/năm và triển khai các gói tín dụng quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng.

Trong đó, Agribank triển khai chương trình tín dụng ưu đãi lên tới 70.000 tỷ đồng từ tháng 8/2026 đến hết năm 2028. Doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và cá nhân thuộc các lĩnh vực ưu tiên có thể được hưởng mức lãi suất thấp hơn 1-2 điểm phần trăm/năm so với lãi suất cho vay bình quân thông thường.

Vietcombank cũng triển khai chương trình tín dụng hướng tới các động lực tăng trưởng kinh tế và doanh nghiệp nhỏ và vừa với quy mô doanh số cho vay 50.000 tỷ đồng. Khách hàng có thể được hưởng mức lãi suất thấp hơn tối thiểu 1 điểm phần trăm/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của ngân hàng trong từng thời kỳ.

Những động thái này cho thấy việc giảm lãi suất đang được triển khai theo hướng tập trung vào các nhóm khách hàng và lĩnh vực có khả năng tạo ra tăng trưởng.

Tuy nhiên, yêu cầu của Thủ tướng lần này đặt trọng tâm vào "giảm thực chất", tức không chỉ giảm lãi suất trên các gói tín dụng ưu đãi mà còn phải tiết giảm chi phí, ổn định mặt bằng lãi suất và cải thiện khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp, người dân.

Vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa kiểm soát rủi ro

Theo kết luận của Thủ tướng, một bộ phận doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp và hộ kinh doanh vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận vốn do hạn chế về năng lực tài chính, tài sản bảo đảm, dữ liệu tín nhiệm và phương án kinh doanh.

Do đó, bên cạnh giảm lãi suất, ngành ngân hàng được yêu cầu đơn giản hóa, minh bạch quy trình nhằm tăng khả năng tiếp cận vốn.

Thủ tướng đồng thời yêu cầu các tổ chức tín dụng nâng cao năng lực quản trị, quản trị rủi ro, kiểm soát nội bộ và năng lực tài chính; tuân thủ các giới hạn an toàn, kiểm soát chất lượng tín dụng và các giao dịch với cổ đông, người có liên quan.

Đặc biệt, những rủi ro liên quan đến bất động sản, trái phiếu doanh nghiệp và chất lượng tài sản tiếp tục phải được theo dõi, kiểm soát chặt chẽ.

Như vậy, định hướng điều hành thời gian tới không phải mở rộng tín dụng bằng mọi giá mà là khơi thông dòng vốn đi cùng với giảm chi phí vốn, nâng cao khả năng tiếp cận và kiểm soát chất lượng tín dụng.

Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao, Thủ tướng yêu cầu ngành ngân hàng chia sẻ trách nhiệm với người dân và doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm nền tảng ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và an toàn hệ thống.

Thanh Thảo