Chính phủ giảm mạnh thuế môi trường, VAT, tiêu thụ đặc biệt với xăng dầu

Cụ thể, mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ etanol), dầu diezel và nhiên liệu bay là 0 đồng/lít. Xăng, dầu diezel và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào. Mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại là 0%.

Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ 24 giờ 00 phút ngày 26 tháng 3 năm 2026 đến hết ngày 15 tháng 4 năm 2026.

Đây được xem là giải pháp cấp bách và hiệu quả nhằm ổn định thị trường xăng dầu, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh căng thẳng xung đột tại eo biển Hormuz đang tạo ra "nút thắt năng lượng lớn nhất từ trước tới nay" đẩy giá dầu thô vượt ngưỡng 100 USD/thùng và kéo theo mặt bằng giá năng lượng thế giới và trong nước tăng mạnh.

Dự kiến, với mức thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt và thời gian áp dụng như trên sẽ làm giảm thu ngân sách nhà nước bình quân khoảng 7.200 tỉ đồng/tháng. Tuy vậy, đây sẽ là khoản tiền quan trọng hỗ trợ người dân giảm bớt khó khăn và thúc đẩy sản xuất, kinh doanh cho doanh nghiệp.

Trong thời gian Quyết định 482/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành, các văn bản quy phạm pháp luật có quy định mức thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay khác quy định tại Quyết định này thì thực hiện theo quy định của Quyết định này.

Cơ sở kinh doanh, người nhập khẩu xăng, dầu diezel và nhiên liệu bay không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng khi bán ra và ở khâu nhập khẩu.

Các nội dung khác mức thuế quy định tại Quyết định này được thực hiện theo quy định hiện hành của pháp luật về thuế, pháp luật về quản lý thuế và pháp luật có liên quan.

Theo Nghị quyết số 68/NQ-CP ban hành ngày 26/3/2026, Chính phủ đã thống nhất giao Thủ tướng Chính phủ thẩm quyền ban hành Quyết định áp dụng các mức thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu, nhiên liệu bay trong trường hợp cần thiết vì lợi ích quốc gia.

Song song với đó, Bộ Tài chính có trách nhiệm chủ trì phối hợp với các bộ ngành để hoàn thiện hồ sơ báo cáo Quốc hội trước ngày 30/3/2026. Mục tiêu là xây dựng dự án Nghị quyết điều chỉnh các loại thuế này theo quy trình rút gọn để kịp thời trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tháng 4/2026.

Trước đó sáng 26/3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã làm việc với Tổ công tác an ninh năng lượng để triển khai các giải pháp cấp bách. Thủ tướng khẳng định nguồn cung dầu thô và xăng dầu trong nước hiện cơ bản được đảm bảo, giá cả được điều hành bám sát thị trường thế giới và thấp hơn nhiều nước trong khu vực.

Về các nhiệm vụ cấp bách, Thủ tướng chỉ đạo triển khai ngay việc xây dựng kho dự trữ xăng dầu chiến lược tại Nghi Sơn (Thanh Hóa). Khẩn trương hoàn thiện các thủ tục sửa đổi Nghị định 80 về kinh doanh xăng dầu theo trình tự rút gọn.

Kể từ 24 giờ ngày 26/3/2026, áp dụng mức thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt ở mức 0% hoặc ưu đãi đối với xăng dầu để bình ổn giá. Nghiêm cấm các hành vi găm hàng, thổi giá, đầu cơ hoặc buôn lậu qua biên giới; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm để tránh làm rối loạn thị trường.

Thủ tướng giao Bộ Công Thương đảm bảo nguồn cung dầu thô nhập khẩu, chỉ đạo các nhà máy lọc dầu vận hành tối ưu công suất và không xuất khẩu nguyên liệu. Đồng thời, thúc đẩy lộ trình triển khai xăng sinh học E5/E10…Về lâu dài, Chính phủ yêu cầu nghiên cứu các giải pháp nâng cao năng lực tự chủ năng lượng, tái cơ cấu các đầu mối kinh doanh xăng dầu và đa dạng hóa nguồn cung. Mục tiêu cao nhất là không để thiếu hụt xăng dầu, không để ách tắc sản xuất và đảm bảo ổn định kinh tế - xã hội.

Trước bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đẩy giá xăng dầu tăng vọt, gây áp lực lớn lên chi phí sản xuất và đời sống, các chuyên gia cũng nhấn mạnh tính cấp thiết của việc sử dụng linh hoạt các công cụ tài khóa.

TS Nguyễn Tú Anh (Đại học VinUni) đề xuất cần thiết kế gấp các gói hỗ trợ khẩn cấp, trợ giá hoặc bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp xăng dầu để bù đắp chênh lệch giá, đồng thời xem xét giảm các loại thuế (bảo vệ môi trường, tiêu thụ đặc biệt, VAT) như một "bước đệm" dài hơi khi Quỹ bình ổn giá xăng dầu hiện còn rất ít.

Đồng quan điểm, chuyên gia Nguyễn Minh Đức (Hội đồng Kinh doanh Mỹ - ASEAN) khẳng định việc giảm thuế sẽ không ảnh hưởng quá lớn đến ngân sách vì có thể được bù đắp từ nguồn thu dầu thô gia tăng khi giá thế giới lên cao. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng cơ chế điều chỉnh thuế hiện nay vẫn còn chậm so với diễn biến nhanh chóng của thị trường.

Tuấn Kiệt