Tỷ lệ thuốc giả, kém chất lượng có thể lên đến 50% với thuốc bán qua mạng

Ngày 21/8, tại phiên giải trình về phòng, chống thuốc giả, thực phẩm giả, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, Ủy ban Khoa học - Công nghệ - Môi trường Quốc hội, đề nghị Bộ trưởng Bộ Y tế cho biết đánh giá về tình trạng thuốc giả tại Việt Nam. Đồng thời dự báo xu hướng cũng như giải pháp cho vấn nạn này trong giai đoạn tới.

Trả lời vấn đề này, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan khẳng định không có quốc gia nào "miễn nhiễm" với vấn nạn thuốc giả. 

Dẫn số liệu của Tổ chức Y tế thế giới, bà Lan cho biết ước tính 10% thuốc tại các nước thu nhập thấp hoặc trung bình là kém chất lượng hoặc giả mạo. Đáng lưu ý, theo Bộ trưởng Y tế, tỷ lệ thuốc giả, kém chất lượng có thể lên đến 50% đối với thuốc bán qua mạng. “Đây là thông tin để có thể tìm giải pháp cần phải tập trung chống các loại thuốc giả”, bà Lan nhận định.

Bộ trưởng Y tế phân tích thêm, thuốc giả ở các nước kém phát triển, thu nhập thấp, thường gồm rất nhiều loại, trong đó tập trung vào thuốc phòng, chống các bệnh mãn tính như tim mạch, ung thư, kháng sinh… Các loại thuốc giả này vì thế thường dẫn đến hậu quả rất nghiêm trọng.

Về giải pháp, bà Lan cho biết Bộ Y tế đã tham mưu xây dựng luật, triển khai các giải pháp để khắc phục.

Tại Việt Nam, theo quy định của Luật Dược, 100% các lô vắc xin và sinh phẩm đều được Viện Kiểm nghiệm vắc xin và sinh phẩm quốc gia kiểm tra đạt yêu cầu mới được cấp giấy chứng nhận xuất xưởng. Với các loại thuốc khác phải đảm bảo 100% các lô thuốc đạt tiêu chuẩn mới được xuất xưởng.

Thuốc trong quá trình lưu thông phải được cơ quan quản lý chất lượng nhà nước lấy mẫu ngẫu nhiên để kiểm tra chất lượng tại các cơ sở kiểm nghiệm nhà nước.

Theo bà Lan, hằng năm các đơn vị y tế đã lấy mẫu kiểm nghiệm với 38.000 mẫu thuốc. Tỉ lệ thuốc không đạt chất lượng, thuốc giả những năm gần đây chỉ còn dưới 2%. Năm 2024, tỉ lệ không đạt chất lượng là 0,45% còn tỉ lệ thuốc giả là dưới 0,1%.

Bà Lan thông tin Bộ Y tế dự báo tình trạng thuốc giả xảy ra Việt Nam vẫn có xu hướng gia tăng, bởi hiện nay trên các sàn thương mại điện tử, mua bán giao dịch qua điện tử rất lớn. Như thế giới đánh giá 50% số giao dịch điện tử là thuốc giả hoặc có nguy cơ là thuốc giả. Do đó Bộ Y tế xác định đây là đối tượng nguy cơ cao để phối hợp các bộ, ngành liên quan có giải pháp tập trung.

Bà phân tích thêm, hiện thị trường dược phẩm của Việt Nam khoảng từ 7 - 10 tỷ USD. Do đó đây là cơ hội để những doanh nghiệp làm ăn phi pháp. Vì vậy cần tăng cường quản lý chất lượng từ sản xuất, lưu thông, phân phối đến bán lẻ, cần phải có những giải pháp theo từng chuỗi cung ứng để đảm bảo.

Đối với vấn đề xử lý thuốc giả, theo Bộ trưởng Y tế, ngoài trách nhiệm các bộ, ngành ở T.Ư, thì còn trách nhiệm rất lớn của chính quyền địa phương. Bà Lan cho biết, nghị quyết của Bộ Chính trị về y tế sắp tới sẽ đưa ra nhiều giải pháp để tăng cường năng lực cho địa phương, đặc biệt là xã, phường, từ con người, chế độ chính sách cho tới ứng dụng công nghệ thông tin.

Bộ trưởng Y tế cũng nhấn mạnh, quan điểm của Bộ Y tế trong quá trình phối hợp với Bộ Công an là "làm một vụ nhưng cảnh tỉnh cả vùng, cả lĩnh vực". "Khi có vụ việc xảy ra, Bộ Y tế cùng Bộ Công an đã đưa rất kỹ trên các phương tiện thông tin đại chúng để DN, người làm ăn không chân chính phải lấy đó là bài học cảnh báo hoạt động của mình. Chúng tôi cũng đề nghị các cơ quan chức năng khi đã có vụ việc sai phạm xảy ra thì xử lý rất nghiêm để răn đe", bà Lan nhấn mạnh.

Tuấn Kiệt