Huy động 40 triệu tỷ đồng: "Chìa khóa" để Việt Nam chạm ngưỡng tăng trưởng hai con số

Áp lực 40 triệu tỷ đồng cho mục tiêu tăng trưởng 10%

Tại Diễn đàn Tài chính 2026 với chủ đề “Khơi thông dòng vốn, kết nối đa kênh” vừa diễn ra, các nhà hoạch định chính sách và chuyên gia kinh tế đã đưa ra những phân tích sâu sắc về nhu cầu vốn của nền kinh tế.

Mặc dù quý I/2026 Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 7,83% (thuộc nhóm cao nhất khu vực), nhưng để chạm tới ngưỡng tăng trưởng hai con số (10%/năm), áp lực huy động vốn sẽ ở quy mô chưa từng có.

Theo TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn, Giảng viên cao cấp Đại học Fulbright cho biết, nếu cộng thêm yếu tố lạm phát dự kiến khoảng 4,5%, tổng nhu cầu vốn đầu tư xã hội để phục vụ mục tiêu này có thể chạm mốc 40 triệu tỷ đồng.

Riêng đối với đầu tàu kinh tế TP.HCM, ước tính cần huy động khoảng 1,18 triệu tỷ đồng ngay trong năm 2026 để phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao của thành phố.

Những thách thức từ hiệu quả sử dụng vốn và hệ số ICOR

Tuy nhiên, theo ông Tuấn, thách thức của Việt Nam không chỉ nằm ở số lượng vốn mà còn ở hiệu quả sử dụng nguồn lực này. Một trong những chỉ số đáng lo ngại được các chuyên gia chỉ ra là hệ số ICOR (tỷ lệ vốn đầu tư trên một đơn vị tăng trưởng GDP). Hệ số ICOR của Việt Nam hiện dao động quanh mức 5-6, phản ánh việc nền kinh tế phải bỏ ra nhiều vốn hơn để tạo ra một đơn vị tăng trưởng mới. Chính phủ đang nỗ lực kéo giảm hệ số này xuống mức 4,5 - 4,8, thậm chí hướng tới mức 4 để tối ưu hóa nguồn lực.

Ông Tuấn nhấn mạnh: "Việt Nam buộc phải làm song song hai việc: vừa nâng tỷ lệ vốn đầu tư toàn xã hội lên tối thiểu 40% GDP, vừa cải thiện mạnh hiệu quả sử dụng vốn".

Sự phụ thuộc quá lớn vào kênh tín dụng ngân hàng đang trở thành "gót chân Achilles" của nền kinh tế. Hiện nay, tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam đã chạm ngưỡng 145%, tương đương dư nợ gần 19,4 triệu tỷ đồng tính đến tháng 4/2026.

Ông Tuấn cũng đưa ra cảnh báo: "Nếu tiếp tục dựa quá nhiều vào tín dụng ngân hàng, áp lực lên hệ thống tài chính sẽ rất lớn". Ông đề xuất cần thúc đẩy thị trường vốn để nâng quy mô phát hành cổ phiếu lên mức 2-3% GDP nhằm tạo nguồn vốn dài hạn, giảm tải cho hệ thống ngân hàng nội địa.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Phi Lân, Vụ trưởng Vụ Dự báo, Thống kê – NHNN nhận định, trong bối cảnh lãi suất quốc tế và đồng USD neo cao, NHNN phải điều hành chính sách theo hướng “chủ động, linh hoạt và thận trọng” để vừa hỗ trợ tăng trưởng vừa kiểm soát lạm phát quanh mục tiêu 4,5%.

Giải pháp đột phá từ các Trung tâm Tài chính Quốc tế

Để giải bài toán thiếu hụt vốn, việc phát triển các mô hình tài chính hiện đại được xem là giải pháp mang tính sống còn.

PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC) nhận định, VIFC - HCM sẽ đóng vai trò là "cửa ngõ" thu hút dòng vốn quốc tế, tạo ra một hệ sinh thái tài chính đa tầng.

Một trong những hướng đi đầy triển vọng là đánh chiếm thị trường tài chính hàng hải quốc tế, nơi có quy mô giao dịch lên đến hơn 1.000 tỷ USD mỗi năm. Hiện nay, 80-90% giao dịch của các cảng biển Việt Nam đang được thực hiện tại Singapore và Hồng Kông.

Theo ông Huân, VIFC – HCM đặt mục tiêu thu hút khoảng 30% lượng giao dịch này (tương đương 300 tỷ USD/năm) về Việt Nam thông qua các cơ chế pháp lý đặc thù như sử dụng Thông luật và cho phép luân chuyển dòng vốn tự do hơn.

Đối với thị trường trong nước, vai trò của kinh tế tư nhân cần được đẩy mạnh để trở thành động lực chính, kỳ vọng đóng góp 60% tổng vốn đầu tư xã hội. Để hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và startups, các công cụ mới như sàn giao dịch cộng đồng đang được triển khai, cho phép mỗi doanh nghiệp huy động tối đa 700.000 USD mỗi năm.

Đồng thời, theo ông Huân, các thành phố lớn như TP.HCM đang tiên phong thực hiện các cơ chế đặc thù từ Nghị quyết 98, hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp đổi mới công nghệ và chuyển đổi xanh thông qua Công ty Đầu tư Tài chính nhà nước (HFIC). TP.HCM cũng đặt mục tiêu huy động 1,18 triệu tỷ đồng vốn đầu tư xã hội trong năm 2026, tập trung vào hạ tầng trọng điểm và các ngành công nghệ cao như AI, bán dẫn...

Tuy nhiên, "dòng vốn" chỉ thực sự được khơi thông khi có sự tin tưởng giữa các bên. Ông Trần Hoài Phương – Phó tổng giám đốc HDBank nhấn mạnh rằng, sự minh bạch tài chính là yếu tố sống còn. Doanh nghiệp không nên chỉ dựa vào tài sản đảm bảo mà cần xây dựng cấu trúc tài chính lành mạnh, tránh tình trạng lấy vốn ngắn hạn đi đầu tư dài hạn - một sai lầm phổ biến dẫn đến mất cân đối thanh khoản.

Đặc biệt, việc nâng cao điểm tín nhiệm quốc gia trên bản đồ tài chính quốc tế (hiện vẫn ở mức dưới hạng đầu tư) là nhiệm vụ trọng tâm để Việt Nam có thể tiếp cận nguồn vốn ngoại với chi phí rẻ hơn và kỳ hạn dài hơn

Để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế năm 2026, các nhà phân tích tài chính – kinh tế cho rằng, Việt Nam cần thực hiện đồng bộ bốn nhóm giải pháp. Thứ nhất về phía cơ quan quản lý: Duy trì chính sách tiền tệ ổn định, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa để kiểm soát lạm phát và hỗ trợ lãi suất cho các lĩnh vực ưu tiên.

Thứ hai, về phía hệ thống tài chính: Đẩy nhanh việc hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM, đa dạng hóa các sản phẩm tài chính như trái phiếu chính quyền đô thị và phát triển thị trường chứng khoán quốc tế.

Thứ ba về phía chính quyền địa phương: Đẩy mạnh cải cách hành chính, cắt giảm thời gian xử lý thủ tục đầu tư và cấp phép xây dựng (mục tiêu rút ngắn xuống còn 15 ngày) để giảm chi phí không chính thức cho doanh nghiệp.

Thứ tư, về phía doanh nghiệp: Chủ động minh bạch thông tin, nâng cao năng lực quản trị rủi ro và tận dụng các mạng lưới ngân hàng để kiểm tra năng lực đối tác quốc tế, tránh các thiệt hại đáng tiếc trong giao thương.

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần một sự thay đổi quyết liệt trong cách thức điều tiết và phân bổ dòng vốn. Việc kết hợp giữa cải cách thể chế, đa dạng hóa thị trường vốn và phát triển các Trung tâm tài chính quốc tế sẽ là nền tảng vững chắc để nền kinh tế bứt phá trong giai đoạn tới.

Minh Phương