Giải pháp xúc tiến thương mại, tận dụng các ưu đãi từ FTA VN – EAEU

Hiện nay, Liên bang Nga là một trong 5 đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam tại châu Âu. Ở chiều ngược lại, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Nga ở khu vực Đông Nam Á. Hai nước cũng có những dự án đầu tư sang nhau, trong đó có những lĩnh vực quan trọng và là thế mạnh của Nga như năng lượng, khoa học công nghệ, giáo dục - đào tạo...

Theo ông Dương Hoàng Minh - Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Liên bang Nga cho rằng, trong năm 2024, thương mại hai nước đã có những bước phát triển rất tích cực, toàn diện. Chỉ tính riêng trong 3 Quý đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hai nước đạt 3,52 tỷ USD, tăng 41% so với cùng kỳ; đây là con số hết sức ấn tượng trong bối cảnh thương mại toàn cầu năm vừa qua gặp nhiều biến động khó lường.

Các mặt hàng Việt Nam xuất khẩu nhiều nhất sang Liên bang Nga đó là hàng thủy sản, hàng dệt may, điện thoại và linh kiện, cà phê... Ngược lại, Việt Nam nhập từ Liên bang Nga các mặt hàng như phân bón, than, hóa chất, linh kiện, phụ tùng ô tô, phương tiện vận tải khác và phụ tùng...

Liên quan đến giao thương giữa Việt Nam - Liên bang Nga, ông Vũ Bá Phú - Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương cho rằng, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Liên minh Kinh tế Á - Âu (FTA VN - EAEU) có hiệu lực từ năm 2016 đã thúc đẩy mạnh mẽ hợp tác song phương giữa hai nước.

Cục trưởng Vũ Bá Phú nhấn mạnh, FTA VN - EAEU đang phát huy tác dụng tích cực với thương mại song phương hai chiều mà trong đó Liên bang Nga và Việt Nam là hai thành viên tích cực. Hiệp định là cú huých mạnh cho xuất khẩu của Việt Nam, giúp đa dạng hóa thị trường và mặt hàng xuất khẩu, đặc biệt là các mặt hàng nông - thủy sản, thực phẩm cũng như những mặt hàng Việt Nam vốn có nhiều lợi thế cạnh tranh.

Cụ thể, theo thống kê từ Vụ Thị trường châu Âu - châu Mỹ, Bộ Công Thương, trong giai đoạn 2016-2021, tăng trưởng thương mại giữa hai nước đạt trung bình trên 15%/năm. Giai đoạn 2022-2023, mặc dù chịu tác động của lệnh cấm vận của phương Tây và một số yếu tố bất lợi, tuy nhiên giao thương hàng hóa giữa hai bên cũng đã có sự thích ứng linh hoạt và đạt được chuyển biến tích cực. Kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai Bên đã bắt đầu phục hồi trong năm 2023 đạt 3,63 tỷ USD (tăng nhẹ 2,3% so với cùng kỳ năm 2022)...

Thời gian tới, để tận dụng các ưu đãi từ FTA VN - EAEU, cũng như tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng thương mại song phương cao, Bộ Công Thương xác định, việc tham gia các hội chợ triển lãm chuyên ngành tại Nga là biện pháp xúc tiến thương mại hiệu quả để doanh nghiệp tìm hiểu thị trường, tìm kiếm khách hàng tại Nga.

Tham tán thương mại Dương Hoàng Minh cũng khẳng định, việc tham gia các hội chợ chuyên ngành sẽ mang lại nhiều cơ hội hợp tác, đầu tư cho các doanh nghiệp Việt Nam tại Liên bang Nga. Tuy nhiên, hợp tác kinh tế - thương mại giữa hai nước đang đứng trước các thử thách rất lớn trong bối cảnh kinh tế thế giới gặp nhiều khó khăn. Mặc dù các cơ quan chức năng cả hai bên đã có nhiều nỗ lực nhưng hoạt động xuất nhập khẩu hay hoạt động triển khai các dự án đầu tư song phương vẫn còn nhiều rào cản.

Doanh nghiệp hai nước cần tận dụng tốt hơn nữa những lợi thế từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh Kinh tế Á Âu (VN-EAEU FTA); trong đó, doanh nghiệp Nga có thể tăng cường đầu tư sản xuất các sản phẩm Nga có thế mạnh tại Việt Nam để xuất khẩu ngược về Nga và các nước SNG hoặc sang các thị trường khác mà Việt Nam có FTA.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu trong nước, Thương vụ khuyến cáo, để tìm hiểu thị trường, tìm kiếm khách hàng tại Liên bang Nga, các doanh nghiệp nên trực tiếp tham dự trưng bày sản phẩm hoặc tham quan các triển lãm chuyên ngành lớn của Liên bang Nga.

Năm 2024, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 405,53 tỷ USD, tăng 14,3% so với năm trước. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 114,59 tỷ USD, tăng 19,8%, chiếm 28,3% tổng kim ngạch xuất khẩu; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) đạt 290,94 tỷ USD, tăng 12,3%, chiếm 71,7%... Đây chính là nền tảng mạnh mẽ để Việt Nam bứt phá xuất khẩu trong năm 2025.

Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), nhận định rằng xuất khẩu năm 2025 sẽ đối mặt với không ít rủi ro và thách thức. Xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, cùng các biện pháp khuyến khích đầu tư trong nước và các rào cản thương mại mới sẽ tác động mạnh đến hoạt động xuất khẩu. Các thị trường lớn như EU đang chú trọng phát triển bền vững; thêm vào đó, diễn biến địa chính trị phức tạp và các yêu cầu khắt khe về môi trường, lao động,… sẽ tiếp tục tạo ra những yếu tố khó lường.

Để đạt mục tiêu xuất khẩu năm 2025, Bộ Công Thương tiếp tục triển khai một loạt giải pháp trọng tâm bao gồm đẩy mạnh xây dựng và ban hành văn bản pháp lý, giám sát thi hành pháp luật, và thực hiện các cam kết quốc tế về nhập khẩu theo hạn ngạch thuế quan. Bên cạnh đó, Cục sẽ tăng cường nghiên cứu, dự báo thị trường, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua các rào cản thương mại và phòng chống gian lận xuất xứ.

Ngoài việc duy trì và phát triển các thị trường truyền thống, Bộ Công Thương đang tập trung vào việc mở rộng thị trường xuất khẩu, khai thác các cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do như EVFTA, CPTPP, RCEP, đặc biệt là Hiệp định CEPA (Hiệp định Thương mại Tự do giữa Việt Nam và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất) mới được ký kết.

Tuấn Kiệt (t/h)