Việt Nam chủ động giám sát, sẵn sàng ứng phó dịch Ebola 2026

Sáng ngày 22/5, Bộ Y tế tổ chức họp về công tác giám sát, phòng chống bệnh do virus Ebola. PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương - Thứ trưởng Bộ Y tế chủ trì cuộc họp tại điểm cầu Bộ Y tế. Cuộc họp kết nối hàng trăm điểm cầu trên toàn quốc.

Thông tin tại cuộc họp, TS.BS Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, Ebola là một bệnh truyền nhiễm cấp tính đặc biệt nguy hiểm (bệnh truyền nhiễm nhóm A), có khả năng lây lan rất nhanh và tỷ lệ tử vong cao (có thể tới 90%).

Ngày 17/5, WHO chính thức công bố dịch bệnh Ebola do chủng Bundibugyo tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế. Tính đến ngày 18/5, riêng tại Congo đã ghi nhận 516 ca nghi nhiễm với 131 trường hợp tử vong.

Đợt dịch lần này được đánh giá là có nhiều đặc điểm bất thường: Xuất hiện các chùm ca tử vong bất thường trong cộng đồng. Tỷ lệ mẫu bệnh phẩm dương tính cao và có sự lây lan sang các nước láng giềng.

Đáng lo ngại, đã có 4 nhân viên y tế tử vong, dấy lên nghi vấn về lỗ hổng trong kiểm soát nhiễm khuẩn tại cơ sở y tế.

Tính đến ngày 21/5, Việt Nam chưa từng ghi nhận trường hợp bệnh Ebola. Nguy cơ dịch Ebola xâm nhập vào nước ta từ Congo và Uganda là thấp, tuy nhiên không loại trừ nguy cơ lây lan dịch bệnh thông qua hành khách nhập cảnh trở về từ Congo, Uganda, quốc gia khu vực có dịch bệnh vào Việt Nam.

Theo Cục Phòng bệnh, virus Ebola lây truyền sang người từ động vật hoang dã như dơi ăn quả, nhím và các loài linh trưởng không phải người và lây lan qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết, nội tạng hoặc các dịch cơ thể khác của người nhiễm bệnh hoặc tiếp xúc với các bề mặt và vật dụng (như chăn ga gối đệm, quần áo) bị nhiễm bẩn bởi các dịch này.

Bệnh Ebola có 6 chủng, trong đó có 3 chủng phổ biến nhất gồm chủng virus Ebola, chủng virus Sudan và chủng virus Bundibugyo. Chủng Bundibugyo được xác định là virus gây nên đợt dịch bệnh này tại Congo và Uganda.

Hiện nay, y học thế giới đã có vaccine cho chủng virus Ebola truyền thống, nhưng chưa có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu cho chủng Bundibugyo đang gây ra đợt dịch này.

Trước diễn biến trên, để chủ động ứng phó nguy cơ lây lan, Bộ Y tế đã chỉ đạo tăng cường giám sát người nhập cảnh, đặc biệt là nhóm trở về từ các quốc gia đang có dịch. Đồng thời yêu cầu các địa phương sẵn sàng đội phản ứng nhanh, tập huấn lấy mẫu và xây dựng kịch bản xử lý tình huống.

Hiện hai cơ sở đầu ngành là Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương và Viện Pasteur TP.HCM đã sẵn sàng năng lực xét nghiệm virus Ebola bằng kỹ thuật Realtime PCR và giải trình tự gen trong điều kiện an toàn sinh học cấp III. Bộ Y tế cũng đang khẩn trương bổ sung sinh phẩm chẩn đoán, dự kiến đưa về trong thời gian 7 - 10 ngày tới, bảo đảm năng lực đáp ứng khi có tình huống xâm nhập dịch bệnh.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương yêu cầu Cục Phòng bệnh chủ động phối hợp với WHO tại Việt Nam rà soát toàn bộ thông tin, xây dựng kịch bản ứng phó liên quan dịch bệnh, nhóm nguy cơ và các hướng dẫn chuyên môn về phòng chống, điều trị, xử lý ca bệnh nhằm chủ động ứng phó nếu xuất hiện dịch.

Thứ trưởng cũng yêu cầu các cơ quan chuyên môn khẩn trương rà soát năng lực đáp ứng dịch bệnh; Cục Quản lý Khám chữa bệnh sớm ban hành văn bản chỉ đạo các bệnh viện triển khai phương án thu dung, điều trị và kiểm soát lây nhiễm.

Tại các cửa khẩu, Bộ Y tế yêu cầu tăng cường rà soát hành khách trở về từ vùng nguy cơ. Với các trường hợp đang trong thời gian ủ bệnh cần có khuyến cáo cụ thể để địa phương theo dõi, giám sát và tổ chức sẵn sàng các đội phản ứng nhanh đáp ứng chống dịch kịp thời nếu phát hiện ca bệnh xâm nhập.

Bộ Y tế cũng giao Cục Phòng bệnh xây dựng công văn để lãnh đạo Bộ ký gửi UBND các tỉnh, thành phố; đồng thời tổng hợp báo cáo chuyên ngành trình Chính phủ và Thủ tướng nhằm chỉ đạo triển khai các biện pháp phòng chống dịch phù hợp, hiệu quả.

Theo chỉ đạo của Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương, các viện đầu ngành cần tổ chức đoàn kiểm tra tại các cửa khẩu, cập nhật hướng dẫn mới nhất của WHO và chủ động tập huấn chuyên môn để sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống dịch bệnh có thể xảy ra.

Minh Anh