Tuân thủ quy tắc xuất xứ – Chìa khóa nâng tầm hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế

Sự kiện thu hút sự tham dự của đại diện các đơn vị chức năng thuộc Bộ Công Thương, các hiệp hội ngành hàng, chuyên gia và hơn 50 doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu trong và ngoài nước. Đây là hoạt động quan trọng nằm trong chương trình của Hội chợ Mùa Thu – sự kiện thương mại tầm quốc gia, quy mô hơn 100.000 m² trưng bày, 3.000 gian hàng tiêu chuẩn, quy tụ nhiều lĩnh vực kinh tế trọng điểm và lan tỏa thông điệp “Người Việt ưu tiên dùng hàng Việt”.

Tăng cường năng lực hội nhập thông qua quy tắc xuất xứ hàng hóa

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Anh Sơn – Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) nhấn mạnh: “Trong thời kỳ hội nhập sâu rộng, quy tắc xuất xứ không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là nền tảng đảm bảo tính minh bạch, công bằng trong thương mại quốc tế. Việc tuân thủ đúng quy tắc này góp phần củng cố niềm tin đối tác, ngăn chặn gian lận thương mại và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.”

Theo ông Sơn, việc nắm vững và thực hiện chuẩn xác quy tắc xuất xứ giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa các ưu đãi thuế quan từ các Hiệp định thương mại tự do (FTA) như CPTPP, EVFTA, RCEP…, từ đó gia tăng giá trị và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Tại hội thảo, các diễn giả đến từ Phòng Xuất xứ hàng hóa – Cục Xuất nhập khẩu cũng cập nhật nhiều thông tin mới về quy tắc xuất xứ, chứng nhận C/O, và các tiêu chí xác định xuất xứ Việt Nam trong thương mại quốc tế.

Ba tiêu chí xác định xuất xứ và cơ chế chứng nhận điện tử

Theo ông Hoàng Đức Minh, đại diện Phòng Xuất xứ hàng hóa, có ba tiêu chí cơ bản để xác định hàng hóa có xuất xứ Việt Nam:

1. Xuất xứ thuần túy: Áp dụng cho sản phẩm được trồng trọt, chăn nuôi, khai thác hoặc thu hoạch hoàn toàn trong nước.

2. Hàm lượng giá trị khu vực (RVC): Cho phép cộng gộp nguồn gốc nguyên liệu từ các quốc gia thành viên cùng hiệp định thương mại tự do.

3. Chuyển đổi mã số hàng hóa (CTC): Khi nguyên liệu đầu vào và sản phẩm đầu ra có sự thay đổi mã HS ở cấp độ 2, 4 hoặc 6 số, thể hiện quá trình gia công, chế biến có giá trị.

Bên cạnh đó, Cục Xuất nhập khẩu cũng triển khai mạnh mẽ hệ thống cấp C/O điện tử trên nền tảng EcoSys, cho phép doanh nghiệp tải và xác thực C/O dạng PDF có mã QR, rút ngắn thời gian xử lý, đảm bảo tính minh bạch và thuận tiện trong thương mại quốc tế.

Hướng tới bộ tiêu chí xác định xuất xứ Việt Nam trong nước

Một nội dung trọng tâm được thảo luận là xây dựng Bộ tiêu chí xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa lưu thông trong nước, thực hiện theo Nghị định số 146/2025/NĐ-CP.

Bà Trịnh Thị Thu Hiền – Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết, việc hoàn thiện bộ tiêu chí này không chỉ phục vụ quản lý nhà nước mà còn bảo vệ người tiêu dùng, doanh nghiệp và thương hiệu hàng Việt.

Cụ thể, bộ tiêu chí gồm bốn nhóm chính:

1. Xuất xứ thuần túy: Hàng hóa được tạo ra hoàn toàn tại Việt Nam.

2. Sản xuất từ nguyên liệu Việt Nam: Toàn bộ nguyên liệu đầu vào có xuất xứ trong nước.

3. Gia công, chế biến làm thay đổi cơ bản: Cho phép sử dụng nguyên liệu nhập khẩu nhưng phải đạt thay đổi mã HS hoặc tỷ lệ giá trị Việt Nam theo quy định.

4. Không chấp nhận công đoạn đơn giản: Loại bỏ các hoạt động chỉ mang tính hình thức như đóng gói, trộn, lắp ráp đơn giản…

Bộ tiêu chí này sẽ là căn cứ pháp lý thống nhất giúp người tiêu dùng phân biệt rõ nguồn gốc sản phẩm, ngăn ngừa hàng nhập khẩu “đội lốt” hàng Việt, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp xây dựng chiến lược phát triển bền vững, minh bạch.

Thúc đẩy hợp tác, hoàn thiện hành lang pháp lý về xuất xứ hàng hóa

Tại hội thảo, các chuyên gia, doanh nghiệp và đại diện hiệp hội ngành hàng đã cùng thảo luận, chia sẻ thực tiễn về việc thực thi quy tắc xuất xứ trong khuôn khổ các FTA và WTO. Những ý kiến này sẽ được Bộ Công Thương tổng hợp, nghiên cứu để tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và hành lang pháp lý về xuất xứ hàng hóa.

Cục Xuất nhập khẩu cũng khẳng định sẽ tiếp tục tăng cường công tác đào tạo, tập huấn chuyên sâu cho doanh nghiệp; phổ biến quy định mới thông qua các kênh truyền thông chính thức như Báo Công Thương, Tạp chí Công Thương, giúp cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam nắm bắt thông tin kịp thời, tận dụng hiệu quả cơ hội từ các FTA thế hệ mới.

Khẳng định vị thế hàng Việt Nam trên trường quốc tế

Việc tuân thủ và đáp ứng đúng quy tắc xuất xứ không chỉ giúp doanh nghiệp hưởng ưu đãi thuế quan, mà còn là “tấm hộ chiếu thương mại” để hàng hóa Việt Nam chinh phục các thị trường khó tính, khẳng định uy tín và chất lượng thương hiệu quốc gia.

Như bà Trịnh Thị Thu Hiền nhấn mạnh: “Tuân thủ quy tắc xuất xứ là điều kiện tiên quyết để hàng hóa Việt Nam hội nhập sâu rộng, nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế bền vững trên thị trường toàn cầu.”

Tóm lại, Hội thảo “Xuất xứ hàng hóa trong bối cảnh hội nhập” không chỉ là diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm, mà còn mở ra hướng đi chiến lược cho doanh nghiệp Việt Nam trong việc đáp ứng quy chuẩn quốc tế, tận dụng ưu đãi FTA và xây dựng thương hiệu quốc gia vững mạnh.

Đỗ Khuyến