Xây dựng hệ sinh thái “kinh tế bạc”, hoàn thiện dữ liệu quốc gia về người cao tuổi

Sáng ngày 17/8, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam chủ trì Hội nghị sơ kết, đánh giá công tác người cao tuổi 7 tháng đầu năm 2026 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới.

Báo cáo của Bộ Y tế cho biết, cả nước hiện có gần 16,5 triệu người cao tuổi. Trong đó hơn 9 triệu người vẫn đang trực tiếp tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh; hơn 733.000 người tham gia công tác Đảng, chính quyền và đoàn thể; hơn 1,1 triệu người tham gia giữ gìn an ninh trật tự tại địa phương.

Những con số này khẳng định người cao tuổi đóng vai trò thiết yếu trong việc đóng góp tri thức và kinh nghiệm cho sự phát triển kinh tế - xã hội.

Tại hội nghị, các đại biểu đã nhấn mạnh yêu cầu thay đổi tư duy tiếp cận đối với người cao tuổi, trong đó khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần được khai thác để vừa nâng cao chất lượng cuộc sống, vừa mở rộng cơ hội để người cao tuổi tham gia vào nền “kinh tế bạc”.

Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định cho rằng cần chuyển từ quan niệm người cao tuổi là đối tượng thụ hưởng chính sách sang cách tiếp cận coi người cao tuổi vừa là đối tượng thụ hưởng, vừa là nguồn lực, người tiêu dùng, người lao động, chuyên gia, nhà sáng tạo và chủ thể tham gia thị trường.

Theo Thứ trưởng, đây là hướng tiếp cận phù hợp với tinh thần Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Từ thực tế này, Bộ KH&CN xác định trước hết cần đẩy mạnh hỗ trợ người cao tuổi tham gia chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.

Bộ KH&CN sẽ tiếp tục rà soát, đề xuất chính sách nhằm phổ cập kỹ năng số, nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ số cho người cao tuổi; đồng thời khuyến khích phát triển các sản phẩm, nền tảng số có giao diện đơn giản, dễ sử dụng, hỗ trợ bằng giọng nói và ngôn ngữ tự nhiên phù hợp với người cao tuổi.

Theo Thứ trưởng, trong xã hội có nhiều chuyên gia, nhà khoa học, cán bộ quản lý, nghệ nhân, người có tay nghề... sau khi nghỉ hưu vẫn còn tri thức, kinh nghiệm và năng lực sáng tạo. Nếu có cơ chế phù hợp, đây sẽ là nguồn lực quý giá cho phát triển kinh tế đất nước.

Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là quan tâm, chăm lo, chăm sóc thì nay cần chuyển mạnh sang nhìn nhận người cao tuổi là nguồn lực, là động lực cho phát triển bền vững.

Phó Thủ tướng đặt ra yêu cầu tiếp tục xây dựng, hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách về người cao tuổi. Trong đó Luật Người cao tuổi có tính chất chủ đạo, dẫn dắt trong lĩnh vực này, nhưng việc phát huy nguồn lực người cao tuổi phải được lan tỏa sang các luật khác.

Một trong những nhiệm vụ được Phó Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh là tập trung khai thác và thúc đẩy hệ sinh thái "kinh tế bạc" gắn với yêu cầu phát triển kinh tế của đất nước.

Theo đó, cần hình thành một hệ sinh thái có khả năng huy động doanh nghiệp, thị trường, khoa học - công nghệ và các nguồn lực xã hội, đồng thời mở rộng không gian để người cao tuổi tiếp tục tham gia và đóng góp.

Hiện, Bộ Chính trị đã giao cho Ban Chính sách, chiến lược Trung ương chủ trì xây dựng đề án về phát triển "kinh tế bạc". Do đó, Phó Thủ tướng giao Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp chặt chẽ xây dựng đề án, tạo cơ sở để thể chế hóa và thúc đẩy hệ sinh thái này.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số và hoàn thiện dữ liệu quốc gia về người cao tuổi, bảo đảm kết nối, liên thông với các nền tảng số và dữ liệu chuyên ngành, đặc biệt là dữ liệu y tế.

Để bảo đảm tiến độ, Phó Thủ tướng thống nhất giao Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Hội Người cao tuổi và các cơ quan liên quan để hoàn thiện cơ sở dữ liệu này, với yêu cầu quyết tâm hoàn thành trong tháng 11.

Cùng đó, Phó Thủ tướng yêu cầu quan tâm đến bảo vệ người cao tuổi trên không gian mạng, trong bối cảnh người cao tuổi ngày càng tham gia sâu hơn vào môi trường số.

Tuấn Kiệt