Xuất khẩu nông - lâm - thủy sản cán mốc gần 34 tỷ USD trong nửa đầu năm

Theo công bố tại cuộc họp báo thường kỳ ngày 3/7 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tăng trưởng xuất khẩu đến từ cả ba nhóm ngành chính: nông sản, thủy sản và lâm sản, với mức tăng lần lượt là 17,8%, 16,9% và 9,3%. Đặc biệt, một số mặt hàng ghi nhận đột phá nhờ giá xuất khẩu tăng mạnh, bù đắp cho sự sụt giảm về khối lượng. Điều này phản ánh sự chuyển biến tích cực về chất lượng và giá trị trong chuỗi sản xuất nông nghiệp.

Trong nhóm các mặt hàng chủ lực, cà phê nổi bật với mức tăng trưởng ngoạn mục. Xuất khẩu đạt 953,9 nghìn tấn, thu về 5,45 tỷ USD, chỉ tăng 5,3% về lượng nhưng tăng tới 67,5% về giá trị nhờ giá xuất khẩu bình quân tăng gần 60%, đạt hơn 5.700 USD/tấn. Đây là mức giá cao nhất trong nhiều năm trở lại đây, phản ánh nhu cầu tăng từ các thị trường tiêu dùng lớn như Đức, Italy, Tây Ban Nha, cũng như bước tiến trong chế biến và xây dựng thương hiệu cà phê Việt Nam. Đáng chú ý, xuất khẩu cà phê sang Mexico tăng tới 71,6 lần – con số ấn tượng cho thấy nỗ lực mở rộng thị trường đang phát huy hiệu quả.

Tương tự, cao su và hạt điều đều ghi nhận mức tăng trưởng giá trị khả quan dù sản lượng giảm nhẹ. Cao su xuất khẩu đạt 680,1 nghìn tấn, thu về 1,27 tỷ USD; hạt điều đạt 346,8 nghìn tấn, mang về 2,36 tỷ USD. Trong cả hai trường hợp, yếu tố giá cả đã bù đắp cho sự co hẹp về sản lượng. Đây là minh chứng cho thấy chất lượng sản phẩm, khả năng nắm bắt xu hướng thị trường và kiểm soát chuỗi cung ứng đang đóng vai trò ngày càng lớn trong chiến lược tăng trưởng xuất khẩu nông sản.

Tuy nhiên, không phải nhóm ngành nào cũng ghi nhận kết quả tích cực. Gạo và rau quả – hai mặt hàng từng dẫn đầu về kim ngạch – lại cho thấy dấu hiệu sụt giảm. Xuất khẩu gạo tuy tăng về lượng (đạt 4,9 triệu tấn, tăng 7,6%) nhưng giảm mạnh về giá trị (chỉ đạt 2,54 tỷ USD, giảm 12,2%) do giá xuất khẩu bình quân giảm gần 20%. Trong khi đó, rau quả chỉ thu về 3,05 tỷ USD, giảm 8,4% so với cùng kỳ. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự sụt giảm nhập khẩu của thị trường Trung Quốc – vốn chiếm gần 50% thị phần. Dù xuất khẩu sang Mỹ tăng mạnh (65,2%), điều này vẫn chưa đủ để bù đắp cho sự mất cân đối thị trường.

Theo ông Trần Gia Long – Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch – Tài chính (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), kết quả ấn tượng trong 6 tháng đầu năm là sự kết hợp giữa yếu tố thị trường thuận lợi và hiệu quả của chính sách định hướng phát triển ngành theo chuỗi giá trị. Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn thừa nhận rằng những cơ hội hiện tại mang tính thời điểm, trong khi những thách thức về chất lượng, tiêu chuẩn, logistics và thị trường vẫn còn hiện hữu. Do đó, ngành nông nghiệp cần tiếp tục tái cơ cấu một cách bài bản, đồng bộ và bền vững.

Trước tình hình đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang tập trung hoàn thiện thể chế, đặc biệt là các quy định liên quan đến phát triển thị trường nông sản phù hợp với các luật chuyên ngành được sửa đổi. Đồng thời, Bộ cũng đẩy mạnh xây dựng chuỗi cung ứng nông sản bền vững, tập trung vào nâng cao chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc và thương hiệu sản phẩm. Một chiến lược quan trọng khác là đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tăng cường quảng bá và kết nối giao thương tại các thị trường lớn nhưng chưa được khai thác hiệu quả như EU, Nhật Bản và Hoa Kỳ.

Trong dài hạn, việc thúc đẩy chế biến sâu, cải thiện logistics, chủ động điều tiết sản xuất theo tín hiệu thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp được xem là chìa khóa để ngành nông nghiệp Việt Nam thoát khỏi tình trạng “được mùa mất giá”, phụ thuộc vào xuất khẩu thô, dễ tổn thương trước biến động toàn cầu. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ để thúc đẩy tiêu thụ nội địa – một thị trường còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác xứng đáng.

Bích Diệp