Làng nghề đúc tượng Phật "trăm tuổi" tại Sài Gòn: Gìn giữ và phát triển

Làng nghề hơn 100 tuổi

Nằm trong một con hẻm gần chùa Giác Hải là làng nghề làm tượng Phật có tuổi đời hơn 100 năm. Đây là nơi các nghệ nhân tạo ra các tác phẩm phong phú, đa dạng. Từ tượng Phật Thích Ca tọa tòa sen, Quán Thế Âm Bồ tát, Di Lặc, chư vị hộ Pháp, tiêu diện, Thập Diện, Ngọc hoàng, 18 vị La Hán…

Dọc theo con hẻm, không khó để nhìn thấy hàng chục bức tượng đang được những người thợ lành nghề nơi đây miệt mài ngồi cạnh để thực hiện công đoạn tô màu, chà nhám, khắc họa.

Hỏi thăm về cơ sở đúc tượng nổi tiếng, chúng tôi được người dân chỉ đến cơ sở điêu khắc "Nghệ nhân Mai Văn Lai". Tại đây, chúng tôi bắt gặp hình ảnh của một người đàn ông áng tuổi đã quá lục tuần nhưng có đôi mắt sáng tinh anh, sở hữu đôi bàn tay vẫn khéo léo, nhanh thoăn thoắt đang đẽo gọt những chi tiết nhỏ đến lớn nhất của bức tượng Phật Thích Ca tọa tòa sen. Ông là Mai Văn Kiệt (ông Tám), con ruột của cố nghệ nhân Mai Văn Lai.

Ông Kiệt chia sẻ: "Nghề đúc tượng Phật của gia đình tồn tại hơn 100 năm nay, đã được truyền lại cho bốn đời. Ngày xưa, ông Huệ Ngân là thầy dạy và là người đầu tiên điêu khắc tượng, đắp tượng Phật bằng cây. Sau đó, ông Mai Văn Lai (bố tôi) và Lê Văn Chánh phát triển, đúc tượng bằng xi măng và thạch cao. Nhiều người là con cháu hai ông còn mở cơ sở riêng trong làng nghề để sau gần 100 năm, làng nghề làm tượng Phật ngày càng trở nên đông đúc hơn"

"Để làm một bức tượng mất khá nhiều thời gian và cần phải trải qua nhiều công đoạn: Trước tiên người thợ làm khuôn bằng cách đắp cát theo hình thù tượng và đổ xi măng lên để khô tạo khuôn. Các bộ phận của tượng cũng được đúc riêng, sau đó ghép lại. Tiếp đến là khâu quét thạch cao, dùng chà giấy nhám làm láng tượng và quét qua một lớp sơn lót nền, sau đó phun lên một lớp màu tinh dầu trắng để khô, và tô màu cho tượng. Tuy nhiên, yếu tố quyết định thành công một tác phẩm đúc tượng, đó là nghệ nhân phải gửi được "tâm" và "đạo" vào trong tác phẩm ấy ", ông Kiệt chia sẻ thêm về nghề.

Chùa Giác Hải còn, nghề đúc tượng còn!

Khi được hỏi về những khó khăn về nghề, nhiều nghệ nhân tại đây cũng chia sẻ: "Một phần vì đại dịch covid-19 khiến nhân công nghỉ nhiều, một phần do niềm đam mê đối với nghề của thế hệ trẻ ngày càng mai một. Tuy vậy, những người làm nghề trải qua bao thế hệ như chúng tôi vẫn luôn có niềm tin, sự lạc quan. Niềm tin về tổ nghiệp sẽ phù hộ cho hậu thế tiếp tục theo nghề cùng với đó là thương yêu, trân quý của Tăng Ni, Phật tử với những tác phẩm tâm linh được chúng tôi dồn tất cả tâm huyết vào để tạo dựng lên".

Ông Kiệt cho biết: "Bao nhiêu đời nay, chúng tôi đã sống được với nghề đúc tượng Phật là nhờ vào danh tiếng của ngôi chùa Giác Hải. Vì vậy, dù có khó khăn bao nhiêu, những nghệ nhân ở đây vẫn một lòng theo nghề. Có nhiều chùa đến thỉnh tượng không đủ tiền, hay vận động Phật tử chưa đủ, cơ sở chúng tôi cũng xin hùn phước để cho chùa có tượng Phật để thờ".

Anh Hội, một nghệ nhân tại đây cho biết: “Khi mới vào làm, tôi được các ông, các bác, các chú,… chỉ bảo rất tận tình, giúp tôi nuôi dưỡng cảm hứng và tình yêu nghề. Vốn sẵn kinh nghiệm từ nghề làm thợ bạc, tôi được giao nhiệm vụ làm khuôn cho những mẫu tượng. Gắn bó nhiều năm thì đây là giai đoạn khó khăn nhất bởi dịch bệnh và giá cả leo thang. Nhưng tôi vẫn luôn tự nhủ còn chùa thì nghề đúc tượng Phật còn. Được kế thừa và phát triển nghề hàng trăm năm do cha ông để lại tự bao đời ấy là hạnh phúc”.

Sông Trường