Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng: Kiến tạo hệ sinh thái Fintech ASEAN mở, an toàn và bền vững

Trong khuôn khổ Diễn đàn Tương lai ASEAN ngày 9/6, tọa đàm "Kiến tạo hệ sinh thái công nghệ tài chính khu vực: Từ chính sách đến hành động" đã thu hút sự tham gia của lãnh đạo các bộ, ngành cùng đông đảo chuyên gia quốc tế.

Tại tọa đàm, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng nhận định Fintech đang tái định hình ngành tài chính - ngân hàng. Việt Nam hiện ghi nhận khoảng 88,96% người dân trưởng thành có tài khoản ngân hàng và hơn 90% giao dịch được thực hiện trên kênh số. Tốc độ tăng trưởng thanh toán qua mã QR đạt bình quân trên 100%/năm trong giai đoạn 2021-2025, minh chứng cho sự bứt phá mạnh mẽ của hạ tầng số quốc gia.

Dù đạt nhiều thành tựu, các chuyên gia cảnh báo về sự chênh lệch phát triển tài chính số giữa các thành viên ASEAN. Bà Mari Pangestu, nguyên Bộ trưởng Kinh tế - Du lịch Indonesia, nhấn mạnh nhu cầu xây dựng một "trục kết nối" đa phương thay vì chỉ dừng lại ở các thỏa thuận song phương đơn lẻ.

Các diễn giả thống nhất rằng ASEAN cần xây dựng một hệ sinh thái Fintech liên thông, dựa trên nền tảng AI, dữ liệu và công nghệ số; đồng thời đẩy mạnh thanh toán xuyên biên giới, hài hòa thể chế, phát triển các cơ chế thử nghiệm đổi mới sáng tạo, tăng cường tài chính bao trùm và hợp tác công – tư nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, khả năng tự cường và kết nối của khu vực trong kỷ nguyên số.

Phát biểu kết luận, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ, công nghệ tài chính không còn chỉ là câu chuyện của riêng lĩnh vực ngân hàng hay thanh toán số mà đang trở thành hạ tầng chiến lược, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, kết nối xuyên biên giới và xây dựng, củng cố niềm tin trong nền kinh tế số ASEAN; đồng thời là yếu tố nhân lên sức mạnh kết nối giữa các quốc gia trong khối ASEAN.

Theo Phó Thủ tướng, để trở thành một trung tâm tài chính số của Châu Á - Thái Bình Dương và thế giới, ASEAN không chỉ kết nối thị trường mà phải tiến tới kết nối hệ sinh thái công nghệ tài chính. Phó Thủ tướng cho rằng, các đề xuất của các doanh nghiệp, chuyên gia tại tọa đàm về hạ tầng thanh toán xuyên biên giới, trung tâm tài chính quốc tế, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, blockchain hay sandbox đều cho thấy một điều kiện tiên quyết: cần có sự phối hợp, kết nối hiệu quả giữa Nhà nước, cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức tài chính, nhà đầu tư và người sử dụng dịch vụ.

"Chúng ta sẽ khó có thể xây dựng được một hệ sinh thái công nghệ tài chính lớn mạnh nếu bị chia cắt bởi những "ốc đảo dữ liệu", những tiêu chuẩn thiếu tương thích hay những khoảng trống về niềm tin và quản trị", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Với tinh thần đó, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đề nghị "chúng ta cùng kiến tạo một hệ sinh thái công nghệ tài chính ASEAN mở, an toàn, minh bạch, bao trùm và bền vững. "Mở" để kết nối. "An toàn" để phát triển. "Minh bạch" để tạo dựng niềm tin. Bao trùm để không ai bị bỏ lại phía sau. Và "bền vững" để đủ sức chống chịu và đi xa hơn".

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Phó Thủ tướng nhấn mạnh bốn yêu cầu trọng tâm. Thứ nhất, kết nối hạ tầng - đồng bộ tiêu chuẩn. Theo đó, ASEAN cần thúc đẩy mạnh hơn kết nối hạ tầng thanh toán xuyên biên giới thế hệ mới, mở rộng từ thanh toán QR hay giao dịch bán lẻ sang thanh toán thời gian thực, tài chính nhúng, tiêu chuẩn giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API) và cơ chế phối hợp phòng chống gian lận tài chính trên toàn khu vực.

Thứ hai, khuyến khích đổi mới - bảo đảm an toàn. Chúng ta cần xây dựng các khuôn khổ pháp lý minh bạch, ổn định và cân bằng; tạo điều kiện cho AI, blockchain và các công nghệ mới phát triển, đồng thời phải kiểm soát tốt các rủi ro đối với hệ thống tài chính và người sử dụng. Chúng ta cũng cần tăng cường nghiên cứu khả năng xây dựng cơ chế "ASEAN Fintech Sandbox" ở cấp khu vực, tạo điều kiện để các giải pháp công nghệ tài chính xuyên biên giới an toàn, minh bạch và có kiểm soát.

Thứ ba, mở rộng hợp tác - kết nối công - tư. Trong đó, Chính phủ kiến tạo thể chế, doanh nghiệp dẫn dắt đổi mới, định chế tài chính tiếp sức nguồn lực, quỹ đầu tư mở rộng không gian phát triển; đưa đổi mới, sáng tạo thực sự đến với từng người dân và doanh nghiệp.

Thứ tư, đặt người dân làm trung tâm - lấy hiệu quả làm thước đo. Thành công của hệ sinh thái công nghệ tài chính sẽ không chỉ nằm ở chỗ chúng ta có thêm bao nhiêu ứng dụng, sinh ra bao nhiêu kỳ lân công nghệ - mà ở chỗ người dân, doanh nghiệp trong ASEAN có được tiếp cận, sử dụng rộng rãi và hưởng lợi công bằng không, xã hội số có an toàn, minh bạch hơn không. Đó mới là thước đo thực chất của thành công.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ, ASEAN đang đứng trước cơ hội để trở thành một trung tâm công nghệ tài chính có vai trò ngày càng quan trọng ở khu vực và toàn cầu. Phó Thủ tướng khẳng định Việt Nam cam kết tiếp tục đồng hành cùng các nước ASEAN và đối tác quốc tế thúc đẩy mạnh mẽ một hệ sinh thái công nghệ tài chính khu vực cởi mở hơn, kết nối hơn, an toàn hơn và nhân văn hơn. Bởi tương lai của ASEAN sẽ không chỉ được định hình bởi tốc độ tăng trưởng mà còn bởi chất lượng phát triển, không chỉ bằng sức mạnh công nghệ mà còn bởi khả năng phục vụ con người, không chỉ bằng mức độ của hội nhập mà còn bởi khả năng mang lại thịnh vượng cho mọi người dân.

Minh Phương