Xuất khẩu hồ tiêu tăng mạnh và bài toán "xanh hóa" để giữ vững vị thế

Giá tiêu ngày 5/8 tại các vùng trồng trọng điểm trong nước tiếp tục ổn định, dao động quanh ngưỡng 138.000 – 141.000 đồng/kg Đắk Nông (nay thuộc tỉnh Lâm Đồng) vẫn là nơi có mức giá cao nhất cả nước với 141.000 đồng/kg. Đắk Lắk theo sát ở mức 140.000 đồng/kg. Các khu vực Gia Lai, Bình Phước, Đồng Nai và Bà Rịa – Vũng Tàu (TP. Hồ Chí Minh) cùng neo ở 138.000 đồng/kg.

Theo dữ liệu cập nhật từ Hiệp hội Hồ tiêu Quốc tế (IPC), phiên giao dịch gần nhất ghi nhận tiêu đen Lampung của Indonesia nhích thêm 32 USD/tấn (tương đương 0,47%), lên 6.792 USD/tấn.

Ở chiều ngược lại, các nguồn cung lớn khác không biến động: tiêu đen Brazil ASTA 570 giữ mức 5.700 USD/tấn; tiêu đen Kuching (Malaysia) ASTA đứng ở 9.300 USD/tấn. Tiêu đen xuất khẩu của Việt Nam loại 500 g/l và 550 g/l được chào bán lần lượt 5.970 USD/tấn và 6.050 USD/tấn.

Với mặt hàng tiêu trắng, loại Muntok của Indonesia giảm nhẹ 0,29% (17 USD/tấn), về mức 9.300 USD/tấn. Tiêu trắng Việt Nam và Malaysia lần lượt ổn định tại 8.350 USD/tấn và 12.200 USD/tấn.

Theo báo cáo từ Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), trong 7 tháng đầu năm 2026, toàn ngành đã xuất khẩu khoảng 165.000 tấn, đạt kim ngạch 1,7 tỷ USD. So với cùng kỳ năm 2025, con số này tăng trưởng 13,8% về lượng và 8,3% về giá trị.

Hiện nay, Việt Nam tiếp tục giữ vững vị trí số một thế giới về sản xuất và xuất khẩu hồ tiêu, đồng thời là quốc gia xuất khẩu quế lớn nhất thế giới. Còn với mặt hàng hoa hồi, Việt Nam hiện đứng thứ hai toàn cầu về sản xuất và xuất khẩu.

Tuy nhiên, thương mại gia vị toàn cầu đang có nhiều thay đổi khi không còn chịu tác động chủ yếu từ quan hệ cung - cầu mà ngày càng bị chi phối bởi các yếu tố địa chính trị, xung đột khu vực, gián đoạn chuỗi cung ứng, biến động chi phí logistics và xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại.

Theo VPSA, các yêu cầu về phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải carbon, quy định chống mất rừng (EUDR) và trách nhiệm môi trường đang trở thành điều kiện bắt buộc để hàng hóa tiếp cận các thị trường lớn như Liên minh châu Âu (EU), Hoa Kỳ và Nhật Bản. Cùng với đó, áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng khi nhiều quốc gia sản xuất hồ tiêu, đặc biệt là Brazil, mở rộng diện tích, tăng sản lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Bà Hoàng Thị Liên, Chủ tịch VPSA nhấn mạnh rằng dư địa mở rộng diện tích canh tác hiện không còn nhiều do quỹ đất hạn chế và yêu cầu tuân thủ EUDR. Ngành hồ tiêu không thể tiếp tục cạnh tranh bằng sản lượng hay giá rẻ mà phải chuyển sang mô hình dựa trên chất lượng, thương hiệu và giá trị gia tăng.

Bên cạnh đó, dù số cảnh báo về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật tại thị trường EU đã giảm đáng kể (từ 34 xuống còn 22 trường hợp trong 6 tháng), đây vẫn là vấn đề trọng yếu chiếm tới 50% số cảnh báo đối với nhóm gia vị.

Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và duy trì thị trường xuất khẩu, VPSA cho rằng các doanh nghiệp cần tăng cường đầu tư vùng nguyên liệu, đẩy mạnh liên kết với nông dân, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và nâng cao năng lực truy xuất nguồn gốc nhằm đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần chủ động thích ứng với xu hướng tiêu dùng xanh, phát triển nông nghiệp tái sinh, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải carbon và sử dụng hiệu quả tài nguyên nước. Theo VPSA, đây không còn là xu hướng mà đã trở thành điều kiện để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

VPSA kiến nghị các cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh; thúc đẩy chuyển đổi số trong truy xuất nguồn gốc; tăng cường đàm phán mở cửa thị trường, tháo gỡ rào cản kỹ thuật và hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật kịp thời các quy định mới của thị trường nhập khẩu.

Hiệp hội cũng đề xuất tăng cường đầu tư cho nghiên cứu giống, ứng dụng khoa học - công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu ngành hàng và phát triển thương hiệu quốc gia cho hồ tiêu, gia vị Việt Nam nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng đặt ra nhiều yêu cầu khắt khe.

Tuấn Kiệt