Xuất khẩu tăng tốc, doanh nghiệp hồ tiêu chủ động "lá chắn" phòng ngừa rủi ro

Ngành hồ tiêu Việt Nam bước vào năm 2026 với kỳ vọng tăng trưởng tích cực nhờ nhu cầu phục hồi mạnh mẽ từ các thị trường lớn. Theo số liệu mới nhất, tính chung 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu hồ tiêu ước đạt khoảng 126.800 tấn, mang về 819,7 triệu USD, tăng 27% về lượng và 18,8% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.

Hiện nay, Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế "ông lớn" khi nắm giữ khoảng 36,3% thị phần hồ tiêu toàn cầu, cao hơn đáng kể so với các đối thủ cạnh tranh như Ấn Độ hay Brazil. Sự hiện diện của hồ tiêu Việt đã lan tỏa tới hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do để đa dạng hóa đầu ra.

Triển vọng xuất khẩu trong năm 2026 được dự báo rất khả quan nhờ sự quay trở lại của hai thị trường trọng điểm. Trong đó, thị trường Hoa Kỳ tiếp tục là khách hàng lớn nhất của Việt Nam (chiếm 28,5% thị phần) với dự báo nhập khẩu tăng trở lại từ 20-30%.

Với thị trường Trung Quốc, sau hai năm trì hoãn để chờ giá giảm, Trung Quốc đang có dấu hiệu mua mạnh trở lại. Với nhu cầu tiêu thụ nội địa khoảng 90.000-100.000 tấn/năm trong khi sản xuất thực tế chỉ đạt 30.000 tấn, khoảng cách cung - cầu này buộc họ phải gia tăng nhập khẩu từ Việt Nam.

Trong kịch bản tích cực nhất, nếu căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt, kim ngạch xuất khẩu hồ tiêu năm 2026 có thể tăng trưởng trên 10%.

Dù triển vọng tươi sáng, ngành hồ tiêu vẫn phải đối mặt với không ít thách thức nội tại và khách quan. Trong đó, các thị trường lớn như Mỹ và EU ngày càng nâng cao yêu cầu về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, truy xuất nguồn gốc và chứng nhận bền vững.

Tiếp đến, xung đột tại Trung Đông kéo dài gây ùn ứ hàng hóa tại các cảng trung chuyển lớn như Jebel Ali, đồng thời làm phát sinh thêm nhiều phụ phí vận tải biển. Sự vươn lên từ các quốc gia sản xuất như Brazil và Campuchia cũng tạo áp lực lớn lên thị phần của Việt Nam.

Bên cạnh đó, một vấn đề đáng lưu ý được Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam (VPSA) cảnh báo là sự xuất hiện của các hình thức lừa đảo xuyên biên giới tinh vi. Gần đây, đã có phản ánh về đối tác nước ngoài (đặc biệt tại khu vực UAE) có dấu hiệu bất thường trong giao dịch, thiếu minh bạch về pháp lý.

Để bảo vệ thành quả, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ tư cách pháp nhân, năng lực tài chính thông qua hệ thống Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài. Ưu tiên thanh toán an toàn. Sử dụng thư tín dụng không hủy ngang (L/C), hạn chế chuyển chứng từ gốc khi chưa nhận đủ thanh toán. Xây dựng hệ thống thống kê chi tiết đến cấp xã để phục vụ truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu của các thị trường khó tính.

Năm 2026 là cơ hội vàng để hồ tiêu Việt Nam xác lập những kỷ lục mới về kim ngạch. Tuy nhiên, sự phát triển bền vững không chỉ nằm ở sản lượng mà còn ở khả năng làm chủ công nghệ, tuân thủ các tiêu chuẩn xanh và đặc biệt là bản lĩnh trong quản trị giao dịch quốc tế.

Tuấn Kiệt