Nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát: “Phù thủy sơn mài” với những sản phẩm độc bản

Tiếp nối sự thành công từ 2022 chú Hổ 

Hình tượng chú mèo trong ca dao, câu chuyện dân gian Đám cưới chuột, Cậu bé ôm mèo… hay hình tượng con mèo gắn liền với tuổi thơ của người Việt đã và đang được nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát (Đường Lâm, TX. Sơn Tây, Hà Nội) chế tác tinh tế, thổi hồn vào 2023 bức tượng mèo, mang những kiểu dáng khác nhau, gần gũi, cách điệu và giàu giá trị sử dụng.

“Con số 2023 tương đương với số lượng những con mèo được chế tác, là cách giúp người dân, du khách trong nước và quốc tế lưu giữ, nhớ đến bộ sưu tập mèo độc bản của tôi", nghệ nhân Tấn Phát nói.

Để có thể tạo ra những bức tượng mèo mà không con nào giống con nào, nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát đã tỉ mỉ làm từng con một. Các bức tượng được làm thủ công từ gỗ và sau đó được phủ sơn mài. Tuy nhiên, để cho ra một tác phẩm mèo độc bản thì phải mất khoảng 30 đến 40 ngày.

Đầu tiên là khâu lên ý tưởng, rồi đục tượng bằng gỗ từ khúc gỗ nguyên khối. Sẽ phải chờ khoảng 1 tuần gỗ mới đảm bảo độ khô, sau đó mới mang đi làm sơn mài. Hơn nữa, sơn mài được làm theo lối truyền thống có khảm chất liệu và sơn nhiều lớp khác nhau.

“Bắt đầu quá trình làm sơn là khảm chất liệu, khảm vỏ trứng, khảm vỏ trai hay lá đồng, đá rồi sau đó thực hiện quét từ 7 - 10 lớp mầu rồi đến công đoạn mài ra. Và sau khi mài sẽ được dán bạc lá, vàng lá. Bước tiếp theo là phủ phẩm, phủ sơn rồi thực hiện mài nhẵn và đánh bóng thì mới hoàn thiện công đoạn làm một sản phẩm sơn mài truyền thống", anh Phát chia sẻ.

Những sản phẩm mèo độc bản do chính đôi bàn tay của nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát chế tạo đều gây ấn tượng lớn tới du khách trong nước và quốc tế. Trong bộ sưu tập lần này, anh tâm tâm đắc nhất bộ bàn ghế mang tên "Bữa tiệc ngày xuân" gồm 7 chiếc, khắc họa 7 con mèo khác nhau, kèm theo đó là một chiếc bàn có hình tượng con cá. Đặc biệt, trên mỗi chiếc ghế, nghệ nhân đã sử dụng đôi bàn tay tài hoa của mình lồng ghép hình ảnh con mèo trong tranh Đông Hồ, thể hiện nét đẹp trong văn hóa dân gian của người Việt.

Bên cạnh đó, hình tượng con mèo trong dân gian đã đem đến rất nhiều cảm hứng cho nghệ nhân trẻ sinh năm 1983 này. Bởi, mèo là một loài vật gắn liền với đời sống của người Việt. "Hình tượng con mèo con đang vui đùa trong nắng là hình ảnh làm tôi ấn tượng, giúp tôi có thể tạo ra nhiều tác phẩm mèo với kích thước nhỏ đang vui đùa, mang tính chất trang trí và có thể trưng bày trong không gian nhà của từng gia đình Việt", nghệ nhân tâm sự.

Vì vậy, nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát mong muốn, qua những tác phẩm điêu khắc mèo độc bản, có thể giúp anh lan tỏa sản phẩm điêu khắc đến gần hơn với mọi người; đồng thời quảng bá rộng rãi nghề sơn mài và nghệ thuật thủ công tới công chúng.

"Những sản phẩm của tôi đều mang hơi hướng thị hiếu tìm kiếm của khách hàng. Với nhu cầu của người tiêu dùng năm nay, tôi đã sáng tạo những hình tượng có thể đưa vào nội thất trong gia đình, kèm theo công năng như: Hộp đựng, khay, lọ và đặc biệt là những chiếc ghế… ", nghệ nhân Tấn Phát nói.

Được biết, bộ sưu tập của anh cũng từng được ra mắt trước công chúng trong triển lãm "Meo" ở số 83 phố Đặng Tất (TP. HCM). Tại cuộc triển lãm này, anh đã mang vào hơn 50 tác phẩm tranh, tượng... Chất liệu đều là gỗ mít và đá ong. Đây đều là những chất liệu bản địa tại miền trung du Sơn Tây, kết hợp với nghệ thuật sơn mài thuần Việt. Từ đó, nghệ nhân Tấn Phát mong muốn mang lại món ăn tinh thần cho người thưởng lãm.

Xuất phát từ niềm đam mê nghề thủ công

Vốn nổi tiếng với nghề điêu khắc gỗ, nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát còn tạo ra hàng ngàn tác phẩm ấn tượng, đạt chất lượng cao. 

Ngay từ nhỏ, Nguyễn Tấn Phát đã đam mê mỹ thuật. Đồ chơi của anh hằng ngày là những chiếc bút chì, cành củi khô cho tới mảnh ngói vỡ… nghĩa là, mọi thứ có thể dùng làm dụng cụ để vẽ. Vẽ trên bức tường, vẽ trên bãi đất trống hay một tờ giấy vụn bỏ đi… để thỏa niềm yêu thích hội họa tuổi ấu thơ.

Anh cho biết: Duyên đến với nghề của anh cũng tình cờ, ông nội hay đi vẽ ở đền chùa, bố anh khéo tay nhưng theo nghề sắt xây dựng, còn bản thân theo học sơn mài ở trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp.

Cuối năm thứ nhất, anh đã đi làm thêm về mô hình sa bàn kiến trúc. Vài năm sau, quen biết một số cửa hàng trang sức trên phố cổ, rồi học được chút nghề thủ công và cũng hiểu về thị hiếu khách nước ngoài.

Bởi vậy, nhờ khả năng điêu khắc tinh tế qua nhiều năm mà nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát đã có riêng cho mình một xưởng điêu khắc các sản phẩm gỗ thủ công. Xưởng điêu khắc gỗ thủ công này thu hút số đông du khách trong hành trình khám phá các sản phẩm nổi tiếng của Xứ Đoài.

Nhờ có tay nghề cao, kỹ thuật điêu khắc thủ công điêu luyện đã giúp nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát tạo ra hàng trăm, hàng ngàn sản phẩm độc đáo, được nhiều chuyên gia trong ngành đánh giá cao, nhận nhiều danh hiệu cao quý. Tuy nhiên, nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát vẫn luôn mong muốn những sản phẩm điêu khắc của mình có thể lan tỏa nhiều hơn tới cộng đồng và gần gũi hơn với người dân, du khách trong nước và quốc tế.

Các bộ sưu tập trâu, hổ, mèo độc bản của nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát được anh mang đi triển lãm ở rất nhiều nơi, hiện cũng được trưng bày tại chính tư gia ở làng cổ Đường Lâm. Qua đó tạo điều kiện cho người dân có cơ hội chiêm ngưỡng và được xem trực tiếp nghệ nhân điêu khắc gỗ thủ công tinh tế. 

Đặc biệt, các sản phẩm đồ lưu niệm của nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát không chỉ có mặt tại các đại lý lớn ở những khu du lịch trên cả nước, mà còn được bán trên các trang thương mại điện tử xuyên quốc gia. Đơn hàng đều đặn được xuất sang các thị trường nổi tiếng khó tính như Pháp, Italia, Tây Ban Nha, Mỹ, Đức…

Huyền Linh