Kẹo Sìu Châu - Đậm đà bản sắc văn hóa ẩm thực Việt

Khi ghé thăm phường Nam Định (tỉnh Ninh Bình) vào những ngày đầu xuân, đặc sản mà du khách thường thấy bày bán nhiều nhất chính là kẹo Sìu Châu. Đây cũng là món quà mà người dân thường mua về để ăn vào dịp Tết Nguyên Đán hoặc tặng nhau. Cùng với bún đũa, phở bò, kẹo Sìu Châu là 3 thức quà đến từ Nam Định (cũ) được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam vinh danh trong danh sách “Top 100 món ăn, đặc sản Việt Nam” vào năm 2021.

Nhắc tới kẹo sìu châu, không ít người cho rằng đây là món ăn của người Hoa. Thực ra, kẹo do Tổ nghề Đỗ Phúc Nhật người gốc Nam Định sáng tạo ra cách đây hơn 200 năm trước. Từ những năm 1860, cửa hàng kẹo nhà họ Đỗ đã nổi tiếng khắp thành Nam. Tiệm không biển hiệu nên người dân chỉ mách nhau hàng kẹo trước đền Triều Châu do người Phúc Kiến lập ra khi di cư sang. Dần dà, người ta gọi là hàng kẹo "Triều Châu", sau đọc chệch thành "Sìu Châu" hay kẹo "Sìu".

Nguyên liệu chính để làm nên món kẹo truyền thống này gồm lạc ta, vừng, đường trắng hảo hạng, gạo nếp thơm hoặc mạch nha. Trong đó, hạt lạc phải được chọn lọc kỹ lưỡng - đều hạt, không quá to, vỏ hồng cánh sen, khi ăn có vị béo giòn. Chính sự cầu kỳ từ khâu chọn nguyên liệu đến kỹ thuật chế biến thủ công đã tạo nên miếng kẹo giòn tan, không dính răng, có thể bảo quản lâu ngày mà vẫn giữ nguyên độ thơm ngon, không chảy nước hay bị ỉu.

Kẹo Sìu Châu thường có hình chữ nhật nhỏ dài hoặc hình vuông, bề ngoài có màu vàng óng hoặc nâu hồng như sắc hổ phách, hấp dẫn từ cái nhìn đầu tiên. Khi thưởng thức, người ta cảm nhận rõ sự hòa quyện hài hòa giữa ngọt thanh, béo bùi và thơm giòn của nếp rang, lạc, vừng. Vào dịp Tết Nguyên đán hay những ngày se lạnh đầu xuân, không gì thú vị bằng nhâm nhi thanh kẹo Sìu Châu cùng tách trà nóng đượm hương, vừa ấm lòng vừa trọn vị ngày Tết.

Ngày nay, kẹo Sìu Châu không chỉ là đặc sản của người dân địa phương mà còn là biểu tượng của sự tinh túy, đậm đà bản sắc văn hóa ẩm thực Việt. Mỗi thanh kẹo là kết tinh của nguyên liệu thuần khiết, sự khéo léo của đôi tay người thợ và chiều sâu văn hóa lâu đời.

Mạnh Nghiệp