Xuất khẩu cà phê của Việt Nam giảm mạnh trong tháng 9/2023

Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, xuất khẩu cà phê của Việt Nam trong tháng 9/2023 ước tính đạt 65 nghìn tấn, trị giá 205 triệu USD, giảm 23,2% về lượng và giảm 20,8% về trị giá so với tháng 8/2023, so với tháng 9/2022 giảm 32,7% về lượng và giảm 12,8% về trị giá.

Tính chung 9 tháng đầu năm 2023, xuất khẩu cà phê của Việt Nam ước đạt 1,266 triệu tấn, trị giá 3,16 tỷ USD, giảm 7,3% về lượng, nhưng tăng 1,9% về trị giá so với cùng kỳ năm ngoái. Về giá cà phế, ước tính tháng 9/2023, giá xuất khẩu bình quân cà phê của Việt Nam đạt mức 3.151 USD/tấn, tăng 3,2% so với tháng 8/2023 và tăng 29,6% so với tháng 9/2022.

Cũng trong 9 tháng đầu năm 2023, giá xuất khẩu bình quân cà phê của Việt Nam ước đạt mức 2.499 USD/tấn, tăng 9,9% so với cùng kỳ năm 2022. Đáng chú ý, xuất khẩu cà phê Robusta và Arabica giảm so với cùng kỳ năm 2022, nhưng xuất khẩu cà phê Excelsa và chế biến tăng.

Tháng 9/2023, giá cà phê Robusta tại thị trường nội địa tăng. Ngày 28/9/2023, giá cà phê Robusta tăng từ 700 - 1.000 đồng/kg so với cuối tháng 8/2023. Cụ thể, tại các tỉnh Đắk Lắk và Đắk Nông, giá cà phê Robusta cùng tăng 700 đồng/kg, lên mức 66.100 – 66.300 đồng/kg; tại tỉnh Lâm Đồng, giá tăng 800 đồng/kg, lên mức 65.700 đồng/kg; tại tỉnh Gia Lai, giá tăng mạnh nhất 1.000 đồng/kg, lên mức 66.100 đồng/kg.

Từ những số liệu trên cho thấy sự suy giảm của xuất khẩu cà phê. Nguyên nhân là do lượng dự trữ cà phê của Việt Nam đang rất ít, và ước tính sản lượng cà phê năm nay có thể giảm đáng kể, chạm mức thấp nhất 4 năm trở lại đây. Điều này dẫn đến tình trạng mặc dù giá cà phê nhân đang ở mức cao nhưng giao dịch rất ít và hoạt động xuất khẩu cà phê ở mức hạn chế.

Nhiều tổ chức và chuyên gia ước tính, sản lượng cà phê năm nay tại Việt Nam giảm 10 - 15% do thời tiết không thuận. Trong khi đó, sản lượng cà phê toàn cầu thiếu hụt khoảng 7,26 triệu bao trong niên vụ 2023 - 2024, nguồn cung cà phê dự kiến thiếu hụt trong ngắn hạn và trung hạn.

Tình hình nguồn cung tại Việt Nam khá eo hẹp, nhưng thời gian qua, giá cà phê vẫn giảm khi trượt dài từ đỉnh. Nguyên nhân là do thị trường thế giới đã được bổ sung đáng kể nguồn cung từ châu Phi và Brazil. Nhận thấy giá cà phê cao, nên người trồng đẩy mạnh bán ra lượng cà phê dự trữ. Điều này khiến nguồn dự trữ sẽ không còn nhiều tới khi Việt Nam ra hàng vụ cà phê tới, và sẽ là tiền đề có thể giúp giá cà phê Việt Nam tăng mạnh trong trung hạn.

Cũng liên quan đến ngành cà phê, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Minh Hoan cho biết, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đang trình Thủ tướng Chính phủ kế hoạch hành động để thích ứng với quy định mới của châu Âu về chống phá rừng (EUDR). Do đó, bộ mong muốn có thể xây dựng hệ sinh thái cùng nhóm đối tác để cùng Tổ chức sáng kiến thương mại bền vững (IDH) và Tập đoàn JDE Peet’s xây dựng lộ trình tuân thủ quy định mới.

"Khó khăn nhất của chúng tôi là trong những người trồng cà phê có cộng đồng dân tộc, nông hộ quy mô sản xuất nhỏ hay nhóm tiểu nông cần tăng cường năng lực và cấu trúc lại", Bộ trưởng cho hay đồng thời chia sẻ, để tiến hành tư duy cà phê cảnh quan, Tập đoàn JDE Peet’s cùng các chuyên gia đã tập huấn cho hàng ngàn nông hộ, đây sẽ là điều hai bên cần chú trọng nhiều hơn nữa trong thời gian tới.

Ông Laurent Alexandre Sagarra - Phó Chủ tịch phụ trách Chương trình bền vững Tập đoàn JDE Peet’s cho biết, thế giới cần một quốc gia tiên phong thực hiện giải pháp đáp ứng được yêu cầu mới của thị trường, thích ứng, giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu cũng như đảm bảo giá trị, quyền lợi của cộng đồng cư dân.

Nhằm đáp ứng với các yêu cầu mới của thị trường, IDH, JDE Peet’s đề xuất tăng cường hợp tác cùng các cơ quan quản lý cấp trung ương và địa phương, các đối tác trong chuỗi cung ứng.

Theo đó, tăng cường hợp tác công tư, tiền cạnh tranh để triển khai các giải pháp thích ứng với các yêu cầu chống phá rừng và suy thoái rừng, chuẩn bị cho các yêu cầu về thẩm định trách nhiệm bền vững của doanh nghiệp dự kiến được EU ban hành vào năm 2026/2027; đẩy mạnh đầu tư và thu mua các sản phẩm cà phê giảm phát thải, kết hợp với các hệ thống đồng bộ về giám sát, đánh giá và báo cáo tác động, cơ chế chia sẻ lợi ích.

Đồng thời, chuẩn hoá các quy trình, cơ chế hợp tác công tư, mô hình kinh doanh thành công để nhân rộng tiếp cận tại Tây Nguyên và các vùng sản xuất nông nghiệp khác tại Việt Nam; nâng cao năng lực sản xuất cho nông dân và các hợp tác xã, tăng cường liên kết chuỗi và truy xuất nguồn gốc, thúc đẩy chuyển đổi số gắn với phát triển khoa học công nghệ trong sản xuất hướng tới xây dựng một hệ thống nguồn thông tin mở, liên tục được cập nhật và được xác nhận bởi các bên liên quan.

Thanh Mai (T/h)