Việt Nam vận hành sàn giao dịch các-bon, hướng tới kinh tế xanh và Net Zero

Ngày 30/3/2026, tại Hà Nội, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã phối hợp với các tổ chức quốc tế tổ chức hội nghị triển khai khung pháp lý vận hành sàn giao dịch các-bon.

Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 29/2026/NĐ-CP và Quyết định số 263/QĐ-TTg về phân bổ hạn ngạch phát thải đã tạo nền tảng pháp lý cốt lõi cho thị trường này.

Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch UBCKNN, nhấn mạnh đây là bước chuyển dịch từ giai đoạn hoàn thiện chính sách sang triển khai thực tiễn, giúp hình thành công cụ thị trường để huy động nguồn lực cho chuyển đổi xanh.

Thị trường các-bon trong nước được thiết kế dựa trên các nguyên tắc công bằng, công khai và minh bạch. Các đặc điểm chính bao gồm: Về hàng hóa giao dịch, bao gồm hạn ngạch phát thải khí nhà kính và các tín chỉ các-bon. Về hạ tầng kỹ thuật, tận dụng hệ thống sẵn có của thị trường chứng khoán để tiết kiệm chi phí và nâng cao tính an toàn.

Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) cung cấp dịch vụ giao dịch. Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) thực hiện lưu ký và thanh toán. Chủ thể tham gia là các công ty chứng khoán và ngân hàng thanh toán sẽ đóng vai trò trung gian trong các giao dịch.

Để đảm bảo thị trường vận hành an toàn, các cơ quan quản lý nhà nước đã phân định rõ trách nhiệm. Trong đó, Bộ Tài chính chịu trách nhiệm hướng dẫn và giám sát giao dịch. Bộ Tài nguyên và Môi trường quản lý về hàng hóa và các vấn đề liên quan đến chủ thể tham gia. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước thực hiện kiểm tra, giám sát hoạt động giao dịch và xử lý các hành vi vi phạm như thao túng giá hoặc cung cấp thông tin sai lệch.

Hệ thống quản trị còn bao gồm cơ chế Báo cáo - Thẩm định - Xác minh (MRV) để ngăn ngừa rủi ro gian lận và biến động giá bất thường.

Bà Sibylle Bachmann, đại diện SECO tại Việt Nam, đánh giá việc thiết lập sàn giao dịch các-bon thể hiện cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc gắn kết tăng trưởng kinh tế với phát triển bền vững. Thị trường này không chỉ là công cụ giảm phát thải mà còn mở ra kênh huy động tài chính xanh quan trọng, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi mô hình sản xuất bền vững.

Việc sớm đưa sàn giao dịch vào vận hành được kỳ vọng sẽ tạo động lực định giá carbon hiệu quả, giúp phân bổ nguồn lực kinh tế tối ưu và thúc đẩy tiến trình xanh hóa toàn diện.

Minh Anh