Nghệ nhân ưu tú Đào Việt Bình – Người lan toả thương hiệu gốm Kim Lan

Nghệ nhân ưu tú Đào Việt Bình, Chủ tịch Hội Gốm sứ Kim Lan, giám đốc Công ty TNHH Ceramics Thanh Bình, là một trong những nghệ nhân như thế. Nhân dịp đầu xuân năm mới, PV TCĐT Thương hiệu và Pháp luật đã đến thăm xưởng gốm của nghệ nhân Đào Việt Bình, cùng lắng nghe những sẻ chia của ông về hành trình góp sức hồi sinh và lan toả thương hiệu Gốm Kim Lan.

Thành công với dòng gốm men rạn Hoàng Kim

Lắng lại bao hối hả, bận rộn cho những chuyến hàng phục vụ Tết nguyên đán, bên ấm trà xuân thơm thảo, trong không gian làng gốm cổ yên bình, Nghệ nhân ưu tú Đào Việt Bình mở đầu câu chuyện với chúng tôi bằng những chia sẻ về dòng gốm men rạn Hoàng Kim, một sáng tạo nổi bật cũng là tâm huyết của ông hiện rất được thị trường ưa chuộng.

Theo nghệ nhân Đào Việt Bình, điểm khác biệt của những sản phẩm gốm men rạn Hoàng Kim so với dòng men rạn đang có trên thị trường là màu men có độ bóng, sáng nổi bật. Quá trình nghiên cứu, dựa trên công thức được chế từ thảo mộc tự nhiên của gốm cổ Kim Lan, Nghệ nhân ưu tú Đào Việt Bình đã pha trộn một số thành phần vàng trong men, hoạ tiết cũng được vẽ từ vàng 24K, nên khi ra sản phẩm đều cho hiệu ứng ánh vàng tự nhiên, bóng, sáng, đẹp.

Ngay khi ra mắt thị trường, sản phẩm gốm men rạn Hoàng Kim của Ceramics Thanh Bình đã được đón nhận. Nhiều đơn vị đặt hàng với số lượng lớn để làm quà tặng.

Duyên nợ với gốm

Sau những chia sẻ về dòng gốm men rạn Hoàng Kim, dòng sản phẩm mới nhất trong “gia tài” gốm khá đồ sộ của mình, nghệ nhân Đào Việt Bình kể cho chúng tôi về duyên nợ gắn bó với nghề gốm của quê hương.

Ngược thời gian về năm 1989, sau khi tốt nghiệp cấp ba, với tình yêu nghề gốm đã ngấm vào huyết quản, chàng thanh niên Đào Việt Bình hăm hở khởi nghiệp, quyết tâm giữ nghề gốm của làng cổ Kim Lan.

Tuy nhiên, thời gian sau đó, do nghề gốm của Kim Lan bước vào giai đoạn khủng hoảng, ông buộc phải dứt lòng “giải nghệ”. 

Sau 10 năm bươn chải mưu sinh với nhiều nghề khác nhau, mối duyên nợ hồi sinh nghề gốm cổ luôn đau đáu trong lòng, Đào Việt Bình quyết đi “tầm sư học đạo”, học hỏi kinh nghiệm, kỹ thuật tại các vùng gốm nổi tiếng với những người thầy giỏi và trở về làng mở lại xưởng gốm của mình.

Kể về chặng đường trở lại với gốm, nghệ nhân Bình tâm sự: “Tôi nhận ra rằng, nếu không thể tự mình thiết kế những mẫu mã mới, độc quyền mà chỉ chăm chăm sản xuất theo những mẫu cũ, có sẵn, thì dù có tái khởi nghiệp cũng lại thất bại. Vì thế, tôi đã theo học một lớp chuyên sâu về thiết kế… Sau khi đã thiết kế nhuần nhuyễn, tôi trở lại làm lò và mọi việc thuận buồm xuôi gió. Sản phẩm của xưởng làm ra tới đâu, bán hết tới đó. Như thị trường Hàn Quốc, mỗi tháng xưởng xuất đi 10-15 container, với hàng ngàn mã hàng”…

Góp sức hồi sinh thương hiệu Gốm Kim Lan

Hơn 35 năm đau đáu “tìm lại” hào quang của thương hiệu gốm cổ Kim Lan, Nghệ nhân ưu tú Đào Việt Bình, bằng sự nghiêm túc, trách nhiệm, đam mê với nghề, đã dày công nghiên cứu, sáng tạo, phát triển và cho ra đời những dòng gốm độc đáo, tinh xảo, hài hoà giữa truyền thống và hiện đại.

Ông tâm sự: “Để khách hàng biết đến và gắn bó với thương hiệu gốm sứ Kim Lan, đòi hỏi mình phải luôn luôn sáng tạo, luôn luôn tìm tòi, liên tục đổi mới, tất nhiên dựa trên sự kế thừa những gì tinh tuý nhất các tiền nhân trong làng để lại. Từ cách làm cho đến chất liệu, thiết kế kiểu dáng, mẫu mã sản phẩm… Và cái được lớn nhất là gia tăng giá trị thương hiệu, gia tăng giá trị cho sản phẩm của mình so với những dòng sản phẩm cùng loại trên thị trường”.

Trong hành trình hồi sinh lại thương hiệu gốm cổ Kim Lan, nghệ nhân ưu tú Đào Việt Bình có nhiều đóng góp nổi bật với những sáng tạo dựa trên việc khôi phục các loại hình gốm cổ, từng bị coi là thất truyền từ lâu tại Việt Nam, nhận được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu văn hóa và nghệ nhân cả nước. Điển hình như chất liệu men rong cổ, còn gọi là men rạn đàn – rạn cổ; men rạn Lý Trần; men Chu Đậu…

Say mê nghiên cứu, tìm tòi, sáng tạo chất liệu, thiết kế mẫu mã mới, năm nào ông cũng có tác phẩm tham dự các triển lãm lớn, các cuộc thi tay nghề, thiết kế mẫu thủ công mỹ nghệ và đạt nhiều giải thưởng, được các chuyên gia, người trong nghề đánh giá cao. Ông cũng là những nghệ nhân đầu tiên tại Kim Lan làm được mặt hàng gốm đất đỏ với đặc trưng: bóng, đẹp, giữ nguyên màu sắc của đất nung, được khách hàng rất ưa chuộng.

Nghệ nhân Đào Việt Bình cũng là người tiên phong áp dụng kỹ thuật hiện đại trong quy trình làm gốm tại địa phương. Từ năm 2007, nghệ nhân là người đầu tiên tại Kim Lan chuyển đổi lò nung gốm sứ từ lò đốt than sang lò đốt gas, vừa gia tăng năng suất, lợi nhuận, vừa góp phần bảo vệ tốt môi trường làng nghề.

Năm 2023, nghệ nhân ưu tú Đào Việt Bình có hai tác phẩm gốm đạt kỷ lục Guiness là: Chiếc thống Hùng ca Điện Biên cao 1,2m, đường kính 1,6m, với màu men lam chuẩn mực, thần thái sang trọng và đĩa gốm Tích Cửu long ngư quần hội, màu men Hoàng Tộc, đường kính 1,6m.

Đây là những tác phẩm kỳ công, tinh xảo, chứa đựng bao tâm huyết của nghệ nhân Đào Việt Bình. Bên cạnh thể hiện giá trị nghệ thuật, giá trị văn hoá, lịch sử và tâm linh sâu sắc, những tác phẩm “để đời” ấy còn gửi gắm khát vọng khôi phục, lan toả thương hiệu gốm cổ Kim Lan của người nghệ nhân tài hoa.

Người "truyền lửa" nghề

Từ những năm tháng đầu khởi nghiệp với gốm, nếm trải đủ bao “bầm dập”, va vấp, có lúc tưởng phải phá sản, đến khi đã có những “trái ngọt” của nghề, nghệ nhân Đào Việt Bình luôn trăn trở, đau đáu để những lò gốm Kim Lan luôn đỏ lửa, để thương hiệu gốm cổ Kim Lan vang bóng một thời tiếp tục trường cửu.

Với vai trò là Chủ tịch Hội Gốm sứ Kim Lan, ông luôn nhiệt huyết tổ chức, tham gia các phong trào, hoạt động liên quan đến công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của địa phương, của “chiếc nôi” gốm cổ. Ông cũng có nhiều hỗ trợ cho các chương trình, dự án đào tạo nghề, hướng nghiệp cho lớp trẻ, với mong mỏi xây dựng một đội ngũ kế cận giỏi nghề, “nối mạch” gốm cổ của quê hương.

Chiêm nghiệm về nghề gốm, nghệ nhân Đào Việt Bình tâm sự: Để cho ra đời một sản phẩm gốm, người thợ phải kỳ khu trong tất cả các công đoạn. Từ chọn lọc, pha phối nguyên liệu, đến tính toán kỹ lưỡng về chiều cao, chiều ngang, độ uốn. Đảm bảo khâu tạo hình cũng như khi nung trong lửa, sản phẩm hạn chế thấp nhất độ co ngót, biến dạng... Điều này đòi hỏi người thợ phải rất yêu nghề, đam mê sáng tạo, luôn kiên trì, nhẫn nại để làm ra được những sản phẩm gốm “ưng ý mình, ưa mắt người”…

Chúng tôi kết thúc cuộc trò chuyện đầu xuân và tạm biệt nghệ nhân ưu tú Đào Việt Bình khi ông chuẩn bị có cuộc gặp gỡ đầu năm với các nghệ nhân trong Hội gốm sứ Kim Lan. Chia tay người “giữ mảnh hồn làng” gốm cổ, chúng tôi tin rằng bằng tình yêu, khát vọng mãnh liệt, những tâm huyết, đóng góp của nghệ nhân sẽ góp phần lan toả thương hiệu gốm Kim Lan, để dòng gốm một thời hoàng kim phát huy giá trị trong nhịp sống hiện đại.

Hoàng Yến - Lưu Kỳ (Bài, ảnh)