Mỗi sản phẩm xuất khẩu phải là một “câu chuyện” về Việt Nam

Thương hiệu ngày càng có vai trò quan trọng trong chiến lược cạnh tranh và phát triển của mỗi doanh nghiệp, ngành, địa phương và cả quốc gia. Một doanh nghiệp có sản phẩm với thương hiệu uy tín thì thương hiệu của doanh nghiệp đó sẽ được nâng cao. Một quốc gia có nhiều doanh nghiệp với thương hiệu mạnh sẽ là nền tảng quan trọng để nâng tầm thương hiệu của một quốc gia.

Nói cách khác, một thương hiệu quốc gia mạnh khi có nhiều thương hiệu doanh nghiệp mạnh và ngược lại.

Nhiều năm nay, Việt Nam không chỉ được thế giới đánh giá là điểm sáng trong bức tranh phục hồi, phát triển kinh tế, mà còn trong xây dựng, phát triển thương hiệu quốc gia.

Theo kết quả đánh giá của Tổ chức Brand Finance, giá trị Thương hiệu Quốc gia Viet Nam liên tục được cải thiện trên bẳng xếp hạng thế giới: tăng hơn 2,1 lần về quy mô và tăng 11 bậc trong xếp hạng giai đoạn 6 năm từ 2018 - 2024 và liên tục tăng trưởng với tốc độ nhanh nhất thế giới.

Riêng năm 2025, giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam đạt mốc 519,6 tỷ USD, xếp vị trí thứ 32 trong tổng số 193 nền kinh tế. Giai đoạn 2020 – 2025, giá trị thương hiệu ghi nhận mức tăng trưởng đột phá lên tới 63% (tương đương tăng khoảng 200 tỷ USD). Tuy nhiên, tổng giá trị top 100 thương hiệu doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam chỉ đạt 38,4 tỷ USD, giảm khoảng 14% so với năm 2024 do tác động của sự chậm lại kinh tế toàn cầu.

Có thể thấy, giá trị thương hiệu quốc gia của Việt Nam không ngừng gia tăng với tốc độ trung bình khoảng 20-30% hàng năm và thương hiệu Việt ngày càng khẳng định được vị thế của mình trên thị trường trong nước và quốc tế.

Nhưng mặc dù giá trị thương hiệu Quốc gia tăng mạnh, song cộng đồng doanh nghiệp Việt vẫn chủ yếu tham gia vào các khâu giá trị thấp trong chuỗi cung ứng toàn cầu như gia công (OEM). Năng lực tự thiết kế (ODM) và làm chủ thương hiệu (OBM) còn yếu. Nhiều sản phẩm xuất khẩu lớn nhưng chưa mang dấu ấn thương hiệu riêng của Việt Nam trên trường quốc tế.

Trong khi đó, áp lực từ các tập đoàn đa quốc gia có tiềm lực tài chính, công nghệ và marketing mạnh mẽ ngay trên "sân nhà". Chưa kể, tình trạng vi phạm sở hữu trí tuệ và sự xuất hiện của nhiều danh hiệu tương tự gây nhầm lẫn trên thị trường làm suy giảm uy tín thương hiệu quốc gia…

Hiện nay Việt Nam đang xây dựng lộ trình để hướng tới 1.000 sản phẩm đạt thương hiệu quốc gia năm 2030 và hình thành 5 - 10 doanh nghiệp vào top 500 thương hiệu thế giới đến 2035, đồng thời nâng hạng thương hiệu quốc gia lên top 25 toàn cầu… Việc kết hợp chặt chẽ giữa thương hiệu sản phẩm và thương hiệu quốc gia chính là "chìa khóa" để nâng cao năng lực cạnh tranh và đưa vị thế Việt Nam vươn tầm thế giới.

Để thực hiện chương trình Thương hiệu Quốc gia Việt Nam trong giai đoạn mới, đòi hỏi gia tăng sự gắn kết giữa thương hiệu sản phẩm của doanh nghiệp với các hoạt động thu hút đầu tư, quảng bá văn hóa, du lịch; sự phối hợp đồng bộ, thống nhất của hệ thống thể chế từ kinh tế, thương mại đến ngoại giao, từ trung ương đến địa phương và cộng đồng doanh nghiệp cả nước, bám sát nguyên tắc “ưu tiên cho nhóm sản phẩm hàng đầu và tập trung vào những thị trường ưu tiên”…

Bên cạnh đó, một yếu tố rất quan trọng là cần thúc đẩy quá trình doanh nghiệp dịch chuyển mạnh từ gia công sang tự thiết kế, đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành và tiếp tục hoàn thiện bộ tiêu chí thương hiệu Quốc gia đáp ứng các chuẩn mực quốc tế về bền vững (ESG).

Song song đó, tập trung nguồn lực hỗ trợ 5-10 doanh nghiệp tiềm năng vào top 500 thế giới để làm hạt nhân lan tỏa uy tín quốc gia. Ngoài ra, xây dựng thương hiệu dựa trên hàm lượng tri thức, công nghệ và bản sắc văn hóa đặc trưng để mỗi sản phẩm xuất khẩu là một "câu chuyện" về Việt Nam.

Doanh nghiệp Việt cũng phải khắc phục tư duy lỗi thời “hàng tốt xuất khẩu, hàng kém bán trong nước” để nỗ lực chinh phục người tiêu dùng Việt Nam; kiểm soát biên giới chặt chẽ, không “tham bát bỏ mâm”, không cho phép hàng ngoại chất lượng thấp tràn vào thị trường trong nước hoặc “mượn” xuất xứ Việt Nam để trung chuyển xuất khẩu, né thuế, chiếm đoạt các ưu đãi hay lách các hàng rào bảo hộ trong cạnh tranh thương mại quốc tế ngày càng gay gắt hơn.

Đã qua rồi thời kỳ hàng nội vô danh, ẩn danh hay mượn danh thương hiệu ngoại. Đã đến lúc hàng Việt và doanh nghiệp Việt Nam tự tin hơn và vươn ra, tự đến với người tiêu dùng bằng đôi chân, trí tuệ thông minh và bản lĩnh thương trường của chính mình, trước mắt và lâu dài, cũng là phương tiện quan trọng để hàng Việt vươn xa, hội nhập thành công...

Chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Minh Phong