Không gian mới cho tài nguyên văn hoá Thủ đô bứt phá

Không gian mới cho văn hoá phát triển

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cùng với Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về "Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới" được kỳ vọng sẽ tạo "cú hích" đủ mạnh để Hà Nội phát huy tối đa các giá trị văn hóa. Không chỉ dừng ở bảo tồn di sản, các chính sách này còn mở đường cho việc khai thác văn hóa như một nguồn lực phát triển, thông qua các cơ chế đặc thù về quy hoạch không gian sáng tạo, phát triển công nghiệp văn hóa và thu hút nguồn lực xã hội.

Khi những rào cản về thể chế được tháo gỡ, Hà Nội có cơ hội chuyển hóa “tài nguyên văn hóa” thành “sức mạnh mềm”, vừa gìn giữ bản sắc, vừa tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế và nâng tầm vị thế Thủ đô trong bối cảnh hội nhập.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) dành riêng một chương về phát triển văn hóa - xã hội, trong đó có điều khoản cụ thể về phát triển văn hóa, thể thao và du lịch. Ngoài ra, quy định rõ thẩm quyền của Hội đồng nhân dân thành phố trong việc ban hành các chính sách quan trọng nhằm bảo vệ, phát triển văn hóa, thể thao và công nghiệp văn hóa của Thủ đô, qua đó khẳng định vai trò của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương trong việc quyết định những vấn đề mang tính lâu dài đối với bản sắc, hình ảnh và sức cạnh tranh của Hà Nội.

Việc bổ sung các chính sách khuyến khích xã hội hóa, huy động nguồn lực ngoài ngân sách, cũng như quy định về định mức chi ngân sách cho hoạt động bảo tồn và phát triển văn hóa, thể thao; đồng thời có cơ chế hỗ trợ tổ chức, cá nhân tham gia cải tạo, bảo vệ các khu vực và công trình kiến trúc có giá trị, sẽ góp phần đa dạng hóa nguồn lực đầu tư, giảm gánh nặng ngân sách và phát huy vai trò của cộng đồng, khu vực tư nhân trong việc gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa đặc trưng của Thủ đô.

Dự thảo cũng đề cập đến các quy định về tổ chức, hoạt động, cơ chế quản lý cùng chính sách ưu đãi, hỗ trợ đối với khu phát triển thương mại - văn hóa, trung tâm công nghiệp văn hóa và các thiết chế văn hóa khác. Những quy định này nhằm tạo hành lang pháp lý thúc đẩy hình thành, phát triển các không gian văn hóa sáng tạo, gắn kết giữa bảo tồn giá trị văn hóa với phát triển kinh tế, du lịch và dịch vụ, qua đó góp phần xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm văn hóa lớn của cả nước và khu vực.

Trả lời báo chí, luật sư Nguyễn Hưng Quang, Trưởng Văn phòng Luật sư NHQuang & Cộng sự cho hay Luật Thủ đô 2024 đã có những quy định hỗ trợ phát triển công nghiệp văn hóa của Hà Nội, đồng thời thiết lập các thiết chế cụ thể để xây dựng các mô hình pháp lý cho lĩnh vực này. Bên cạnh đó, luật cũng đưa ra các cơ chế ưu đãi, thu hút nhà đầu tư chiến lược vào những lĩnh vực Hà Nội ưu tiên, trong đó có văn hóa.

Ngoài ra, Luật Thủ đô còn quy định về cơ chế hợp tác công - tư và việc sử dụng tài sản công trong lĩnh vực văn hóa. Đối với dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), các chính sách hiệu quả từ Luật Thủ đô 2024 tiếp tục được kế thừa nhằm tạo động lực cho phát triển văn hóa trong thời gian tới.

Ôgn Quang cho rằng dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này đề xuất mở rộng thêm thẩm quyền cho Hà Nội, trong đó có việc giao Hội đồng nhân dân thành phố ban hành các chính sách thu hút đầu tư, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa, từ đó tạo thêm cơ hội cho lĩnh vực này phát triển.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) còn lồng ghép các nội dung liên quan đến văn hóa trong nhiều chính sách khác như ưu đãi đầu tư, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, chính sách thu hút và trọng dụng nhân tài, nguồn nhân lực chất lượng cao cho Hà Nội.

Với những thẩm quyền được đề xuất, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ giúp Hà Nội tăng tính chủ động, tạo động lực mạnh mẽ để phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn, qua đó phát huy vai trò dẫn dắt và lan tỏa văn hóa của Thủ đô.

Văn hoá là nguồn lực phát triển

Không chỉ Luật Thủ đô, Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về "Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới" cũng nhấn mạnh việc xây dựng và phát triển Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc"; lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển.

Theo đó, văn hoá được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, "Văn hiến - bản sắc - sáng tạo" là giá trị cốt lõi xuyên suốt, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm, nền tảng hình thành bản lĩnh, trí tuệ và động lực phát triển.

Theo Chủ tịch Hiệp hội UNESCO thành phố Hà Nội Trương Minh Tiến, Nghị quyết đã tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ về tư duy: văn hóa không chỉ là di sản cần bảo vệ mà còn là nguồn lực phát triển. Đồng thời, Nghị quyết cũng đặt ra bài toán Hà Nội cần mở rộng các không gian sáng tạo từ nguồn lực văn hoá, di sản. Để làm được điều đó, Hà Nội cần coi trọng ứng dụng công nghệ, khuyến khích tài năng trẻ, đổi mới tư duy trong cách thức bảo tồn và phát huy di sản, tiệm cận với xu hướng thế giới.

"Hà Nội cần coi trọng ứng dụng công nghệ, khuyến khích tài năng trẻ, đổi mới tư duy trong cách thức bảo tồn và phát huy di sản, tiệm cận với xu hướng thế giới" - Chủ tịch Hiệp hội UNESCO thành phố Hà Nội Trương Minh Tiến cho biết.

Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa, khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu cho biết, Nghị quyết 02-NQ/TW mở ra nhiều cơ hội phát triển mới cho di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Thời gian tới, khu vực Hồ Văn sẽ tiếp tục mở rộng hoạt động văn hóa, nghệ thuật theo hướng tôn vinh truyền thống và thúc đẩy sáng tạo. Mục tiêu là xây dựng nơi đây thành trung tâm văn hóa sáng tạo hấp dẫn, kết nối cộng đồng sáng tạo trẻ, ứng dụng công nghệ để tạo ra các trải nghiệm mới cho công chúng.

Mai Anh