Công nghệ lượng tử là một trong những công nghệ chiến lược quốc gia

Sáng ngày 21/5, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tổ chức họp cho ý kiến về Đề án “Nghiên cứu, ứng dụng và phát triển công nghệ lượng tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh”. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo chủ trì cuộc họp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết, Ban Chỉ đạo đã xác định công nghệ lượng tử là một trong những công nghệ chiến lược quốc gia, không chỉ là vấn đề nghiên cứu khoa học đơn thuần.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá cao các cơ quan đã chủ động nghiên cứu, theo dõi xu thế phát triển mới của thế giới để bước đầu đề xuất được một số định hướng, nhiệm vụ và những giải pháp quan trọng. Tuy nhiên, đây là vấn đề mới, khó, diễn biến nhanh, đồng thời liên quan đến khoa học công nghệ, an ninh quốc gia, chuyển đổi số công nghiệp chiến lược và năng lực cạnh tranh dài hạn của đất nước. Vì vậy, cần tiếp tục nghiên cứu sâu, bài bản hơn để xây dựng và hoàn thiện đề án quan trọng về phát triển công nghệ lượng tử tại Việt Nam để phục vụ cho tự chủ chiến lược và phát triển đất nước.

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh 6 định hướng lớn, trong đó, yêu cầu phải thống nhất nhận thức công nghệ lượng tử là vấn đề chiến lược quốc gia, không chỉ là vấn đề nghiên cứu khoa học đơn thuần; phải đặt vấn đề phát triển công nghệ lượng tử trong tổng thể triển khai thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chiến lược phát triển đất nước trong thời kỳ mới, gắn với bảo đảm an ninh quốc gia, dữ liệu quốc gia, công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ không gian.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, phải có tư duy đúng, đi sau nhưng không đi chậm, không nóng vội, nhưng cũng không được chần chừ; cần hết sức tránh hai khuynh hướng: một là tâm lý tự ti, cho rằng đây là lĩnh vực quá cao, quá xa Việt Nam mà chúng ta không thể tham gia được; hai là tư duy phong trào chạy theo hình thức, đầu tư dàn trải, đặt mục tiêu vượt quá khả năng thực tế. Tinh thần chung là đi sớm về nhận thức, đi chắc về nền tảng, đi đúng vào những khâu có thể tạo ra năng lực thật và giá trị thật.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị phải coi trọng nghiên cứu cơ bản đối với xây dựng năng lực công nghệ lượng tử, lựa chọn một số hướng nghiên cứu ưu tiên phù hợp với điều kiện Việt Nam; nghiên cứu lượng tử gắn với bài toán thực tiễn đất nước.

Đồng thời, đặt công nghệ lượng tử trong mối liên hệ với các công nghệ chiến lược khác; hình thành các nhóm nghiên cứu liên ngành như: lượng tử AI, lượng tử bán dẫn, lượng tử vật liệu, lượng tử mật mã, lượng tử tài chính, lượng tử vi sinh; ưu tiên trước hết cho những vấn đề an ninh và chủ quyền số quốc gia...

Nhấn mạnh vấn đề hợp tác quốc tế và tự chủ công nghệ đi liền với nhau, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, trong hợp tác quốc tế, cần chọn lọc và thực chất, nhằm mục tiêu nâng cao năng lực tự chủ của Việt Nam. 

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tập trung đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, hình thành được các trung tâm nghiên cứu mạnh, phòng thí nghiệm trọng điểm, các nhóm nghiên cứu xuất sắc. Trước mắt, có thể ưu tiên một số xu hướng có tính khả thi, có tính ứng dụng thực tiễn và từng bước tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Về hạ tầng nghiên cứu lượng tử, phải tập trung đầu tư hiện đại, sử dụng hiệu quả; xây dựng mô hình hạ tầng dùng chung với các cơ chế phù hợp và vận hành chuyên nghiệp. Nghiên cứu phải trở thành tài sản chung của cộng đồng khoa học.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu, phải đặc biệt coi trọng nguồn nhân lực và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Cần có chương trình quốc gia đào tạo nguồn nhân lực công nghệ lượng tử, có cơ chế đặc thù để thu hút, trọng dụng nhân tài, xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh ở trong nước, tăng cường hợp tác quốc tế, thu hút các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài và các chuyên gia quốc tế tham gia xây dựng năng lượng lượng tử cho Việt Nam.

Bên cạnh việc đẩy mạnh nghiên cứu cơ bản, phải thúc đẩy hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo lượng tử với sự tham gia của nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, các đơn vị quốc phòng, an ninh; có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ; nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, gieo mầm cho các thế hệ các nhà khoa học mới giỏi chuyên môn, liêm chính học thuật, có tư duy quốc tế, có bản lĩnh sáng tạo và có trách nhiệm với Tổ quốc.

Gợi ý một số việc cần làm ngay, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, phải xây dựng và ban hành Chiến lược Quốc gia về công nghệ lượng tử; thành lập Trung tâm Quốc gia về công nghệ lượng tử với một số nhóm nghiên cứu mạnh và có phòng thí nghiệm trọng điểm chuẩn quốc gia; phát triển hệ sinh thái về công nghệ lượng tử; lựa chọn 3 - 5 dự án thí điểm quốc gia để tập trung nguồn lực thực hiện; khởi động chương trình đào tạo cho công nghệ lượng tử; thiết lập mạng lưới hợp tác quốc tế có chọn lọc với các đối tác mạnh, kèm theo các điều kiện chuyển giao tri thức, đào tạo nhân lực và tham gia các chuỗi giá trị của công nghiệp lượng tử.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Đảng ủy Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tiếp tục nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện đề án, sát thực tiễn, mang tầm chiến lược; phối hợp với các cơ quan tổ chức hội thảo khoa học trước khi trình Ban Bí thư xem xét, cho ý kiến.

Minh Phương