Việt Nam lan tỏa sáng kiến OCOP ra thế giới trên tinh thần “bốn tốt hơn”

Thông tin trên được Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam nhấn mạnh tại Diễn đàn Cấp cao liên khu vực về mô hình OCOP do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) tổ chức ngày 15/7.

Diễn đàn có sự tham dự của các Bộ trưởng Nông nghiệp và quan chức cấp cao đến từ 17 quốc gia châu Á và châu Phi, bao gồm: Bhutan, Nepal, Tunisia, Zambia, Zimbabwe, Ghana, Ethiopia, Cameroon, Mozambique, Sierra Leone, Bờ Biển Ngà, Gabon, Cộng hòa Dân chủ Congo, Malawi, Lesotho, Nam Sudan và Việt Nam.

Đây là lần đầu tiên một diễn đàn quốc tế quy mô lớn về OCOP giữa các nước đang phát triển được tổ chức, thể hiện nỗ lực của Việt Nam trong chia sẻ kinh nghiệm và kiến tạo không gian hợp tác toàn cầu trong lĩnh vực nông nghiệp nông thôn.

Theo Thứ trưởng Trần Thanh Nam, Việt Nam là quốc gia nông nghiệp với trên 60% dân số sống ở khu vực nông thôn. Từ sau công cuộc Đổi mới năm 1986, nông nghiệp Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật về xóa đói giảm nghèo, bảo đảm an ninh lương thực, thúc đẩy xuất khẩu, cải thiện sinh kế và phát triển nông thôn toàn diện. Ngành Nông nghiệp đóng góp 12% GDP, duy trì đà tăng trưởng ở mức 3,3%, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 62,5 tỷ USD năm 2024. Riêng 6 tháng đầu năm 2025, tăng trưởng nông nghiệp đạt 3,84%, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 33,84 tỷ USD (tăng khoảng 15% so với cùng kỳ năm trước).

Theo lãnh đạo ngành nông nghiệp và môi trường, tầm nhìn của Việt Nam về OCOP là xây dựng chuỗi giá trị bền vững, cạnh tranh và bao trùm, nâng cao thu nhập và chất lượng sống cho người dân. OCOP không chỉ là thương hiệu mà là mô hình tích hợp giữa nhà nước, doanh nghiệp, hợp tác xã và cộng đồng trong hệ sinh thái sáng tạo, nâng cao năng lực, kiểm soát chất lượng, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường.

Đến tháng 6/2025, cả nước đã có 16.855 sản phẩm OCOP đạt 3 sao trở lên, trong đó 72,8% sản phẩm 3 sao, 26,7% sản phẩm 4 sao, 126 sản phẩm 5 sao. Sản phẩm OCOP đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm; có mẫu mã, bao bì đa dạng và thân thiện với môi trường, phù hợp yêu cầu của thị trường, qua đó góp phần gia tăng giá trị, giúp các chủ thể tăng quy mô sản xuất và doanh thu.

Việt Nam đang tiến hành quá trình cơ cấu lại ngành Nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, có tính đến các yếu tố mới nảy sinh, như: tự do hóa thương mại, biến đổi khí hậu, nông nghiệp thông minh và kiểm soát thất thoát lãng phí lương thực, thực phẩm.

Việt Nam đã và đang thúc đẩy chuyển đổi mạnh mẽ hệ thống lương thực, thực phẩm theo hướng minh bạch, trách nhiệm, bền vững như cam kết tại Hội nghị Thượng đỉnh về hệ thống lương thực, thực phẩm của Liên hợp quốc năm 2021. Nông nghiệp Việt Nam sẵn sàng hội nhập mạnh mẽ, đặt mục tiêu tăng trưởng trên 4%/năm, đóng góp tích cực vào kỷ nguyên mới của dân tộc với mục tiêu tăng trưởng liên tục trên 10%/năm của cả quốc gia.

Cũng tại diễn đàn, Thứ trưởng Trần Thanh Nam đề xuất một số định hướng hợp tác Nam - Nam để phát triển Chương trình OCOP gắn với mục tiêu "Bốn tốt hơn" của FAO, đó là: thiết lập mạng lưới và cơ chế chia sẻ chính sách, công nghệ và thị trường giữa các quốc gia trong phát triển sản phẩm OCOP; tăng cường hợp tác đào tạo, nâng cao năng lực cho các nhà quản lý, hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa ở nông thôn; những đối tượng yếu thế như phụ nữ, người lớn tuổi, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số… Đồng thời, triển khai thí điểm mô hình hợp tác công - tư - cộng đồng nhằm huy động các nguồn lực tài chính, kỹ thuật và tri thức địa phương.

Ông Nam cũng kêu gọi sự đồng hành mạnh mẽ từ các tổ chức quốc tế, các định chế tài chính, các đối tác phát triển song phương và đa phương để thúc đẩy hợp tác Nam - Nam và hỗ trợ các nước triển khai hiệu quả chương trình OCOP vì một nền nông nghiệp năng động, bao trùm, giàu bản sắc văn hóa và bền vững.

Đánh giá cao chương trình OCOP của Việt Nam, Phó Tổng Giám đốc FAO Beth Bechdol nhấn mạnh, sáng kiến này không chỉ là động lực phát triển kinh tế địa phương mà còn là nền tảng cho chiến lược tăng trưởng nông nghiệp bền vững. Việc đa dạng hóa sản phẩm, tăng khả năng chống chịu và thúc đẩy chia sẻ tri thức giữa các quốc gia là chìa khóa để châu Á và châu Phi cùng hành động, cùng tiến về phía trước.

Ở châu Á - Thái Bình Dương, các văn phòng FAO đang tích cực hỗ trợ quảng bá sản phẩm OCOP, nâng cao năng lực địa phương và đưa các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng ra thị trường toàn cầu. “OCOP đang dần trở thành một trụ cột chiến lược trong phát triển kinh tế nông thôn khu vực”, bà Beth Bechdol khẳng định.

Tại Việt Nam, chương trình OCOP được Chính phủ triển khai từ năm 2018 với mục tiêu phát triển kinh tế nông thôn trên nền tảng khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế đặc thù của từng địa phương. Chương trình khuyến khích tinh thần tự chủ, sáng tạo của cộng đồng nông thôn nhằm tạo ra các sản phẩm đặc trưng, mang đậm bản sắc vùng miền, đồng thời nâng cao giá trị kinh tế - xã hội.

Minh Phương