Tự ý chia sẻ bài báo lên mạng xã hội có thể bị phạt đến 30 triệu đồng

Nghị định 174/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông và công nghệ thông tin chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Theo điểm d khoản 1 Điều 95, hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ các tác phẩm báo chí mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ sẽ bị phạt tiền từ 20-30 triệu đồng.

Đối với cá nhân vi phạm, mức phạt sẽ bằng 1/2 mức phạt đối với tổ chức. Ngoài ra, chủ thể vi phạm còn buộc phải gỡ bỏ nội dung trái phép. Quy định này nhằm bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ - loại tài sản cần được bảo vệ để khuyến khích sự đầu tư vào nội dung chất lượng.

Nhiều người dùng lo ngại việc bấm nút "Chia sẻ" (Share) trên Facebook hay Zalo có thể bị phạt. Tuy nhiên, một số chuyên gia khẳng định quy định này tập trung vào hành vi chiếm dụng công sức và trục lợi từ sản phẩm báo chí.

Để xác định một hành vi chia sẻ có vi phạm pháp luật hay không, ThS Mai Hoàng Phước, Giảng viên Khoa Luật, Trường ĐH Kinh tế - Luật, ĐH Quốc gia TP.HCM cho rằng cơ quan chức năng sẽ dựa trên 3 yếu tố.

Thứ nhất là sự chấp thuận của chủ thể có quyền. Người đăng tải có văn bản thỏa thuận, hợp đồng chuyển quyền hoặc cơ chế đồng ý bằng văn bản hoặc điện tử từ phía cơ quan báo chí, tác giả hay không. Nếu không có, yếu tố không đồng ý đã được xác lập.

Thứ hai là mục đích và bản chất của việc sử dụng. Hành vi chia sẻ nhằm mục đích gì. Nếu chia sẻ nhằm mục đích thương mại, trục lợi, cạnh tranh không lành mạnh hoặc thay thế cho việc tiếp cận tác phẩm gốc, làm sụt giảm lượng truy cập, doanh thu của cơ quan báo chí, thì yếu tố vi phạm càng rõ ràng.

Thứ ba là phạm vi sử dụng đối chiếu với các trường hợp ngoại lệ. Pháp luật có quy định một số trường hợp ngoại lệ không phải xin phép, như trích dẫn hợp lý để giảng dạy, tin tức thời sự thuần túy. Nếu hành vi vượt quá ranh giới “trích dẫn hợp lý” này thì sẽ bị coi là vi phạm và bị xử lý hành chính theo quy định.

Đồng quan điểm, Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, nhấn mạnh mục tiêu của pháp luật là bảo vệ quyền bản quyền – một loại tài sản cần khuyến khích đầu tư nội dung chất lượng. Ông lưu ý: "Cái bị cấm là hành vi lợi dụng sản phẩm báo chí để kiếm lợi từ công sức của người khác, chứ không phải chỉ cần bấm nút chia sẻ một bài báo là bị phạt".

Nhiều người dùng có thói quen chụp màn hình toàn bộ bài báo rồi đăng lại. ThS Mai Hoàng Phước cảnh báo: "Dù dưới hình thức chụp ảnh màn hình, bản chất vẫn là sao chép và truyền đạt toàn bộ tác phẩm mà không được phép, gây thiệt hại trực tiếp cho tòa soạn".

Luật sư Hoàng Hà, Đoàn Luật sư TPHCM bổ sung thêm các hành vi có nguy cơ vi phạm cao bao gồm: Sao chép toàn bộ hoặc phần lớn nội dung bài viết, ảnh, video. "Xào nấu", đổi tiêu đề, đọc lại nguyên văn bài báo để làm video thu hút tương tác, kiếm tiền. Ghi nguồn nhưng vẫn đăng lại toàn văn (ghi nguồn không đồng nghĩa với việc được phép đăng lại toàn bộ nội dung).

Để vừa đảm bảo quyền tiếp cận thông tin, vừa tôn trọng bản quyền, các chuyên gia khuyến nghị người dùng mạng xã hội nên ưu tiên chia sẻ đường link. Việc dán link dẫn trực tiếp về bài viết gốc trên website báo chí hoàn toàn không vi phạm. Ngoài ra, trích dẫn ngắn gọn, chỉ chụp một phần nhỏ tiêu đề hoặc trích dẫn vài câu làm ngữ cảnh cho quan điểm cá nhân và phải kèm link gốc.

Đối với Admin hội nhóm, cần chủ động duyệt bài chặt chẽ và gỡ bỏ thông tin vi phạm khi có yêu cầu từ cơ quan có thẩm quyền để tránh bị liên đới xử phạt.

Nghị định 174 được kỳ vọng sẽ góp phần tăng cường bảo vệ quyền tác giả trên môi trường số, đồng thời nâng cao ý thức tôn trọng bản quyền trong xã hội.

Minh Anh