Khơi thông dòng vốn dài hạn cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Tại Hội thảo "Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn" diễn ra sáng 23/7, bà Hà Thu Giang, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước), cho biết hệ thống ngân hàng đã nỗ lực cung ứng vốn rất lớn cho nền kinh tế.

Tính đến ngày 13/7/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt gần 20,1 triệu tỷ đồng, tăng 7,86% so với cuối năm 2025. Như vậy, chỉ trong hơn nửa đầu năm, khoảng 1,46 triệu tỷ đồng đã được bơm thêm vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Sự đóng góp của chính sách tiền tệ đã giúp GDP 6 tháng đầu năm 2026 tăng 8,18%, mức cao nhất trong giai đoạn 2011-2026. Tuy nhiên, bà Giang cảnh báo hệ thống ngân hàng đang chịu áp lực cung ứng vốn "cực đại".

Tỷ lệ tín dụng/GDP năm 2025 đã ở mức khoảng 145-146%, cho thấy nền kinh tế vẫn dựa quá lớn vào kênh này. Nhu cầu vốn trung và dài hạn cho các dự án hạ tầng, năng lượng rất lớn, trong khi nguồn vốn huy động của các ngân hàng chủ yếu là tiền gửi ngắn hạn. Điều này gây rủi ro thanh khoản và áp lực lớn cho hệ thống tài chính.

Bà Giang nhấn mạnh: "Cần phát triển thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu doanh nghiệp, để tạo kênh dẫn vốn trung và dài hạn hiệu quả, giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng".

Đồng quan điểm, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, khẳng định mục tiêu tăng trưởng cao đòi hỏi lượng vốn khổng lồ, nhưng kênh tín dụng ngân hàng đã gần tới hạn về tỷ lệ đòn bẩy.

Theo tính toán của ông Lực, để đạt mức tăng trưởng bình quân khoảng 10% đến năm 2030, tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026-2030 cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Trong đó, khu vực tư nhân phải đóng góp khoảng 25,5 triệu tỷ đồng (chiếm 65%). "Bài toán không chỉ là huy động thêm vốn, mà còn phải mở rộng và nâng cao hiệu quả các kênh dẫn vốn", ông Lực nhận định.

Đánh giá về thị trường chứng khoán, ông Lực chỉ ra năm nhóm rủi ro, thách thức lớn, gồm mức độ biến động cao; dòng tiền và vốn hóa tập trung vào một số ngành, doanh nghiệp lớn; tỷ trọng nhà đầu tư cá nhân cao, tâm lý đám đông mạnh; tính minh bạch, chuyên nghiệp còn hạn chế; sản phẩm và cơ cấu nhà đầu tư chưa đa dạng.

Đáng chú ý, dư nợ cho vay ký quỹ tại các công ty chứng khoán đã tăng từ khoảng 125.000 tỷ đồng cuối quý I/2023 lên 445.000 tỷ đồng vào cuối quý II/2026, tương đương mức tăng hơn 3,5 lần. “Nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính ngày càng lớn, tiềm ẩn rủi ro đáng kể, nhất là khi thị trường đảo chiều”, ông Lực cảnh báo.

Bên cạnh đó, thị trường còn đối mặt với rủi ro an ninh mạng, an toàn thông tin, dữ liệu và tội phạm tài chính gia tăng. Hệ thống công nghệ, nền tảng số, cơ sở dữ liệu, xếp hạng tín nhiệm và chế độ báo cáo tài chính vẫn còn nhiều bất cập...

Vẫn theo ông Lực, điểm nghẽn quan trọng nằm ở thể chế thị trường tài chính chưa thực sự đồng bộ. Khung pháp lý đối với các mô hình kinh doanh và sản phẩm tài chính mới còn chậm được ban hành; sở hữu chéo dù đã giảm nhưng vẫn phức tạp; rủi ro liên thông giữa hệ thống tài chính và bất động sản cần được giám sát chặt chẽ hơn.

Để khơi thông nguồn lực, TS. Cấn Văn Lực kiến nghị ban hành một chương trình tổng thể về cải cách và phát triển thị trường tài chính, thống nhất các chiến lược đối với ngân hàng, chứng khoán, trái phiếu, bảo hiểm, tài chính số và tài chính xanh.

Thị trường cũng cần đa dạng hóa các định chế tài chính như quỹ hưu trí, quỹ đầu tư dài hạn, quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ tín thác bất động sản và các tổ chức tài chính phi ngân hàng; đồng thời phát triển thị trường phái sinh, tài chính xanh, tài chính số, thị trường carbon và tài sản mã hóa theo lộ trình phù hợp.

Cùng với đó, cần hoàn thiện cơ chế phá sản, xử lý nợ và xử lý các tổ chức tài chính yếu kém; xây dựng cơ sở dữ liệu tài chính quốc gia và hệ thống cảnh báo sớm; chuyển từ tiền kiểm hành chính sang quản lý, giám sát dựa trên rủi ro, công nghệ và dữ liệu.

Theo ông Lực, quá trình phát triển thị trường tài chính cần dựa trên ba nền tảng cốt lõi: thể chế đáng tin cậy, thông tin và dữ liệu minh bạch, kỷ luật thị trường nghiêm minh.

Phát triển đồng bộ thị trường vốn không chỉ giúp đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số mà còn bảo đảm an toàn hệ thống tài chính quốc gia trước những biến động của kinh tế toàn cầu.

Tú Anh