Áp lực trái phiếu doanh nghiệp dồn vào tháng 12, khung pháp lý được siết chặt để giảm rủi ro thị trường

Hơn 23 nghìn tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn trong tháng 12

Theo số liệu của VNDirect, trong tháng 12/2025 sẽ có hơn 23 nghìn tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đáo hạn, tăng tới 140% so với tháng trước. Đây là mức đáo hạn cao nhất trong nhiều tháng trở lại đây, khiến áp lực thanh toán của doanh nghiệp tăng mạnh trong ngắn hạn. Tuy nhiên, VNDirect nhận định áp lực này sẽ hạ nhiệt trở lại trong các tháng đầu năm 2026.

Trước đó, trong tháng 11/2025, thị trường ghi nhận 42 đợt phát hành TPDN riêng lẻ thành công với tổng giá trị hơn 35 nghìn tỷ đồng, giảm 45,5% so với tháng 10 và thấp hơn nhẹ so với cùng kỳ. Lũy kế 11 tháng năm 2025, tổng giá trị phát hành TPDN riêng lẻ đạt hơn 473 nghìn tỷ đồng, tăng 34,1% so với cùng kỳ năm trước.

Ngân hàng dẫn đầu phát hành, bất động sản chịu lãi suất cao

Trong tháng 11/2025, nhóm ngân hàng quay trở lại vị trí dẫn đầu về giá trị phát hành với 24 đợt, tổng giá trị hơn 18,3 nghìn tỷ đồng, chiếm 52,3% toàn thị trường. Lãi suất phát hành bình quân duy trì ổn định ở mức 6,5%/năm, trong khi kỳ hạn phát hành bình quân giảm nhẹ xuống 4,15 năm.

Đứng thứ hai là nhóm bất động sản, với 10 đợt phát hành trị giá hơn 10,8 nghìn tỷ đồng, chiếm 30,9% tổng giá trị phát hành trong tháng. Lãi suất bình quân của nhóm này tăng mạnh lên 10,5%/năm, so với mức 9,6%/năm của tháng trước, chủ yếu do kỳ hạn phát hành kéo dài lên 5,3 năm, cao hơn nhiều so với mức 2,5 năm của tháng 10/2025.

Trong khi đó, hoạt động mua lại trái phiếu trước hạn trong tháng 11 tiếp tục xu hướng chậm lại, với tổng giá trị đạt hơn 17,7 nghìn tỷ đồng, giảm 9% so với tháng trước nhưng tăng 62,4% so với cùng kỳ. Lũy kế 11 tháng năm 2025, tổng giá trị mua lại trước hạn đạt hơn 274,3 nghìn tỷ đồng, tăng 56% so với cùng kỳ năm 2024.

Trái phiếu Chính phủ chịu áp lực phát hành, lợi suất tăng

Ở thị trường trái phiếu Chính phủ, tháng 11/2025, Kho bạc Nhà nước phát hành 23,5 nghìn tỷ đồng, giảm 15% so với tháng trước, với tỷ lệ trúng thầu chỉ đạt 46,5%. Phát hành chủ yếu tập trung vào kỳ hạn 10 năm (chiếm 81%) và kỳ hạn 5 năm.

Lợi suất trúng thầu tăng nhẹ khoảng 10 điểm cơ bản, lên mức 3,2%/năm với kỳ hạn 5 năm và 3,8%/năm với kỳ hạn 10 năm. So với cuối năm 2024, lợi suất trái phiếu Chính phủ trên thị trường sơ cấp đã tăng khoảng 90 điểm cơ bản, phản ánh áp lực phát hành lớn trong bối cảnh thanh khoản hệ thống chịu sức ép do nhu cầu tín dụng cao.

Lũy kế 11 tháng năm 2025, Kho bạc Nhà nước đã phát hành khoảng 307 nghìn tỷ đồng, hoàn thành 76,6% kế hoạch năm sau điều chỉnh. Để hoàn thành kế hoạch, Kho bạc cần phát hành thêm khoảng 100 nghìn tỷ đồng trong tháng 12, điều được VNDirect đánh giá là khó khả thi.

Doanh nghiệp phát hành trái phiếu phải chịu trách nhiệm toàn diện

Song song với diễn biến thị trường, Bộ Tài chính đang thúc đẩy hoàn thiện khung pháp lý đối với TPDN riêng lẻ. Theo dự thảo Nghị định mới thay thế, doanh nghiệp phát hành không chỉ tuân thủ nguyên tắc tự vay, tự trả, tự chịu trách nhiệm, mà còn phải chịu trách nhiệm đối với mọi tranh chấp, khiếu nại liên quan đến việc phát hành, sử dụng vốn, trả nợ gốc và lãi trái phiếu.

Báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy, từ khi Nghị định 153/2020/NĐ-CP có hiệu lực đến hết năm 2024, quy mô phát hành TPDN riêng lẻ đạt khoảng 1,68 triệu tỷ đồng. Riêng trong 10 tháng đầu năm 2025, giá trị phát hành đạt 441,7 nghìn tỷ đồng, tăng 39% so với cùng kỳ, trong đó tổ chức tín dụng chiếm hơn 66%, bất động sản chiếm 26,1%.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy còn thiếu quy định cụ thể về cơ chế giải quyết tranh chấp và phân định trách nhiệm quản lý giữa các cơ quan. Dự thảo Nghị định mới được Bộ Tài chính trình Chính phủ đã bổ sung nhiều nội dung quan trọng như: quy định chặt chẽ hơn về phương án phát hành, mục đích sử dụng vốn, giá trị phát hành phù hợp với dự án hoặc khoản nợ, đồng thời tăng cường phân cấp quản lý cho địa phương.

Việc áp lực đáo hạn TPDN đạt đỉnh trong tháng 12/2025, cùng với các quy định pháp lý mới đang được hoàn thiện, được kỳ vọng sẽ giúp thị trường từng bước giảm rủi ro, nâng cao kỷ luật tài chính và củng cố niềm tin của nhà đầu tư trong giai đoạn tới.

Đỗ Khuyến