Việt Nam còn nhiều tiềm năng để đẩy mạnh xuất khẩu gạo

Theo báo cáo của Tổng cục Hải quan, trong 3 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt 2,3 triệu tấn, tương đương gần 1,21 tỷ USD. Trong đó, Philippines tiếp tục là thị trường nhập khẩu chủ yếu của gạo Việt Nam, chiếm 42,7% tổng lượng gạo xuất khẩu. Bên cạnh đó, Bờ Biển Ngà và Trung Quốc cũng bắt đầu nổi lên như những thị trường tiềm năng, cho thấy sự đa dạng hóa trong nguồn cầu.

Gần đây, thị trường châu Phi, đặc biệt là Ghana và Bờ Biển Ngà, đã chứng kiến sự gia tăng nhu cầu nhập khẩu gạo. “Châu Phi đang trở thành một khu vực nhập khẩu chiến lược trong tương lai,” theo nhận định từ báo cáo phân tích thị trường tháng 4/2025 của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA). Các quốc gia này dự kiến sẽ nhập khẩu từ 2,5 triệu tấn đến 1,8 triệu tấn gạo, mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam.

Theo nhận định của một số chuyên gia, việc mở rộng thị trường xuất khẩu không chỉ đơn giản là tìm kiếm đối tác mới mà còn là tạo dựng mối quan hệ hợp tác lâu dài. Với việc giảm thuế nhập khẩu gạo tại Philippines từ 35% xuống còn 15%, giá trị thương mại của gạo Việt trong khu vực này sẽ được gia tăng đáng kể. Chính phủ Việt Nam cũng đang nỗ lực đẩy mạnh các thỏa thuận thương mại song phương nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho hoạt động xuất khẩu.

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), mặc dù giá gạo tẻ 5% tấm tiêu chuẩn của Việt Nam trong quý I xuống dưới 400 USD/tấn, giá gạo 25% tấm còn thấp hơn, nhưng giá gạo xuất khẩu bình quân vẫn đạt 522 USD/tấn, là nhờ gạo thơm, gạo đặc sản đã chiếm tỷ trọng cao trong xuất khẩu.

Gạo Việt Nam đang ở phân khúc trung bình cao và hướng đến phân khúc cao hơn, kèm theo giá trị và thương hiệu. Ở phân khúc này, nhu cầu đang rất lớn, đặc biệt là Nhật Bản, Mỹ và EU. Đơn cử, cơn sốt giá gạo chưa từng có ở Nhật Bản kéo dài từ cuối năm ngoái đến nay và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Tuy nhiên, lượng gạo cao cấp của Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ mới chỉ đạt 30.000 tấn/năm và vào thị trường Nhật Bản còn ít hơn rất nhiều. Đây là dư địa rất lớn cho Việt Nam mở rộng sản xuất và xuất khẩu các loại gạo đặc sản, gạo thơm.

Đánh giá về khả năng xuất khẩu gạo trong những tháng tới, các chuyên gia trong ngành lúa gạo cho rằng, Việt Nam vẫn còn dư địa để tăng xuất khẩu, nhất là tại các thị trường lớn, thị trường gần.

Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) dự báo, xuất khẩu gạo năm 2025 có thể chỉ đạt 7,5 triệu tấn, giảm so với mức kỷ lục hơn 9 triệu tấn năm 2024. Sản lượng gạo xuất khẩu có thể giảm, nhưng nếu tăng được lượng gạo ST24, ST25, gạo thơm chất lượng cao, thì ngoại tệ mang về vẫn tích cực.

Gạo Việt Nam đang trên đà trở lại vị thế đáng tự hào của mình trên trường quốc tế, không chỉ với giá trị cao mà còn với thương hiệu được khẳng định. Sự phát triển này nhờ vào chất lượng sản phẩm, nỗ lực không ngừng của người nông dân và chính sách hỗ trợ hiệu quả từ chính phủ. Trong bối cảnh cạnh tranh gắt gao trên thị trường toàn cầu, việc định vị và phát triển thương hiệu bền vững sẽ là chìa khóa quyết định cho tương lai của gạo Việt Nam.

Tuấn Kiệt