Tương lai nào cho Zimbabwe khi Tổng thống Mugabe bị quản thúc?

Reuters dẫn nguồn tin tình báo ngày 16/11 cho biết Tổng thống Mugabe phản đối việc một linh mục Công giáo đứng ra hòa giải để lãnh đạo 93 tuổi rút lui êm thấm.

Một nguồn tin chính trị cấp cao cho biết linh mục Fidelis Mukonori đóng vai trò trung gian giữa Mugabe và các tướng lĩnh. Người này không thể cung cấp chi tiết về các cuộc trao đổi, thông tin trên báo Tri thức trực tuyến cho hay.

Trong khi đó, truyền thông Zimbabwe ngày 16/11 đăng tải bức ảnh đầu tiên về Tổng thống Mugabe kể từ sau khi ông bị quân đội quản thúc tại nhà riêng. 

Trong bức ảnh, ông Mugabe được nhìn thấy vẫn mỉm cười khi nói chuyện với một quan chức quân đội và các phái viên của Nam Phi tại phủ tổng thống ở thủ đô Harare.

Theo BBC, ông Muagabe được cho là đã di chuyển từ nhà riêng - nơi bị quân đội quản thúc - đến đây. Mặc dù kết quả cuộc đàm phán chưa được công bố, song một nguồn thạo tin tiết lộ, Tổng thống Mugabe đến nay vẫn từ chối từ chức.

Trước đó, lãnh đạo đối lập Morgan Tsvangirai đã kêu gọi ông Mugabe từ chức: “Vì lợi ích của nhân dân, ông Mugabe nên từ chức ngay lập tức”.

Những thông tin trên được đưa ra sau khi quân đội Zimbabwe bất ngờ điều hàng loạt xe tăng chiếm giữ thủ đô Harare, quản thúc Tổng thống Mugabe tại nhà riêng, tước vũ khí của lực lượng cảnh sát và giành quyền kiểm soát đài truyền hình quốc gia.

Mặc dù vậy, đại diện quân đội Zimbabwe vẫn khẳng định đây không phải một cuộc đảo chính.

Tổng thống Zimbabwe Robert Mugabe, 93 tuổi, được coi là anh hùng đấu tranh cho độc lập dân tộc. Ông Mugabe đã nắm quyền từ năm 1980, kể từ khi Zimbabwe độc lập khỏi thực dân Anh. Ông là thủ tướng thứ nhất của Zimbabwe, giữ chức năm 1980 - 1987 và là tổng thống Zimbabwe từ năm 1987.

Người dân Zimbabwe sửng sốt khi nhà lãnh đạo bị quân đội quản thúc tại gia ngày 15/11, binh lính chiếm giữ các vị trí chiến lược trên khắp thủ đô Harare và kiểm soát truyền hình nhà nước.

Tuần trước, ông Mugabe đột ngột sa thải Phó tổng thống Emmerson Mnangagwa, một trụ cột về quốc phòng và an ninh của nước này. 

Mnangagwa, 75 tuổi, từng là một trong những cấp dưới trung thành nhất của Mugabe, đã làm việc cùng ông trong nhiều thập kỷ. Nhưng Mnangagwa đã trốn sang Nam Phi sau khi bị sa thải. Ông viết một bản chỉ trích dài 5 trang về sự lãnh đạo của ông Mugabe và tham vọng chính trị của Đệ nhất phu nhân Grace Mugabe, 52 tuổi.

Mnangagwa và bà Grace từ lâu đã đấu đá lẫn nhau. Cả hai đều được coi là những ứng viên hàng đầu để kế nhiệm ông Mugabe. Ông Mnangagwa có sự ủng hộ ngầm của lực lượng vũ trang, những người coi bà Grace chỉ là một "tay mơ". Động thái sa thải Mnangagwa được cho là nhằm dọn đường để bà Grace ngồi lên chiếc ghế quyền lực.

Sau khi ông Mnangagwa bị sa thải, Tư lệnh quân đội Constantino Chiwenga tổ chức một cuộc họp báo chưa từng có tiền lệ vào ngày 13/11, cảnh báo ông sẽ can thiệp nếu Tổng thống tiếp tục thanh trừng nội bộ đảng ZANU-PF cầm quyền. 

Theo báo Vnexpress, mặc dù ông Mugabe và bà Grace chưa đưa ra tuyên bố kể từ khi quân đội can thiệp, nhiều người Zimbabwe hy vọng khủng hoảng sẽ đánh dấu sự khởi đầu của một tương lai thịnh vượng hơn.

"Tình hình kinh tế của chúng tôi xấu đi mỗi ngày - không có việc làm", Tafadzwa Masango, một người đàn ông thất nghiệp 35 tuổi nói.

"Chúng tôi hy vọng về một Zimbabwe tốt hơn sau thời của Mugabe. Chúng tôi cảm thấy rất vui. Đã đến lúc ông ấy rời ghế rồi".

Các cư dân của Harare phần lớn không bận tâm đến sự hiện diện của quân đội trên đường phố và vẫn tiếp tục sinh hoạt như bình thường. Phóng viên quốc tế tại Zimbabwe cho biết không có bất ổn hay bạo loạn, nhiều người dường như chấp nhận việc Tổng thống Mugabe bị quản thúc.

Theo BBC, những người đang nắm quyền ở Zimbabwe - binh lính và thường dân - đang cố gắng thuyết phục thế giới rằng đây không phải là một cuộc đảo chính quân sự. Để làm được việc đó, họ cần thuyết phục được ông Mugabe đưa ra tuyên bố để hợp thức hóa binh biến trong những ngày qua. Câu hỏi lớn hiện giờ là ông Mugabe có đồng ý hay không và nếu làm vậy thì ông được gì?

Các nhà phân tích cũng cho rằng ông Mugabe và quân đội đang thương thảo về việc chuyển giao quyền lực. "Tôi nghĩ ông Mugabe vẫn có thể ở lại trong nước. Tôi cho rằng họ vẫn muốn giữ ông ấy như một biểu tượng giải phóng đất nước và tôn trọng ông ấy", Derek Matyszak, một nhà phân tích thuộc Viện Nghiên cứu An ninh tại Pretoria, đánh giá.

"Điều khó khăn cho gia đình Mugabe là việc đảm bảo an toàn cho bà Grace nếu ông Robert phải rời ghế".

Lan Anh (T.H)