Tháo gỡ "nút thắt", thúc đẩy ngành dệt may và da giày bứt phá

Ngày 29/5, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã chủ trì buổi làm việc với Hiệp hội Dệt may và Hiệp hội Da - Giày - Túi xách Việt Nam nhằm lắng nghe, giải quyết các khó khăn, vướng mắc, tạo động lực bứt phá cho hai ngành xuất khẩu chủ lực của đất nước.

Ngành dệt may và da giày - túi xách từ lâu đã khẳng định vai trò là những ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp quan trọng vào kim ngạch xuất nhập khẩu và an sinh xã hội. Theo đánh giá của Phó Thủ tướng Thường trực, ngành dệt may hiện chiếm khoảng 10% kim ngạch xuất khẩu và 5% kim ngạch nhập khẩu toàn quốc, thu hút tới 1,8 triệu lao động. Trong khi đó, ngành da giày - túi xách cũng giữ tỷ trọng xuất khẩu lớn với lực lượng lao động khoảng 1,5 triệu người.

Tổng cộng, hai ngành này đang đóng góp kim ngạch xuất nhập khẩu gần 100 tỷ USD và tạo việc làm cho hơn 3 triệu lao động. Riêng trong năm 2025, ngành dệt may đã đạt mốc xuất khẩu trên 46 tỷ USD. Trong 5 tháng đầu năm 2026, con số này đạt 17,8 tỷ USD, hướng tới mục tiêu cả năm là 48–49 tỷ USD. Đối với ngành da giày, Việt Nam hiện tự hào đứng thứ hai thế giới về kim ngạch xuất khẩu và thứ ba về sản lượng sản xuất, với tỷ lệ nội địa hóa đạt khoảng 55%

Dù đạt được những con số ấn tượng, cả hai ngành đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn từ bối cảnh quốc tế. Tình hình thế giới biến đổi nhanh chóng khiến người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, ưu tiên hàng giá rẻ, tác động trực tiếp đến sản xuất.

Các khó khăn nội tại cũng được lãnh đạo hai hiệp hội nêu rõ. Trong đó, ngành dệt may phụ thuộc vào nhập khẩu vải và phụ liệu; chưa tận dụng hết ưu đãi từ các hiệp định FTA; tỷ lệ lao động chuyển việc "rất căng thẳng"; đồng thời phải đối mặt với các tiêu chuẩn xanh, phát triển bền vững khắt khe từ thị trường quốc tế.

Ngành da giày cần giải quyết "nút thắt" về tự chủ nguyên phụ liệu và ứng dụng khoa học công nghệ để duy trì vị thế cạnh tranh.

Trước thực trạng đó, ông Vũ Đức Giang (Chủ tịch VITAS) kiến nghị Nhà nước cần có chính sách thu hút đầu tư có chọn lọc vào khâu dệt, nhuộm để xây dựng chuỗi cung ứng nội địa. Trong khi đó, ông Nguyễn Đức Thuấn (Chủ tịch LEFASO) đề xuất thành lập Trung tâm nguyên phụ liệu quốc gia để vừa giải quyết bài toán tự chủ, vừa là trung tâm đổi mới sáng tạo.

Kết luận buổi làm việc, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc khẳng định tinh thần xuyên suốt là Chính phủ và các bộ, ngành luôn đồng hành cùng doanh nghiệp, giải quyết ngay các kiến nghị hợp lý không để chậm trễ.

Để tạo điều kiện cho hai ngành phát triển, Phó Thủ tướng yêu cầu xây dựng cơ chế thông thoáng, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp nhưng vẫn đảm bảo quản lý nhà nước, đặc biệt trong phòng, chống gian lận thương mại và kiểm soát xuất xứ hàng hóa; thực hiện cơ chế hoàn thuế trước kiểm tra sau nhưng xử lý nghiêm vi phạm; không để xảy ra tình trạng thanh tra, kiểm tra chồng chéo, trùng lặp gây phiền hà cho doanh nghiệp.

Ghi nhận đặc thù của ngành dệt may và da giày là có những thời điểm giao hàng gấp cần làm thêm giờ vượt mức quy định hiện hành, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Bộ Nội vụ nghiên cứu điều chỉnh trong lần sửa Bộ luật Lao động tới, trên cơ sở khoa học và hài hòa lợi ích các bên.

Phó Thủ tướng Thường trực cũng yêu cầu bảo đảm tổ chức công đoàn hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng, gắn với chăm lo đời sống, giáo dục tư tưởng và bồi dưỡng lòng yêu nước cho người lao động.

Về định hướng phát triển trong thời gian tới, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị hai hiệp hội cùng các doanh nghiệp thành viên xây dựng kế hoạch phát triển phù hợp với bối cảnh hội nhập sâu rộng và tình hình quốc tế hiện nay, hướng tới tăng trưởng hai con số, tăng trưởng xuất khẩu, nâng cao điều kiện làm việc và đời sống người lao động, đóng góp vào tăng trưởng chung của các địa phương và cả nước.

Theo đó, hai ngành cần tăng cường xây dựng thương hiệu sản phẩm, thương hiệu doanh nghiệp, góp phần vào thương hiệu quốc gia; tận dụng tối đa ưu đãi từ các FTA thế hệ mới; tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và phát triển ngành công nghiệp thời trang Việt Nam; quan tâm hơn đến thị trường trong nước với hơn 100 triệu dân để kích cầu tiêu dùng nội địa; phát triển công nghiệp phụ liệu, sản xuất trong nước các nguyên phụ liệu từ cúc áo, khóa kéo, nhựa đến vải.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các doanh nghiệp quan tâm hơn nữa đến đào tạo đội ngũ công nhân lành nghề, kỹ thuật; tích cực ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và thương mại điện tử để nâng cao năng suất, chất lượng; đẩy mạnh sản xuất xanh, đáp ứng tiêu chuẩn ESG, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, trong đó nghiên cứu phát triển sản phẩm tái chế từ phụ liệu dệt may và quần áo cũ không còn sử dụng được.

"Nhà nước sẽ hỗ trợ chính sách cần thiết, từ đất đai đến tài chính cho các doanh nghiệp dệt may, da giày phát triển công nghệ, đặc biệt theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia", Phó Thủ tướng Thường trực nói.

Minh Anh