Xuất nhập khẩu Việt bứt phá, hướng tới mốc 1.000 tỷ USD

Theo số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam trong nửa đầu năm 2026 đã ghi nhận sự tăng trưởng vượt bậc. Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 549,69 tỷ USD, tăng 27,1% so với cùng kỳ năm trước. Tính riêng tháng 6/2026, kim ngạch đã xác lập mức 104,22 tỷ USD, tăng 36,3% so với cùng kỳ.

Ở chiều xuất khẩu, tổng giá trị đạt 266,52 tỷ USD, tăng trưởng ấn tượng 21%. Động lực chính đến từ nhóm hàng công nghiệp chế biến khi chiếm tới 90% tỷ trọng (đạt 239,8 tỷ USD).

Đáng chú ý, cả nước có 29 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, trong đó 5 mặt hàng chủ lực đã vượt mốc 10 tỷ USD bao gồm: điện tử, máy tính và linh kiện; máy móc thiết bị; điện thoại và linh kiện; dệt may; giày dép.

Mặc dù cán cân thương mại chuyển từ xuất siêu sang nhập siêu 16,65 tỷ USD, nhưng các chuyên gia kinh tế đánh giá đây không phải là dấu hiệu tiêu cực. Thực tế, nhóm hàng tư liệu sản xuất chiếm đến 94,1% tổng kim ngạch nhập khẩu.

Điều này phản ánh các doanh nghiệp đang tập trung nhập khẩu máy móc, công nghệ và nguyên liệu để phục vụ việc mở rộng đầu tư và sẵn sàng cho các đơn hàng lớn vào cuối năm.

Bên cạnh đó, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tiếp tục khẳng định vai trò "đầu tàu" khi đóng góp gần 80% giá trị xuất khẩu cả nước. Việc nhập khẩu mạnh mẽ tư liệu sản xuất của khối FDI cho thấy niềm tin vào môi trường đầu tư và tiềm năng tăng trưởng của Việt Nam trong trung hạn.

Để duy trì đà tăng trưởng và hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số, Chính phủ và Bộ Công Thương đã quyết liệt triển khai các giải pháp đồng bộ như cắt giảm 367/658 điều kiện kinh doanh, tương đương trên 55,7%; bãi bỏ 111 thủ tục hành chính và đơn giản hóa 177 thủ tục hành chính và tối ưu hóa các Hiệp định thương mại tự do (FTA).

Các bộ ngành liên quan cũng được chỉ đạo tập trung tháo gỡ điểm nghẽn về logistics, hạ tầng cảng biển và hỗ trợ nguồn vốn cho doanh nghiệp.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương cho biết, trong bối cảnh tình hình thế giới còn nhiều khó khăn, kết quả tăng trưởng xuất khẩu khoảng 21% là rất ấn tượng và với tốc độ hiện nay, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả năm 2026 hoàn toàn có thể vượt mốc 1.000 tỷ USD.

Bên cạnh sự hỗ trợ từ chính sách, các hiệp hội và doanh nghiệp cũng đang chủ động thích ứng với các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế như truy xuất nguồn gốc, sản xuất xanh và sở hữu trí tuệ.

Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, 6 tháng đầu năm, xuất khẩu thủy sản ước đạt khoảng 5,7 tỷ USD, tăng khoảng 11% so với cùng kỳ năm trước. Dù tốc độ tăng trưởng trong quý II chậm hơn do biến động của thị trường Hoa Kỳ và sự sụt giảm của mặt hàng cá ngừ, kết quả này vẫn phản ánh nỗ lực rất lớn của cộng đồng doanh nghiệp trong việc duy trì sản xuất và tận dụng các cơ hội từ hội nhập.

Với ngành gỗ, ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (Viforest) cho biết, công nghiệp gỗ hiện là một trong những ngành xuất siêu lớn của Việt Nam nhờ chủ động được hơn 80% nguồn nguyên liệu từ rừng trồng trong nước. Đây là nền tảng giúp ngành giảm phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên liệu, tạo giá trị gia tăng cao và đóng góp tích cực cho tăng trưởng xuất khẩu.

Tuy nhiên, ngành gỗ cũng đang chịu áp lực từ chi phí logistics tăng cao và các yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt về tính hợp pháp của gỗ, truy xuất nguồn gốc và tăng trưởng xanh. Trước những thách thức này, doanh nghiệp không lựa chọn đứng yên mà tích cực mở rộng thị trường, tận dụng các FTA và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

Ông Hoài cũng kiến nghị điều chỉnh một số chính sách thuế đối với gỗ xẻ từ nguyên liệu nhập khẩu, viên nén đen và gỗ lạng. Theo ông, nếu các vướng mắc này được tháo gỡ, ngành gỗ có thể tăng thêm khoảng 500-700 triệu USD kim ngạch xuất khẩu mỗi năm.

Tình trạng nhập siêu hiện tại được ví như quá trình "nén lò xo" để tích lũy năng lực sản xuất. Khi các chính sách hỗ trợ được triển khai đồng bộ và doanh nghiệp phát huy tinh thần chủ động, xuất khẩu sẽ tiếp tục là động lực cốt yếu đưa nền kinh tế bứt phá mạnh mẽ trong giai đoạn tới.

Minh Anh