Chàng trai Cà Mau và hành trình “sống cùng rừng”, kiếm tiền từ những sản vật tự nhiên

Từ “thợ đụng” đến người sống cùng rừng

Nhắc đến công việc trước đây, anh Nhã cười và tự nhận mình là một người “thợ đụng”, nghĩa là ai thuê gì thì làm đó, công việc nào có thể làm được thì nhận làm ngay.

Cơ duyên với nghề rừng đến với anh Nhã khá tình cờ vào khoảng năm 2020. Trong một lần ở nhà, anh phát hiện một tổ ong mật. Thấy người khác lấy mật ong, anh tò mò tìm hiểu rồi thử làm theo. Từ lần đầu ấy, anh dần học được cách nhận biết ong, tìm tổ, lấy mật và hiểu hơn về những sản vật mà rừng mang lại.

“Đúng như ông bà mình nói, nghề chọn mình chứ mình không chọn nghề. Hồi đó ở nhà có tổ ong mật, tôi thử chọc lấy mật, thấy người ta lấy được thì mình cũng học cách lấy luôn”, anh Nhã vui vẻ kể.

Từ một lần thử sức, anh bắt đầu dành nhiều thời gian hơn cho rừng. Đến nay, anh đã có gần 6 năm gắn bó với công việc này. Hiện anh Nhã hợp đồng khoảng 185 ha rừng để khai thác các sản vật được phép khai thác như mật ong, cá và một số sản vật tự nhiên khác. Trước đây, anh từng có một số người cùng làm, nhưng do công việc trong rừng quá vất vả, không phải ai cũng thích nghi được nên mọi người lần lượt nghỉ. Hiện anh Nhã chủ yếu làm cùng một người em và đang có dự định tập hợp thêm anh em để thành lập nhóm khoảng 4 người cùng làm.

Để có được những sản vật từ rừng, theo anh Nhã, không có chuyện “ngồi mát ăn bát vàng”. Mỗi chuyến đi là một lần đối mặt với nhiều khó khăn. Có những ngày nắng nóng gay gắt, đi giữa rừng nhiều giờ liền khiến da cháy rát. Những hôm mưa gió, đường rừng trở nên lầy lội, việc di chuyển khó khăn. Chưa kể những con vắt, côn trùng và vô số trở ngại khác luôn xuất hiện trong hành trình.

“Nói đến khó khăn thì phải có rồi. Đi rừng lúc nào cũng không dễ dàng. Có những ngày nắng muốn cháy da, rồi những hôm mưa gió đường rừng lầy lội, thêm mấy con vắt nữa. Nói chung là biết bao nhiêu trở ngại”, anh Nhã chia sẻ.

Nhưng điều khiến anh tiếp tục gắn bó với rừng không chỉ là thu nhập. Với anh Nhã, rừng dần trở thành một phần quen thuộc của cuộc sống. Sau nhiều năm lặn lội, anh đã quen với cảnh đi rừng, với những con đường đất, những mùa ong và những chuyến đi dài ngày trong rừng sâu. “Đi riết rồi quen với cuộc sống lặn lội trong rừng. Ở nhà nhiều khi thấy nhàm chán lắm”, anh nói.

Mùa mật ong – mùa thu nhập chính

Khác với công việc làm công ăn lương, nghề rừng không mang lại nguồn thu đều đặn theo từng tháng. Thu nhập phụ thuộc nhiều vào mùa vụ, đặc biệt là mùa khô, khi điều kiện khai thác mật ong thuận lợi hơn.

Theo anh Nhã, với diện tích khoảng 185 ha rừng hợp đồng, mỗi năm anh và người cùng làm có thể khai thác khoảng 300-400 lít mật ong. Với giá bán khoảng 800.000 đồng/lít, chỉ tính riêng nguồn thu từ mật ong có thể đạt gần 300 triệu đồng trong năm.

Tuy nhiên, đó mới là doanh thu. Để có được số tiền này, người làm nghề phải bỏ ra không ít chi phí cho việc thuê rừng, sinh hoạt, đi lại và thuê người hỗ trợ những công việc cần thiết vào cuối mùa.

Cách làm của nhóm cũng khá rõ rang, số tiền thuê diện tích rừng khoảng 80 triệu đồng/năm, sau đó tổng kết các nguồn thu từ mật ong, cá và những sản vật được phép khai thác. Sau khi trừ các khoản chi phí,  phần còn lại được chia đều cho những người cùng làm. Vì vậy, nếu tính bình quân theo tháng thì thu nhập không ổn định. Có thời điểm thu khá, nhưng cũng có những tháng gần như không có nguồn thu đáng kể.

“Ở trong rừng không có thu nhập ổn định như đi làm thuê tính tiền tháng. Phải theo mùa. Cuối mùa, sau khi trừ tiền sinh hoạt, tiền thuê rừng và các chi phí khác thì anh em còn được vài chục triệu đồng”, anh Nhã cho biết.

Điều thú vị trong câu chuyện của anh Nhã là hành trình đi rừng không dừng lại ở việc khai thác sản vật. Trong những chuyến đi, anh bắt đầu sử dụng điện thoại để quay lại cảnh sinh hoạt, những con đường rừng, quá trình tìm ong, lấy mật và cuộc sống của người làm nghề. Những video chân thực ấy được anh đăng tải trên trang Facebook cá nhân. Ban đầu, việc quay video đơn giản chỉ nhằm lưu giữ những hình ảnh trong cuộc sống hằng ngày. Nhưng càng về sau, các video của anh được nhiều người quan tâm, theo dõi.

Facebook sau đó đã mời anh tham gia chương trình kiếm tiền từ nội dung. Từ đây, những chuyến đi rừng vốn chỉ mang lại sản vật tự nhiên lại có thêm một nguồn thu nhập khác. Theo anh Nhã, thu nhập từ Facebook cũng không cố định. Video có nhiều người xem thì thu nhập cao, còn ít lượt xem thì nguồn tiền cũng giảm.

Tháng có thu nhập cao nhất từ nền tảng này của anh là khoảng 13 triệu đồng. Những tháng khác có thể chỉ vài triệu đồng, thậm chí thấp hơn. “Facebook cũng giống như nguồn thu nhập ở trong rừng vậy. Mình đăng video, nếu có nhiều khán giả xem thì được nhiều, còn ít người xem thì thu nhập cũng ít”, anh chia sẻ.

Đáng chú ý, khoản thu từ sáng tạo nội dung hiện là nguồn thu riêng của anh, bởi thời điểm được Facebook bật kiếm tiền thì anh chưa có nhóm người cùng làm nội dung. Nếu sau này có thêm anh em tham gia, anh dự định sẽ có sự chia sẻ phù hợp.

Gắn bó với rừng bằng đam mê và ý thức bảo vệ

Gần 6 năm làm nghề, có những lúc anh Nhã từng nghĩ đến chuyện bỏ cuộc. Những chuyến đi dài, công việc nặng nhọc, thời tiết khắc nghiệt và những nguy hiểm khó lường khiến không ít người từng làm cùng anh phải dừng lại.

Nhưng rồi mỗi khi nhìn vào những thành quả mình tạo ra, nghĩ đến gia đình và những người luôn theo dõi, ủng hộ mình, anh lại có thêm động lực.

“Có lẽ chính là niềm đam mê và sự gắn bó với rừng. Một phần nữa là công việc giúp tôi cải thiện cuộc sống gia đình, có thêm nguồn thu nhập. Gần 6 năm qua có biết bao khó khăn, nguy hiểm, vất vả, có lúc tưởng muốn bỏ cuộc, nhưng nghĩ đến thành quả mình làm ra và những người luôn theo dõi, ủng hộ thì mình lại có động lực tiếp tục”, anh Nhã tâm sự.

Anh cũng cho biết trong quá trình khai thác, anh chỉ tập trung vào những loài, sản vật được phép khai thác; đối với các loài động vật quý hiếm, thuộc diện bảo tồn thì không săn bắt.

Đó cũng là điều cần thiết đối với những người sống bằng nghề rừng. Bởi giá trị của rừng không chỉ nằm ở những lít mật ong hay những sản vật có thể mang về bán, mà còn nằm ở hệ sinh thái và nguồn tài nguyên cần được gìn giữ lâu dài.

Từ một chàng trai từng làm đủ nghề để kiếm sống, anh Nguyễn Thanh Nhã đã tìm thấy hướng đi riêng giữa những cánh rừng Cà Mau. Nghề rừng cho anh thu nhập, còn những video về cuộc sống nơi đây giúp anh kết nối với hàng nghìn người trên mạng xã hội.

Câu chuyện của anh Nhã cũng cho thấy một hướng tiếp cận mới với nghề truyền thống: khai thác hợp pháp các sản vật tự nhiên đi đôi với việc ghi lại, chia sẻ vẻ đẹp và cuộc sống trong rừng bằng nội dung số. Và với chàng trai 30 tuổi này, có lẽ hành trình ấy vẫn còn tiếp tục, khi mỗi ngày bước vào rừng không chỉ là một chuyến đi kiếm sống, mà đã trở thành một phần trong cuộc sống của anh.

Trần Khải